Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Adalet Önlisans Programı » İdari Yargı

Ünite 5: İdari Davalar — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 50 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

İptal Davası — İdari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarından biri yönüyle hukuka aykırı olmaları nedeniyle, menfaatleri ihlal edilenler tarafından hukuk aleminden kaldırılmaları amacıyla idari yargıda açılan davadır.

Tam Yargı Davası — İdari işlem, eylem veya sözleşmelerden dolayı kişisel hakları doğrudan ihlal edilen ve zarara uğrayan kişiler tarafından, uğranılan zararın tazmini veya ihlal edilen hakkın iadesi amacıyla açılan idari davadır.

Zımni Ret — İdareye yapılan bir başvuruya, kanunda öngörülen altmış günlük yasal süre içerisinde yetkili idari makamlarca hiçbir yazılı cevap verilmemesi durumunda, talebin kanunen reddedilmiş sayılması durumudur.

Hukuka Uygunluk Karinesi — İdari işlemlerin, yetkili idari makamlarca tesis edildikleri andan itibaren hukuka uygun olduklarının kabul edilmesi ve bir mahkeme kararıyla iptal edilene kadar ilgililer üzerinde hukuki sonuç doğurmaya devam etmesi ilkesidir.

İvedi Yargılama Usulü — İYUK'un 20/A maddesinde düzenlenen, ihale, özelleştirme, acele kamulaştırma gibi hızlı çözülmesi gereken uyuşmazlıklarda uygulanan, dava açma ve savunma sürelerini kısaltan özel yargılama usulüdür.

İdari Merci Tecavüzü — Kanunen dava açılmadan önce idari makamlara başvurulmasının zorunlu kılındığı hallerde, bu idari başvuru yolu tüketilmeden doğrudan idari yargıda dava açılması durumudur.

Resen Araştırma İlkesi — İdari yargı hakiminin, davanın taraflarının iddia, savunma ve talepleriyle bağlı kalmaksızın, uyuşmazlığın çözümü için gerekli her türlü bilgi, belge ve delili kendiliğinden araştırıp toplama yetki ve görevidir.

Merci Tayini — Bir davanın görüleceği mahkeme konusunda idari yargı yerleri arasında çıkan yetki veya görev uyuşmazlıklarında, davaya bakacak yetkili mahkemenin üst mahkemece kesin olarak belirlenmesi işlemidir.

Bağlantılı Dava — Aynı maddi veya hukuki sebepten doğan ya da biri hakkında verilecek kararın diğer davayı doğrudan etkileyecek nitelikte olduğu, birden fazla idari yargı yerinde açılmış uyuşmazlıklardır.

Fiil Ehliyeti — Bir kimsenin kendi fiil ve işlemleriyle kendi lehine haklar edinebilme ve kendi aleyhine borçlar ile yükümlülükler yaratabilme gücüdür.

Kanuni Temsilci — Fiil ehliyeti bulunmayan veya kısıtlı olan kişilerin ad ve hesabına hukuki işlemleri ve dava açma gibi usul işlemlerini yürütmekle kanunen yetkilendirilmiş kişidir.

Yürütmenin Durdurulması — İptal davasına konu olan idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğacaksa ve işlem açıkça hukuka aykırıysa, davanın sonuna kadar işlemin icrasını askıya alan geçici yargısal önlemdir.

Kusurlu Sorumluluk — İdarenin yürüttüğü kamu hizmetinin kurulmasında, işleyişinde veya organizasyonunda meydana gelen aksaklık, gecikme veya düzensizlik (hizmet kusuru) nedeniyle kişilere verdiği zararlardan sorumlu tutulmasıdır.

Kusursuz Sorumluluk — İdarenin herhangi bir hizmet kusuru veya hatası olmasa dahi, yürüttüğü tehlikeli faaliyetler veya kamu külfetleri karşısında eşitlik ilkesi gereğince, eylemi ile zarar arasında illiyet bağı bulunması şartıyla oluşan zararları tazmin etmesidir.

Kamu Külfetlerinde Eşitlik — Kamu yararı amacıyla yürütülen hizmetlerin yol açtığı ve toplumun geneline dağıtılması gereken zararların, sadece belirli kişi veya kişilerin üzerinde kalması durumunda idarenin bu zararı kusursuz olarak tazmin etmesi ilkesidir.

İmtiyaz Şartlaşma ve Sözleşmeleri — Bir kamu hizmetinin özel hukuk tüzel kişileri tarafından kurulmasını veya kurulmuş olan bir hizmetin belirli bir süre boyunca işletilmesini öngören, idari nitelikteki sözleşmelerdir.

Düzenleyici İşlem — İdarenin yasa ve anayasaya aykırı olmamak şartıyla, üstlendiği kamu hizmetlerini yürütmek amacıyla tek yanlı iradesiyle koyduğu tüzük, yönetmelik gibi genel, soyut ve objektif kurallardır.

Kamulaştırma — Devlet veya kamu tüzel kişilerinin, kamu yararının gerektirdiği hallerde, karşılığını peşin ödemek şartıyla özel mülkiyetteki taşınmazlara kanunda gösterilen usullerle zorla el atması işlemidir.

Görev Uyuşmazlığı — Bir idari davanın çözümünün Danıştay, idare mahkemesi veya vergi mahkemelerinden hangisinin görev alanına girdiği konusunda bu mahkemeler arasında çıkan anlaşmazlıktır.

Yetki Uyuşmazlığı — Aynı görev alanındaki iki farklı yer idare mahkemesi veya iki farklı yer vergi mahkemesinin, coğrafi yetki sınırları yönünden kendilerini yetkili veya yetkisiz görmeleriyle ortaya çıkan uyuşmazlıktır.

Tekemmül — Bir davanın karara bağlanabilmesi için gerekli olan dilekçeler aşamasının tamamlanması, tarafların iddia ve savunmalarını sunması ve gerekli tüm belgelerin dosyaya girmesi sürecidir.

Adli Tatil — İdari yargı mercilerinin her yıl belirli dönemlerde çalışmaya ara vermesi sürecidir; bu döneme rastlayan dava açma ve usul süreleri kanunen tatil sonrasına uzar.

Maddi Yönden Bağlılık — Birden fazla idari işlemin aynı maddi olaylara, fiillere veya sebeplere dayanılarak tesis edilmiş olması nedeniyle aralarında kurulan sıkı fiili bağdır.

Hukuki Yönden Bağlılık — Farklı idari işlemlerin aynı hukuki dayanağa veya mevzuat hükmüne göre tesis edilmiş olması ve birinin çözümünün diğerini doğrudan etkilemesi durumudur.

Dava Ehliyeti — Kişilerin idari yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak bizzat veya yetkili temsilcileri vasıtasıyla usul işlemlerini yapabilme yeteneğidir.