Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Acil Durum ve Afet Yönetimi Önlisans Programı » Acil Durum ve Afetlerde Ulaştırma Yönetimi ve Uygulamaları
← Ünite 8
Acil Durum ve Afetlerde Ulaştırma Yönetimi ve Uygulamaları

Ünite 8: Uygulamalar, Kaza Araştırma ve İncelemeleri

2012 Türk Deniz Kaza İstatistikleri
2012 yılında Türk arama kurtarma sahasında 135 kaza meydana gelmiş, 92 kişi hayatını kaybetmiş ve 312 kişi kurtarılmıştır. En fazla can kaybı Ege Denizi liman sahalarında yaşanmıştır.
Hava Aracı Kaza Oranları (2009-2013)
Dünyadaki hava aracı kazalarının %38'i uçaklarda, %28'i Microlight'larda ve %20'si planörlerde gerçekleşmiştir. Balon kazaları ise sadece %1'lik bir orana sahiptir.
Uçuş Fazına Göre Kaza Oranları
Ticari uçuşlarda kazaların %32'si inişe yaklaşma, %15'i iniş safhasında gerçekleşmektedir. Park ve taksi halindeki kazalar ise sadece %1'dir.
Uçak Kazalarının Temel Nedenleri (1996-2005)
183 uçak kazasının incelendiği bu dönemde, %55 oranla uçuş ekibi kaynaklı hatalar ilk sırada yer almıştır. Teknik arızalar %17, hava koşulları ise %13 oranında etkili olmuştur.

Anahtar Kavramlar

Kaza AraştırmasıKazaların mekanik ve insanla ilgili nedenlerini bulmak için yapılan sistemli inceleme sürecidir. Örneğin, bir tren kazasından sonra olay kaydedici cihazların incelenmesi bu sürece girer.
Hava Aracı KazasıUçuş harekâtı esnasında hava aracının fiziksel yapısının bozulması veya kişilerin ciddi yaralanmasıyla sonuçlanan olaylardır. Örneğin, bir uçağın iniş sırasında ağır hasar alması.
Hava Aracı Yer KazasıUçuş harekâtı dışında, bakım veya yerde çekilme esnasında meydana gelen hasarlardır. Örneğin, hangarda bakım sırasında bir hava aracının yangın sonucu hasar görmesi.
Olay (Havacılık)Uçuş emniyetini etkileyen ancak kaza tanımına girmeyen hadiselerdir. Örneğin, uçuş esnasında motora kuş çarpması ancak uçağın güvenle iniş yapması.
Uçuş HarekâtıUçuş ekibinin araca bindiği andan motorların durdurulup aracın teslim edildiği ana kadar geçen süredir. Bu süre kaza sorumluluklarının belirlenmesinde kritiktir.
Ciddi KazaUlaşım türüne göre değişen, can kaybı veya yüksek maddi hasar içeren kazalardır. Örneğin, demir yolunda 2 milyon Euro üzeri zarara yol açan kazalar.
Çok Ciddi Deniz KazasıGeminin tamamen kaybı, ölüm veya şiddetli kirlilikle sonuçlanan kazalardır. Örneğin, bir tankerin batarak denize petrol sızdırması.
Hemzemin GeçitDemir yolu ve karayolunun aynı seviyede kesiştiği noktalardır. Bu noktalar, sürücü hataları nedeniyle kaza riskinin en yüksek olduğu yerlerden biridir.
Olay Kaydedici CihazMakinistin kumanda ve uyarı sistemlerini nasıl kullandığını kaydeden cihazdır. Kazaların aydınlatılmasında kara kutu görevi görür.
Demir TaramasıGeminin demirlediği halde kötü hava koşulları nedeniyle yerinde duramayıp sürüklenmesidir. Örneğin, Adrasan koyunda bir geminin fırtına nedeniyle demir tarayarak kayalıklara oturması.
Travers SeyirKötü hava koşullarında geminin dalgaları karşılayacak şekilde manevra yaparak seyretmesidir. Makine gücü yetersiz gemiler için bu manevra zordur.
Balastlı SeyirGeminin yük taşımadan, sadece denge sağlamak için su alarak seyretmesidir. Örneğin, bir kuru yük gemisinin yükünü boşalttıktan sonra limana boş dönmesi.
Denizde Çatışmayı Önleme TüzüğüGemilerin birbirleriyle çarpışmasını engellemek için uyulması gereken kurallar bütünüdür. Kaza raporlarında kaptanların bu kurallara uyup uymadığı sorgulanır.
GözcülükDeniz araçlarının çevresini radar ve görsel olarak sürekli izlemesidir. Kaza raporlarında ihmal edilen en yaygın güvenlik kurallarından biridir.
SörveyGeminin teknik durumunun, sertifikalarının ve emniyet donanımlarının uzmanlarca incelenmesidir. Kazaların önlenmesi için sörveylerin eksiksiz yapılması şarttır.

Diğer Önemli Bilgiler

Avrupa Bölgesi Kaza-Kırım Analizi (2005-2014)

10 yıllık dönemde 193 vakada %40 teknik, %31 pilotaj hatası tespit edilmiştir. Ocak ayındaki kazaların %33,3'ü meteorolojik kaynaklıdır.

Afyon-Denizli Hemzemin Geçit Kazası

05 Temmuz 2016'da meydana gelen kazada, 7XXX nolu yolcu treni ile hafif ticari aracın çarpışması sonucu 4 kişi hayatını kaybetmiştir. Kaza sonrası lokomotiflerde görüntü kaydedici zorunlu olmuştur.

Çanakkale Boğazı Feribot Çatışması

03 Nisan 2016'da Çanakkale açıklarında bir kuru yük gemisi ile feribot çatışmıştır. Kaza sonrası feribotlara görüntü kaydedici kamera ve GPS Chartplotter takılması zorunlu hale getirilmiştir.

Antalya-Adrasan Kuru Yük Gemisi Kazası

17 Aralık 2010'da M/V ƟƟƟƟ gemisi, kötü hava koşullarında demir tarayarak kayalıklara oturmuştur. Gemi makine gücünün yetersizliği ve bakım eksikliği nedeniyle parçalanmıştır.

Çanakkale Boğazı Coğrafi Özellikleri

Boğaz 37 mil uzunluğunda olup, en dar yeri 1200 metredir. Gemiler geçiş sırasında 15 kez rota değiştirmek zorundadır, bu da kaza riskini artırmaktadır.

Ulaşım Emniyeti İnceleme Merkezi Başkanlığı

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı bünyesinde, ciddi kazaları araştırmak ve emniyeti iyileştirmek için kurulan yetkili kurumdur. Raporları Değerlendirme Heyeti tarafından onaylanır.

Demir Yolu Ciddi Kaza Tanımı

En az 1 kişinin ölümü veya 5 kişinin ağır yaralanması, ya da toplam zararın 2 milyon Euro karşılığı TL'yi aşması durumunda kaza 'ciddi kaza' olarak sınıflandırılır.

Sınavda Dikkat Et

  • Kaza raporlarının amacının suçlu bulmak değil, emniyeti artırmak olduğunu unutmayın; sınavda 'cezalandırma' içeren şıklar genellikle yanlıştır.
  • Ciddi kaza tanımlarının ulaştırma modlarına göre (demir yolu, deniz yolu) farklılık gösterdiğine dikkat edin; rakamları karıştırmayın.
  • Hava yolu kazalarında 'olay' ve 'kaza' tanımlarını ayırt edin; kuş çarpması gibi durumlar kaza değil, olaydır.
  • Kaza raporu bölümlerini (Bilgiler, Gelişim, Değerlendirme, Sonuç, Tavsiye) sırasıyla ezberleyin.
  • İstatistiksel verilerde (uçuş fazları, kaza nedenleri yüzdeleri) en yüksek oranlara odaklanın; sınavda genellikle en yüksek oranlar sorulur.
  • Demir yolu hemzemin geçit kazalarında sürücülerin 'durma mesafesi' konusundaki yanlış algısına vurgu yapın.