← Ünite 10

Ünite 10: Uluslararası İletişim ve Ajanslar — Önemli Kavramlar

Uluslararası İletişim
Aynı topraklar üzerinde yaşayan, aralarında dil, tarih ve kültür birliği olan ulus devletler arasında kitle iletişim araçları vasıtasıyla gerçekleşen bilgi ve haber akışı sürecidir. Küresel güçler bu ağlar sayesinde ekonomik ve kültürel ürünlerini dünya piyasalarına aktarmaktadır.
Liberalizm
Bireysel özgürlüğü savunan, devletin iktidarını sınırlamayı amaçlayan ve fikirlerin, malların, işgücünün serbest dolaşımını savunan politik ve ekonomik felsefedir. Mattelart'a göre iletişimin küreselleşmesi Aydınlanma çağı ve liberalizmin doğrudan bir ürünüdür.
Haber Endüstrisi
Haberin metalaştırılarak uluslararası piyasada alınıp satılan bir emtia haline gelmesi ve medyaların kendi haberlerini üretip satmasıyla oluşan ticari yapıdır. Haber ajanslarının kurulması bu endüstrinin doğmasını hızlandırmıştır.
Optik Telgraf
Fransız Devrimi sırasında Paris yönetimi tarafından uzak bölgelere hızlı haber ulaştırmak için kullanılan, dildeki kelimelerin harf harf kodlanması ilkesine dayanan erken dönem iletişim teknolojisidir. 1794'te Paris ile Lille arasında kurulmuştur.
Haber Ajansları
İşleri sadece medyaya haber toplamak, üretmek ve satmak olan ticari işletmelerdir. Uluslararası alanda faaliyet gösteren ajanslar, haber akışını sağlayarak uluslararası iletişimin omurgasını oluştururken ait oldukları ülkelerin çıkarlarına hizmet ederler.
Kültür Emperyalizmi
Herbert Schiller tarafından geliştirilen tez olup, modern medyanın ve uluslararası iletişimin Amerikan yatırımlarının ve ticaretinin büyümesine hizmet ettiğini, gelişmiş ülkelerin kültürünün diğer ülkeler üzerinde egemenlik kurduğunu ifade eder.
Dördüncü Kuvvet
17. yüzyılın ilk yıllarında çıkan gazetelerin, ekonomik güce sahip olup siyasi gücü ellerinde bulundurmayan burjuvaların feodal sisteme ve egemen siyasal sisteme karşı demokrasi mücadelesinde üstlendikleri misyonu tanımlayan kavramdır.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Telsiz Telgraf
Guglielmo Marconi tarafından 1888'de icat edilen ve kablo gerektirmeden elektromanyetik dalgalarla mesaj iletimini sağlayan teknolojidir. 1899'da yat yarışları sonuçlarının gazeteye bildirilmesiyle ilk kez kitle iletişiminde kullanılmıştır.
Uluslararası Telgraf Birliği (ITU)
1865 yılında Batı Avrupa Telgraf Birliği ile Avusturya-Almanya Telgraf Birliği'nin birleşmesiyle kurulan ve liberal ticareti güçlendirmek üzere telgrafın uluslararası yaygınlığını ve kurallarını belirleyen uluslararası örgüttür.
Anadolu Ajansı
Yabancı ajansların Millî Mücadele döneminde çıkardığı karışıklıklar ve Türk milletinin çıkarlarına aykırı uydurma haberlerinden duyulan rahatsızlık üzerine, Atatürk'ün isteğiyle 7 Haziran 1920'de kurulan Türkiye'nin ilk resmi milli haber ajansıdır.
MacBride Komisyonu Raporu
UNESCO'ya bağlı olarak Sean MacBride başkanlığında toplanan komisyonun 1980 yılında sunduğu, uluslararası medya şirketlerinin emperyalist bir enformasyon tekelive 'askeri-endüstriyel-iletişim kompleksi' oluşturduğunu eleştiren rapordur.
Dolaşım Uygarlığı
Michel Chevalier'nin savunduğu, yollar, köprüler gibi somut ağlar yanında iletişim gibi soyut ağların da toplumun uyumlu işlemesinde, demokrasinin ve eşitliğin sağlanmasında kilit rol oynadığını savunan determinist yaklaşımdır.
Osmanlı Telgraf Ajansı
Salih Gürcü tarafından 1911'de kurulan, Havas ve Reuters ajanslarının Osmanlı topraklarındaki haberlerini yayma yetkisini alan ancak gerçekte bu yabancı ajansların örtülü kuruluşu olan yerli isimli ilk ajanstır.
Yeni Dünya Enformasyon ve İletişim Düzeni (NWICO)
1970'lerde Batılı haber ajanslarının tek yönlü enformasyon egemenliğine ve sömürüsüne karşı gelişmekte olan ve tarafsız ülkelerin BM/UNESCO platformunda daha adil bir iletişim düzeni kurulması için yaptığı çağrıdır.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Soğuk Savaş Dönemi
1945'ten 1980'lerin ortalarına kadar ABD ile SSCB arasında yaşanan, kitle iletişim araçlarının ideolojik savaşın öncü aygıtı olarak kullanıldığı, uydu teknolojilerinin ve modernleşme çalışmalarının hız kazandığı dönemdir.
Bilgi Vergisi
19. yüzyılda basın üzerinde uygulanan ve gazete ile posta hizmetlerini yük altına sokarak haberin serbest dolaşımını ve serbest rekabeti engelleyen vergilerdir. John Stuart Mill bu vergilerin kaldırılması için mücadele etmiştir.