← Ünite 8
Acil Çağrı Yönetimi

Ünite 8: Kitlesel Olaylarda Acil Çağrı Merkezlerinin Rolü

112 Tek Acil Çağrı Merkezi Projesi
Sağlık, itfaiye, jandarma ve polis gibi birimlerin aynı çatı altında toplanmasını hedefleyen projedir. Türkiye'de Antalya ve Isparta'da Karma Model (Co-location) ile uygulanmaktadır.
CRED (Afet Epidemiyolojisi Araştırma Merkezi)
2006 yılında Dünya Sağlık Örgütü bünyesinde kurulmuştur. Afetlerin doğal ve insan-teknoloji kaynaklı olarak sınıflandırılmasında temel referans kabul edilen çalışmaları yürütmektedir.
Florida Olay Yeri Yönetimi Kılavuzu
ABD'de kullanılan ve kitlesel olayları beş farklı seviyede değerlendiren bir kılavuzdur. Türkiye'de kitlesel olayların şiddetini belirleme yöntemleri konusunda örnek olarak gösterilmektedir.
ADR Anlaşması
Birleşmiş Milletler tarafından yürütülen, tehlikeli malların karayolu ile taşınmasına ilişkin Avrupa Anlaşması'dır. Tehlikeli maddelerin tanımlanmasında dünyadaki en önemli uluslararası araçtır.

Anahtar Kavramlar

Karma Model (Co-location)112 Acil Çağrı Merkezlerinde çağrı karşılayıcılar ile operasyonel birimlerin (polis, sağlık, itfaiye) aynı mekânda çalışmasıdır. Örneğin, Antalya ve Isparta'da uygulanan bu modelle kurumlar arası koordinasyon hızlandırılmaktadır.
Kitlesel OlayBirden fazla lokasyonda çok sayıda yaralının bulunduğu, geniş çaplı müdahale gerektiren olaylardır. Ulaştırma kazaları veya büyük doğal afetler bu kapsamda değerlendirilir.
CREDDünya Sağlık Örgütü bünyesinde 2006 yılında kurulan Afet Epidemiyolojisi Araştırma Merkezi'dir. Afetlerle ilgili güvenilir veri oluşturulması ve sınıflandırma yapılması amacıyla kurulmuştur.
Teknolojik Afetİnsan kaynaklı hatalar veya kazalar sonucu çevreye ve insanlara kalıcı hasarlar veren olaylardır. Sanayileşmenin artması ve kitle imha silahlarının yaygınlaşması bu riskleri artırmaktadır.
Tehlikeli Maddeİnsan vücuduna alındığında zehir etkisi gösteren veya yanma/patlama özelliği olan maddelerdir. Trafik kazalarında dahi bu maddelerin varlığı her zaman ihtimal dahilindedir.
ADRTehlikeli malların karayolu ile taşınmasına ilişkin Avrupa Anlaşması'dır. Tehlikeli maddelerin tanımlanması ve yönetilmesinde kullanılan uluslararası en önemli referans aracıdır.
KBRNKimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer ajanların kısaltmasıdır. Terör saldırılarında konvansiyonel patlayıcılarla birlikte kullanılarak kitlesel hasarı artırmak için tercih edilebilirler.
Mobil Komuta Kontrol AracıAcil çağrı merkezinin tüm iletişim ve bilişim altyapısını barındıran, olay yerine sevk edilebilen araçlardır. Olay yerinde kesintisiz yönetim ve koordinasyon sağlar.
Konvansiyonel PatlayıcıTerör saldırılarında en sık kullanılan, kolay elde edilebilir ve taşınabilir patlayıcılardır. İkincil patlayıcılarla birlikte kullanılarak müdahale ekiplerine de zarar vermeyi amaçlarlar.
Risk DeğerlendirmesiAcil çağrı merkezinin, olayın büyüklüğünü ve tehlike potansiyelini (elektrik kaçağı, gaz sızıntısı vb.) belirleme sürecidir. Müdahale kapasitesinin doğru belirlenmesi için şarttır.

Diğer Önemli Bilgiler

Mobil Komuta Kontrol Araçları

Panelvan, otobüs veya konteyner şeklinde tasarlanmış, acil çağrı merkezinin tüm iletişim altyapısını olay yerine taşıyan araçlardır. Olay yeri yönetiminin merkezle kesintisiz iletişimini sağlar.

Sınavda Dikkat Et

  • Olay büyüklüğünü belirleyen iki temel parametrenin 'hasar' ve 'risk' olduğunu unutmayın; sınavda bu ikiliyi karıştırmayın.
  • Tehlikeli madde bulgularını (koku, duman, ölü hayvan vb.) mutlaka ezberleyin; soru olarak gelme ihtimali yüksektir.
  • CRED'in afet sınıflandırmasının 'Doğal' ve 'Teknolojik' olduğunu, 'Siyasi' veya 'Ekonomik' gibi çeldiricilere düşmemeniz gerektiğini hatırlayın.
  • Karma Model (Co-location) ile 112'nin koordinasyon yeteneği arasındaki ilişkiyi, kurumların aynı mekânda olması üzerinden kurgulayın.
  • KBRN ajanlarının terör saldırılarında konvansiyonel patlayıcılarla birlikte 'kombine' kullanıldığını not edin.
  • Tehlikeli madde tanımlama aracının ADR olduğunu, bunun bir 'Avrupa Anlaşması' olduğunu unutmayın.