Bir işletmenin üretim gücünü, kapasitesini ve pazardaki yerini belirleyen, kuruluş yeri seçimiyle yakından ilişkili stratejik bir kavramdır. İşletmeler küçük, orta, büyük ve dev olarak sınıflandırılırken bu kavramın sınırları çizilir.

İşletmenin büyüklüğünü belirlemede kullanılan yıllık satışlar, kâr, varlıklar, özsermaye, yatırım toplamı ve çalışan sayısı gibi sayısal ve ölçülebilir göstergelerdir. Örneğin, yıllık ciro veya personel sayısı bu kapsamda değerlendirilir.

Niceliksel ölçülerin yetersiz kaldığı durumlarda kullanılan; sermayedarların sayısı, faaliyetlerin bölgeye yönelik olması, endüstri dalındaki görece durum ve hukuki şekil gibi yapısal özelliklerdir.

Ortalama maliyet masraflarının veya giderlerinin en düşük düzeyde gerçekleştiği en uygun işletme büyüklüğüdür. Bu büyüklüğün altında veya üstünde kalan işletmeler daha yüksek maliyetlerle çalışmak zorunda kalır.

İşletmelerin mal veya hizmet üretebilme yetenek ve imkanlarının belirli bir ölçü ile ifade edilmesidir. İşletme büyüklüğü teorik bir kavram iken kapasite daha çok uygulamaya yöneliktir.

Makine ve teçhizatın hiçbir arıza, bekleme veya duraklama olmaksızın ulaşabileceği en yüksek üretim miktarıdır. İnsan gücü ve bakım kesintilerini dikkate almayan teorik bir sınırdır.

Teorik kapasiteden bakım-tamir, duraklama, montaj ve ayarlama gibi kaçınılmaz faaliyet kesintilerinin çıkartılmasıyla ulaşılan gerçekçi ve ulaşılabilir üretim kapasitesidir.

İşletmenin herhangi bir dönemde gerçekten gerçekleştirdiği, hayata geçirdiği üretim kapasitesidir. Talep yetersizliği veya fazlalığı nedeniyle normal kapasiteden farklılık gösterebilir.

İşletmenin belirli bir dönemde gerçekleştirdiği fiili üretim miktarının normal kapasitenin altında kalması durumunda ortaya çıkan kapasite farkıdır. Örneğin, normal kapasitesi 150 bin ton olan bir fabrikanın 100 bin ton üretmesi halinde 50 bin tonluk atıl kapasite oluşur.

İşletmelerde belirli bir dönemde fiili kapasitenin normal kapasitenin üzerine çıkması halidir. Çok seyrek görülen bu durum, ani talep artışları veya özel siparişler karşısında üretim faktörlerinin zorlanmasıyla ortaya çıkar.

Fiili kapasitenin normal kapasiteye bölünmesiyle elde edilen ve normal kapasitenin yüzde kaçının kullanıldığını gösteren orandır. Örneğin fiili kapasitenin 100.000 ton, normal kapasitenin 150.000 ton olduğu durumda oran %66'dır.

İşletmenin kuruluş aşamasında pazar şartları, talep tahminleri, finansman imkanları ve uygun büyüklüğün belirlenmesi amacıyla yapılan ayrıntılı inceleme ve araştırma sürecidir.

Makine ve teçhizatın çalışmasını engelleyen bakım-tamir, montaj, ayarlama, arıza ve beklemeler gibi nedenlerle kapasitenin %100 kullanılmasını engelleyen zorunlu durumlardır.