Ünite 13: Yaşlılıkta Olumlu Düşünme Becerileri — Önemli Kavramlar

Bireyin kendi kişiliğine ilişkin sahip olduğu kanıların, tutumların ve kendini algılayış biçiminin bütünüdür; kişiliği yönlendiren ve biçimlendiren en temel içsel yapıdır.

William James'e göre, kişinin kendisini sahip olduğu fiziksel nesneler, vücudu, evi, arabası ve elbiseleri gibi maddi unsurlar üzerinden tanımlaması ve algılaması durumudur.

Bireyin sosyal yaşam içerisinde üstlendiği farklı rollere ve etkileşim kurduğu gruplara uygun olarak takındığı maskeler ve sergilediği davranış örüntüleridir.

Bireyin sahip olduğu yetenekler, ilgiler, tutumlar ve değer yargıları ile bunları kendi iç dünyasında önem derecesine göre derecelendirme biçimidir.

Bireyin sahip olduğu tüm maddi, sosyal ve ruhsal özelliklerden, yani tüm aidiyetlerinden kendisini tamamen soyutlayabilme ve özünü fark edebilme becerisidir.

Bireyin yaşamdan zevk alma, mutlu olma ve sevgi ihtiyacı doğrultusunda yaptığı kişisel değerlendirmeler neticesinde kendi gerçekliğini olduğu gibi görmesi ve kabul etmesidir.

Bireyin çocukluktan itibaren öğrendiği standartlar doğrultusunda olmak istediği, sahip olmayı arzuladığı kusursuz ve ideal nitelikleri barındıran benlik tasarımıdır.

Bireyin kendi fiziksel görünümü, vücut yapısı ve sosyolojik imajı hakkında zihninde yaptığı değerlendirmelerin ve algıların bütünsel sonucudur.

Bireyin çevresinde gelişen nesneler, olaylar ve sosyal ilişkiler üzerinden zihinsel olarak anlamlar çıkarma, bunları yorumlama ve konumlandırma durumudur.

Bireyin geçmişteki öğrenme yaşantıları, akademik başarıları, yetenekleri ve öğrenmeye yönelik güdülenme düzeyi arasındaki ilişkiyi algılama biçimidir.

Bireyin sahip olduğu fiziksel ve zihinsel özelliklerin farkında olması durumudur; temelleri erken çocuklukta anne-babanın sözel ve sözel olmayan dönütleriyle atılır.

Kişinin kendi yeteneklerine duyduğu kesin inanç, cesaret ve yüreklilik durumudur; kendini değerlendirme ve kendinden memnun olma süreçlerinin öznel bir sonucu olarak ortaya çıkar.

Bireyin kendisini sosyal bir varlık olarak kabul edip, dışsal onaylara ihtiyaç duymaksızın kendi iç dünyasından aldığı güçle kendisine değer vermesi ve barışık olmasıdır.

Kişinin yaptığı hatalardan dolayı hissettiği öfke, suçluluk ve cezalandırma gibi olumsuz duyguları bilinçli olarak terk edip, kendisine merhamet ve empatiyle yaklaşması sürecidir.

Bireyin tüm güçlü yönleri, zayıflıkları, yetenekleri ve sınırlılıkları ile kendisini gerçekçi bir şekilde görebilmesi ve bu mevcut durumunu onaylayıp benimsemesidir.

İnsanları belirli amaçlara ve hedeflere ulaşmaları için harekete geçiren, bu hareketin yönünü belirleyen ve devamlılığını sağlayan içsel veya dışsal itici güçtür.

Vroom'un Beklenti Kuramında yer alan, bireyin elde edeceği olası bir sonuca veya ödüle verdiği öznel önemi, 'değer mi değmez mi' şeklinde biçtiği değeri ifade eden kavramdır.

Yaşlılık döneminde zihinsel süreçlerde görülen bellek değişimini açıklayan, daha önce edinilen eski bilgilerin sağlam kalıp yeni öğrenilen bilgilerin çok çabuk unutulacağını savunan kuraldır.