Ünite 1: Finansın Temelleri ve Paranın Zaman Değeri — Önemli Kavramlar

Paranın kullanım bedeli veya sermayenin belirli bir süre için kiralanması karşılığında ödenen tutardır. Finansta yatırılan anaparanın zaman içinde değer kazanmasını sağlayan temel değişkendir.

Gelecekte elde edilecek veya ödenecek nakit akımlarının, belirli bir iskonto oranı üzerinden hesaplanan günümüzdeki nakdi karşılığıdır. Örneğin, 3 yıl sonraki 100 TL'nin %10 faizle bugünkü değeri 75.13 TL'dir.

Bugün yatırılan bir anaparanın veya nakit akışının, belirli bir faiz oranı üzerinden belirli bir süre sonunda ulaşacağı toplam değerdir. Bileşik faiz etkisiyle hesaplanır.

Belirli bir zaman dilimi boyunca, eşit aralıklarla gerçekleştirilen eşit miktardaki nakit akışı serileridir. Banka kredisi taksitleri veya düzenli tasarruf ödemeleri buna örnektir.

Her dönem kazanılan faiz tutarının anaparaya eklenerek sonraki dönemlerde de faiz kazandırması esasına dayanan faiz hesaplama yöntemidir. Paranın üssel büyümesini sağlar.

Gelecekteki nakit akışlarını bugünkü değere indirgemek için kullanılan getiri oranıdır. Yatırımcının alternatif yatırım fırsatlarından elde etmeyi beklediği fırsat maliyetini ve risk primini yansıtır.

Bir firmanın veya bireyin yatırım kararlarının, kişisel tüketim tercihlerinden bağımsız olarak sadece yatırımın kârlılığına (Net Bugünkü Değerine) göre verilmesi gerektiğini savunan finans teoremidir.

Bir yatırım projesinin sağlayacağı gelecekteki nakit girişlerinin bugünkü değerinden, yatırım için yapılan nakit çıkışlarının (başlangıç maliyetinin) çıkarılmasıyla bulunan net tutardır.

Nakit akımlarının büyüklüklerini, yönlerini (giriş veya çıkış) ve gerçekleştikleri dönemleri görsel olarak göstererek finansal problemlerin çözümünü kolaylaştıran şematik araçtır.

Eşit ödemelerin her dönemin ilk gününde yapıldığı annüite türüdür. Ödemeler dönem başında yapıldığı için dönem sonu annüiteye kıyasla bir dönem daha fazla faiz geliri üretir.

Ödemelerin her dönemin son gününde yapıldığı standart annüite türüdür. Finansal analizlerde ve Excel formüllerinde varsayılan (default) olarak kabul edilen ödeme türüdür.

Zaman içinde eşit olmayan miktarlarda ve/veya düzensiz aralıklarla gerçekleşen nakit giriş ve çıkışlarını ifade eden nakit akış yapısıdır.

Enflasyon oranının etkisinden arındırılmamış, piyasada doğrudan gerçekleşen veya ilan edilen yüzdesel getiri oranıdır.

Nominal getirinin enflasyon oranına bölünmesiyle elde edilen ve yatırımcının satın alma gücündeki gerçek artışı gösteren net getiri oranıdır.

Geri ödenmeme riski sıfır kabul edilen, genellikle devlet tarafından ihraç edilen hazine bonosu veya devlet tahvillerinin sağladığı faiz oranıdır.

Yatırımcının risksiz faiz oranının üzerinde, üstlendiği ek riskleri (enflasyon, likidite, vade vb.) karşılamak amacıyla talep ettiği ek getiri payıdır.

Bir finansal varlığın veya hisse senedinin, genel piyasa hareketlerine karşı olan duyarlılığını ve sistematik risk düzeyini ölçen katsayıdır.

Piyasanın genelini etkileyen, çeşitlendirme yoluyla yok edilemeyen ve enflasyon, faiz oranları, politik gelişmeler gibi makroekonomik faktörlerden kaynaklanan risk türüdür.

Sadece belirli bir firmaya veya sektöre özgü olan, doğru portföy çeşitlendirmesi yapılarak tamamen ortadan kaldırılabilen mikro risk türüdür.

Bir finansal varlığın, piyasa değerinden önemli bir kayba uğramadan hızlı bir şekilde nakde dönüştürülememesi olasılığını ifade eden risk bileşenidir.

Yatırımın vadesi uzadıkça, gelecekteki faiz oranı dalgalanmalarından ve belirsizliklerden etkilenme olasılığının artması nedeniyle talep edilen ek getiri oranıdır.

Borçlunun veya ihraççı firmanın yükümlülüklerini yerine getirememe, yani anapara ve faiz ödemelerini vadesinde yapamama olasılığına karşı talep edilen primdir.

Yatırım dönemi boyunca gerçekleşmesi beklenen enflasyon nedeniyle paranın satın alma gücünde yaşanacak kayıpları telafi etmek için faiz oranına eklenen primdir.

Belirli bir yatırım alternatifi tercih edildiğinde, vazgeçilen en iyi ikinci yatırım alternatifinden elde edilecek olası getiriyi ifade eden kavramdır.

İşletmenin muhasebe kârını en yüksek düzeye ulaştırmayı hedefleyen geleneksel yaklaşımdır; ancak risk ve zaman değerini dışladığı için modern finansta birincil hedef kabul edilmez.