Ünite 3: Zarar Azaltma Aşamasında Yapılması Gereken Çalışmalar ve Uygulama Örnekleri — Önemli Kavramlar

Afetlerin yol açabileceği olumsuz etkileri, can ve mal kayıplarını afet öncesinde alınan uzun vadeli önlemlerle en aza indirme veya tamamen önleme sürecidir.

Bir toplumun, yapının veya çevrenin, herhangi bir tehlikenin olumsuz etkilerine karşı koyabilme, adapte olabilme ve baş edebilme kapasitesinin yetersiz olması durumudur.

Afet tehlikesi bulunan alanlarda insan yerleşimlerinin, binaların, altyapının veya ekonomik faaliyetlerin bulunması ve bu tehlikeden doğrudan etkilenme durumudur.

Birleşmiş Milletler bünyesinde 2000 yılında kurulan ve afet zararlarını azaltmaya yönelik küresel stratejileri koordine eden uluslararası organizasyondur.

2015-2030 yılları arasında afet risklerinin ve zararlarının azaltılmasına yönelik küresel öncelikleri, hedefleri ve devletlerin sorumluluklarını belirleyen uluslararası anlaşmadır.

Kentsel alanlarda ulaşım ağları, topografya, jeolojik yapı, iklim, bitki örtüsü ve bina stoku gibi inşa edilmiş ve doğal çevreyi oluşturan unsurların bütünüdür.

Bir yerleşimdeki sokak dokusunu, sosyal etkileşimi, toplumsal dayanışma düzeyini ve kültürel davranış kalıplarını belirleyen niteliksel risk analizi unsurlarıdır.

Binaların afet etkilerine dayanıklı olarak tasarlanması, inşası veya mevcut binaların mühendislik çözümleriyle güçlendirilmesi gibi teknik ve fiziksel önlemlerdir.

Binaların taşıyıcı sistemleri dışında kalan mobilya, tesisat ve ekipman gibi unsurların afet anında devrilmesini veya düşmesini engellemek amacıyla sabitlenmesi çalışmasıdır.

Güvenli kentler oluşturmak amacıyla arazi kullanımını, yerleşim alanlarını ve altyapı ağlarını afet risklerini gözeterek düzenleyen uzun vadeli planlama sürecidir.

Türkiye'de konutları deprem ve deprem kaynaklı afetlerin maddi zararlarına karşı güvence altına alan ve DASK tarafından yürütülen zorunlu sigorta sistemidir.

2000 yılında kurulan, Zorunlu Deprem Sigortası'nı sunan, yöneten ve deprem sonrası finansal tazminat süreçlerini organize eden Doğal Afet Sigortaları Kurumu'dur.

İnşa edilen yapıların can ve mal güvenliğini sağlamak amacıyla ilgili mevzuata, fen ve sağlık kurallarına uygun olarak projelendirilmesini ve inşa edilmesini kontrol eden sistemdir.

Coğrafi verilerin toplanması, depolanması, analiz edilmesi ve haritalandırılması yoluyla afet tehlike ve risk analizlerinde kullanılan bilgisayar tabanlı sistemdir.

Ülke genelindeki deprem aktivitelerini sürekli olarak izleyen, kaydeden ve sismolojik veri tabanını oluşturan teknik istasyonlar bütünüdür.

Acil durum ve afet müdahale operasyonlarını belirli bir hiyerarşi, eşgüdüm ve yetki çerçevesinde yöneten yönetsel ve operasyonel sistemdir.

Yapıların kullanıma açıldıktan sonra, taşıyıcı sisteme zarar verecek izinsiz müdahalelerin veya riskli kullanımların önlenmesi amacıyla periyodik olarak denetlenmesi sürecidir.