Özü gereği kötü veya kusurlu olmayan, toplumun belirli bir kesiminin kabul ettiği kuralları ihlal eden davranışların bütünüdür. Örneğin, toplumda kabul gören tütün tüketim alışkanlıklarının yasal veya ahlaki düzenlemelerle yasaklanan kurallara aykırı olarak sürdürülmesi bu kapsamda değerlendirilebilir.
Ahlaki Panik
Belirli bir insan veya gruba karşı toplumun geri kalanı tarafından ani bir düşmanlık ve korku dalgasının sergilenmesi durumudur. Örneğin, 11 Eylül saldırıları sonrasında Batı toplumlarında esmer tenli bireylerin peşinen terörist olarak damgalanması bir ahlaki panik örneğidir.
Toplumsal Değerler
Doğal olarak bir duruma içkin ucu açık muhtemel yönelimler arasında seçim yapabilmek için kıstas ya da ölçüt işlevi gören ortak sembolik sistem öğeleridir. Örneğin, 'dayanışma' toplumsal hayatta eylemlere yön veren soyut bir değerdir.
Ahlaki Girişimci
Kendisini ahlak savaşçısı veya reformcu kabul ederek, yürürlükteki kuralları yetersiz bulup yeni kurallar oluşturulması inisiyatifini alan kişidir. Örneğin, medyada nargile veya sigara aleyhine kampanya yürüterek yasak getirilmesini savunan kişiler ahlaki girişimcidir.
Günah Keçisi
Ahlaki panik ortamlarında toplumun müzminleşmiş sorunlarının üzerini örtmek veya dikkatleri başka yere çekmek için hedef tahtasına oturtulan suçlu ilan edilen gruplardır. Örneğin, Batı ortaçağında cadı ve büyücülerin günah keçisi ilan edilmesi buna uygundur.
Toplumsal Kurallar
Soyut ve genel nitelikteki değerlerin, somut durumlarda eylemleri düzenlemek amacıyla sınırları netleştirilmiş kurallara dönüştürülmüş halidir. Örneğin, dayanışma değerinden türetilen ve yardımlaşmayı zorunlu kılan kurallar bu kapsamdadır.
Hukuk Kuralları
Toplumsal kuralların üzerinde ince düşünülmüş, yoruma müsait ve belirsizlikten arındırılmış en formel ve kesin hükümler taşıyan halidir. Örneğin, kapalı alanlarda tütün ürünleri kullanımını yasaklayan kanun maddeleri hukuki kurallardır.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Kolluk Gücü
Oluşturulan yasa ve kuralların toplumda fiilen uygulanmasını, denetlenmesini ve ihlal edenlerin yakalanmasını sağlayan resmi görevli birimlerdir. Örneğin, sokakları ve iş yerlerini denetleyen polis ve zabıta teşkilatı kolluk gücüdür.
Kamusal Etiketleme
Bir kuralı ihlal eden kişinin toplum veya resmi makamlarca resmen sapkın olarak ilan edilmesi ve damgalanması sürecidir. Örneğin, bir suçlunun medya ve kolluk marifetiyle toplum düşmanı olarak afişe edilmesi kamusal etiketlemedir.
Sembolik Etkileşimcilik
Sapma davranışını, kuralları koyanlar ile ihlal edenler arasındaki karşılıklı etkileşim ve anlam yükleme süreçleri çerçevesinde inceleyen sosyolojik kuramsal yaklaşımdır. Bu yaklaşıma göre sapkınlık doğuştan gelmez, etkileşimle inşa edilir.
Meşruiyet
Kolluk güçlerinin veya kurumların yürüttüğü faaliyetlerin halk tarafından haklı, yasal ve kabul edilebilir görülmesi durumudur. Örneğin, kolluğun halk gözünde güven vermesi ve suçla mücadeleyi haklı dayanaklarla yürütmesi meşruiyettir.
Bana Dokunmayan Yılan Bin Yaşasın Anlayışı
Modern şehir yaşamında bireylerin kalabalıklar içinde birbirine yabancılaşması ve çevrede gerçekleşen kural ihlallerine karşı kayıtsız kalma eğilimidir. Örneğin, büyük metropollerde sokak ortasındaki şiddet olaylarına yoldan geçenlerin müdahale etmeyip yoluna devam etmesidir.