Hilmi Ziya Ülken, 3 Ekim 1901’de İstanbul’da doğmuştur. Babası eczacı ve dişçi mektebi uzvi kimya öğretim üyesi Alanyalı Mehmet Ziya Bey, annesi Müşfika Hanım’dır. Büyükbabası Abdurrahman Hilmi Efendi, Sultan Aziz döneminde Şair Kazım Paşa ile birlikte Sadr-ı Azam Ali Paşa’yı hicvettiği için Yanya’ya sürgün edilmiştir.