← Ünite 6
Tıbbi Dokümantasyon

Ünite 6: Kişisel Sağlık Kayıtlarının Korunması, Saklanma

Tababet ve Şuabatı Kanunu Md. 72
Hekim, diş hekimi ve ebelerin hastaların kimliklerini Sağlık Bakanlığı onaylı protokol defterine yazmalarını zorunlu kılan temel kanun maddesidir.
1988 Sayılı 3473 Sayılı Kanun
Muhafazasına lüzum kalmayan evrak ve malzemenin yok edilmesi hakkında 1988 yılında çıkarılan temel kanundur.
Arşiv Depo İdeal Koşulları
Arşiv depolarının ısısı 12-18 derece, nem oranı %50-60 arasında olmalı, raflar metalden yapılmalı ve zemin ahşap olmamalıdır.
Adli Vaka Dosyaları Saklama Süresi
Adli vaka dosyaları kurum arşivinde 20 yıl saklanır, ardından Devlet Arşivleri'ne gönderilir.

Anahtar Kavramlar

AyıklamaArşiv malzemesi ile cari değerini yitirmiş belgelerin birbirinden ayrılması işlemidir. Örneğin, bir zimmet defterinin arşivlik değerinin kalmadığının tespit edilerek imha listesine alınmasıdır.
İmhaHukuki kıymetini ve delil olma vasfını kaybetmiş belgelerin, yönetmelik usullerine göre yok edilmesidir. Örneğin, imha komisyonu kararıyla eski personel devam defterlerinin kıyılmasıdır.
Arşiv MalzemesiTürk devlet ve millet hayatını ilgilendiren, üzerinden 30 yıl geçmiş veya 15 yıl sonra kesin sonuca bağlanmış, korunması gereken belgelerdir. Örneğin, tarihi bir hastanenin kuruluşuna dair resmi yazışmalar.
Arşivlik MalzemeHenüz arşiv malzemesi vasfını kazanmamış, ancak ileride kazanacak olan belgelerdir. Örneğin, 5 yıllık bir hasta dosyasının kurum arşivinde bekletilmesi.
Organik MetotArşiv belgelerinin işlem gördüğü tarihteki oluşum ve ilişki biçimine göre tasnif edilmesidir. Örneğin, bir hasta dosyasındaki tüm tetkiklerin kronolojik sırayla korunması.
RestorasyonTahribe uğramış arşiv malzemesinin aslına uygun şekilde tamir edilmesidir. Örneğin, yırtılmış bir tarihi ameliyat raporunun Japon kâğıdı ile onarılması.
Rol Bazlı YetkilendirmeKullanıcıların sadece görevleri gereği ihtiyaç duydukları verilere erişebilmesidir. Örneğin, bir hemşirenin sadece kendi servisindeki hastaların verilerine ulaşabilmesi.
Pasif Hasta DosyasıUzun süredir kullanılmayan ve ana arşivden ayrılarak daha az erişilen bir bölüme taşınan dosyalardır. Örneğin, 5 yıldır hastaneye başvurmayan bir hastanın dosyası.
Aktif Hasta DosyasıSon 3-5 yıl içinde hastaneye başvurmuş, sürekli kullanılan dosyalardır. Örneğin, kronik bir hastalığı olan ve düzenli kontrole gelen hastanın dosyası.
Parafin BlokPatolojik incelemeler için dokuların saklandığı özel bloklardır. Örneğin, bir tümör örneğinin incelenmek üzere çelik çekmeceli dolaplarda saklanması.
Biyolojik EtkenArşiv belgelerine zarar veren canlı organizmalardır. Örneğin, arşivdeki kâğıtları yiyen kitap kurtları veya mantarlar.
Kimyasal EtkenBelgelerin bozulmasına yol açan çevresel faktörlerdir. Örneğin, arşivdeki nem ve ışığın kâğıdın sararmasına yol açması.
Fiziksel EtkenKullanım kaynaklı fiziksel hasarlardır. Örneğin, bir dosyanın çok sık açılıp kapanması sonucu sayfalarının yırtılması.
İmha KomisyonuBelgelerin ayıklanması ve imhasına karar veren yetkili kuruldur. Örneğin, 5 kişilik bir ekibin birim arşivindeki gereksiz evrakları incelemesi.
Protokol DefteriHastaların kimlik bilgilerinin kaydedildiği zorunlu defterdir. Örneğin, Tababet Kanunu gereği hekimin tuttuğu kayıt defteri.
Adli VakaTıbbi ve hukuki yönü olan olaylardır. Örneğin, bir trafik kazası sonrası hastaneye getirilen yaralının raporu.
Dijital YedeklemeElektronik kayıtların farklı ortamlara kopyalanmasıdır. Örneğin, veritabanının C diskinden D diskine veya CD'ye aktarılması.
İmha Listesiİmha edilecek belgelerin dökümünün yapıldığı resmi belgedir. Örneğin, komisyon tarafından hazırlanan ve amir tarafından onaylanan iki nüshalı liste.
Dosya PlanıBelgelerin bir arada bulunmasını sağlayan standart düzenleme sistemidir. Örneğin, Sağlık Bakanlığı'nın hazırladığı standart dosya planı.
Zimmet DefteriGünlük işlerin takibinde kullanılan ve arşivlik değeri olmayan defterlerdir. Örneğin, evrak teslimatı için kullanılan defter.
Birim ArşiviBelirli bir süre saklanacak arşivlik malzemenin tutulduğu ilk arşiv birimidir. Örneğin, hastanenin poliklinik biriminde tutulan 1-5 yıllık dosyalar.

Diğer Önemli Bilgiler

Üniversite Hastaneleri 100 Yıl Kuralı

Üniversite hastanelerinde hasta dosyaları, ameliyat defterleri ve tüp bebek dosyaları gibi belgeler 100 yıl süreyle saklanmalıdır.

İmha Komisyonu Üye Sayısı

Kurum arşivleri için 5 kişilik, birim arşivleri için 4 veya 5 kişilik komisyonlar kurulur; personel yetersizliğinde en az 3 kişi olabilir.

İmha Tutanaklarının Saklanma Süresi

İmha listeleri ve tutanakları, denetim amacıyla 10 yıl süreyle saklanmak zorundadır.

Yeni Doğan Bebek Dosyaları

Yeni doğan bebek dosyaları için saklama süresi 20 yıl olarak belirlenmiştir ve bu süre sonunda Devlet Arşivleri'ne gönderilmezler.

Borçlar Kanunu Zaman Aşımı

Borçlar Kanunu'nun 125. maddesine göre davalarda zaman aşımı 10 yıldır, bu nedenle dosyalar en az 10 yıl saklanmalıdır.

Yataklı Tedavi Kurumları Yönergesi 2007

2007 yılında yapılan değişiklikle, elektronik imza yaygınlaşana kadar bazı defterlerin sadece dijital ortamda tutulmasına izin verilmiştir.

Psikolojik Görüşme Kartları

Psikolojik görüşme kartlarının saklanma süresi 5 yıldır ve bu süre sonunda Devlet Arşivleri'ne gönderilmezler.

Enjektabl Kontraseptif İzlem

Enjektabl kontraseptif yöntem kullananların izlem formu 30 yıl süreyle saklanmalıdır.

Bebek Ex (Ölü) Teslim Defteri

Ex bebek teslim defterleri 30 yıl süreyle saklanması gereken belgeler arasında yer alır.

Kırmızı-Yeşil Reçete Defterleri

Kırmızı ve yeşil reçeteli ilaçların kayıtlı olduğu defterler 20 yıl süreyle saklanmalıdır.

Arşiv Depo Yüksekliği

Arşiv depolarının yüksekliği 2.10 metre ile 2.20 metre arasında olacak şekilde tasarlanmalıdır.

Sınavda Dikkat Et

  • Saklama sürelerini ezberlerken '20 yıl' kuralına dikkat edin; adli vakalar, yeni doğan dosyaları ve endoskopi defterleri gibi birçok kritik belge 20 yıl saklanır.
  • İmha komisyonunun üye sayısını unutmayın; kurum arşivinde 5, birim arşivinde 4-5 kişi, personel azsa en az 3 kişidir.
  • Arşivin fiziksel koşullarını (ısı 12-18, nem %50-60, yükseklik 2.10-2.20m) mutlaka not edin, sınavda bu rakamlar üzerinden soru gelebilir.
  • Zimmet defterleri gibi günlük iş defterlerinin arşivlik değeri olmadığını, ancak protokol defterlerinin yasal zorunluluk olduğunu ayırt edin.
  • İmha tutanaklarının 10 yıl saklanması gerektiğini unutmayın; bu, denetim süreciyle doğrudan ilişkilidir.
  • Restorasyonda kullanılan malzemelerin (Japon kâğıdı, ipek muslin) 'geri dönüştürülebilir/sökülebilir' olması gerektiğini hatırlayın.