Ünite 3: Nicel Talep Tahmin Yöntemleri — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Zaman serisi modelleri ile nedensel modeller arasındaki temel farkları açıklayarak, lojistik yönetiminde hangi durumlarda hangi model grubunun tercih edilmesi gerektiğini örneklerle tartışınız.
Yanıt / ipucu
Zaman serisi modelleri sadece geçmiş satış verilerine odaklanırken, nedensel modeller dışsal değişkenleri (hava durumu, faiz vb.) temel alır. Satışların stabil olduğu durumlarda zaman serisi, dışsal faktörlerin talebi doğrudan etkilediği durumlarda ise nedensel modeller tercih edilmelidir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Lojistik zincirinde ciddi verimsizliklere yol açan 'kırbaç etkisi' (bullwhip effect) kavramını tanımlayınız ve doğru talep tahmin yöntemlerinin bu etkiyi nasıl azaltabileceğini araştırınız.
Yanıt / ipucu
Kırbaç etkisi, tüketici talebindeki küçük değişimlerin tedarik zincirinin üst halkalarına doğru büyüyerek sapmalara yol açmasıdır. Doğru talep tahmini ve bilgi paylaşımı, zincirdeki belirsizliği azaltarak gereksiz stok tutulmasını ve üretim dalgalanmalarını engeller.
Alıştırma 3myders hazırladı
Üstel Düzeltme Yönteminde kullanılan düzeltme katsayısının (alfa) 0.1 ve 0.9 olması durumunda tahminlerin nasıl etkileneceğini karşılaştırarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Alfanın 0.1 olması durumunda tahmin geçmiş verilere daha çok bağlı kalır ve ani değişimlere yavaş tepki verir. Alfanın 0.9 olması durumunda ise tahmin son dönemdeki gerçekleşen talebe çok hızlı tepki verir ve geçmişin etkisini azaltır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Mevsimsel dalgalanmalar gösteren bir dondurma markasının lojistik planlaması için 'Mevsimsellik Etkisi Ayrıştırma' yönteminin adımlarını sırasıyla açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Öncelikle her dönem için mevsim indeksleri hesaplanır ve veriler bu indekslere bölünerek mevsimsellikten arındırılır. Arındırılmış verilerle trend analizi yapılıp gelecek tahmini üretildikten sonra, bu tahminler tekrar ilgili mevsim indeksiyle çarpılarak nihai tahmine ulaşılır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Trend Analizinde kullanılan korelasyon katsayısının (r) -0.85 çıkması ne anlama gelir? Bu durumun lojistik talep tahmini açısından güvenilirliğini yorumlayınız.
Yanıt / ipucu
Korelasyon katsayısının -0.85 çıkması, zaman ile satışlar arasında güçlü ve ters yönlü (azalan trend) bir ilişki olduğunu gösterir. Mutlak değerce %70'in üzerinde olduğu için bu model lojistik tahminler açısından oldukça güvenilir kabul edilir.
