Ünite 10: Bağlaşık Devletler’in Savaş Yönetimi — Önemli Kavramlar

Almanya’nın, bir sömürgeler imparatorluğu olan İngiltere ile silah kullanmadan, ekonomik ve teknolojik alanlarda 20 yıldır sürdürdüğü amansız rekabeti ifade eder. Bu ekonomik ve siyasi yarış, Birinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesindeki temel nedenlerden biridir.

Alman Parlamentosunun resmi adıdır. Savaşın sonlarına doğru, Temmuz 1917'de Başbakan Bethmann Holweg bu meclise gelerek koşulsuz, yani toprak kazanımsız bir barış çağrısında bulunmuş ve ardından istifa etmiştir.

Osmanlı cephelerinde 6. ve 7. Türk ordularının aynı komuta altında birleştirilmesiyle oluşturulan askeri yapıdır. Bu grubun komutanlığına ilk olarak Alman General Falkenhein getirilmiştir.

Osmanlı Devleti’nin meşrutiyet dönemindeki parlamentosudur. Sultan Mehmet Reşat bu meclisin açılışlarında konuşmalar yapmış, Enver Paşa gibi yöneticiler savaş politikalarını bu mecliste savunmuşlardır.

Alman imparatorlarına verilen unvandır. Birinci Dünya Savaşı sırasında bu unvanı taşıyan II. Wilhelm, Almanya'nın tüm savaş politikalarını ve kararlarını yönlendiren en tepedeki otorite olmuştur.

Almanya’da başbakanlık makamına verilen geleneksel unvandır. Savaş sürecinde Bethmann Holweg, Georg Michaelis ve Georg von Hertling gibi isimler bu unvanla Alman hükümetlerini yönetmişlerdir.

Alman Genelkurmay Başkanı Alfred von Schlieffen tarafından hazırlanan stratejik plandır; çok hızlı hareket ederek önce Fransa’yı sızdırmayı ve ardından Rusya üzerine yoğunlaşmayı amaçlamıştır.

Osmanlı Padişahı Sultan Mehmet Reşat tarafından 14 Kasım 1914'te ilan edilen ve tüm dünyadaki Müslümanları halife sıfatıyla Uzlaşık Devletler'e karşı savaşa çağıran mukaddes bildirge ve çağrıdır.

Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'nı kaybetmesi üzerine Rauf Bey tarafından imzalanan ve Sadrazam Ahmet İzzet Paşa aracılığıyla Sultan Vahidettin'e sunulan çok ağır koşullu ateşkes belgesidir.

Osmanlı Devleti'nde padişahların savaştaki yetkisizliği ve pasifliği nedeniyle Saray damadı Enver Paşa'nın üstlendiği, genelkurmay başkanlığı yetkilerini de kapsayan en üst düzey askeri makam unvanıdır.

Osmanlı Devleti'nin kendi sınırları dışında, müttefiklerine yardım amacıyla asker gönderdiği cephelerden biridir. Buraya 15. Türk Kolordusu sevk edilmiş ve Alman/Avusturya kuvvetleriyle birlikte Ruslara karşı savaşılmıştır.

General Paul von Hindenburg komutasındaki 8. Alman Ordusu'nun Rus Ordusu'na karşı 23-30 Ağustos 1914 tarihleri arasında kazandığı ve Almanya'da büyük bir ulusal zafer olarak ilan edilen muharebedir.

28 Temmuz 1914'te Avusturya-Macaristan Sırbistan'a savaş ilan ettikten hemen sonra Kayzer II. Wilhelm'in başkanlığında yapılan olağanüstü toplantıdır; İngiltere ve Fransa'ya karşı izlenecek strateji burada kararlaştırılmıştır.

Enver Paşa'nın talimatıyla Nuri Paşa komutasında kurulan, Doğu Anadolu'yu ve Kafkasya'yı kurtarmak ve bölgede teşkilatlanmak amacıyla faaliyet gösteren özel Türk askeri birliğidir.

İngiltere'nin baskısından kaçarak Çanakkale Boğazı'ndan içeri alınan ve Osmanlı donanmasına katılarak Yavuz ve Midilli adlarını alan Alman zırhlı savaş gemileridir.

Enver Paşa'nın 2 Mayıs 1915'te Van Gölü çevresi ve çeşitli bölgelerde isyan eden Ermeni unsurların savaş bölgesinden güvenli yerlere nakledilmesi yönünde imzaladığı askeri ve idari karardır.

Fransa ile Almanya arasında uzun süredir uyuşmazlık konusu olan, Almanya Başbakanı Bethmann Holweg'in barış şartları arasında yer alan ve Avusturya İmparatoru I. Karl'ın da Fransa'ya bırakılması konusunda esneklik gösterdiği tartışmalı bölgedir.

Osmanlı Sadrazamı Talat Paşa'nın da katıldığı süreçler sonucunda, Rusya'nın savaştan çekilmesini sağlayan ve Bağlaşık Devletler ile Sovyet Rusya arasında imzalanan barış antlaşmasıdır.