Cinsel İdeolojiBireylerin toplumsal statü, rol ve haklarının cinsiyet temelinde belirlenmesi sürecidir. Örneğin, bir toplumda 'kadın ev işlerinden sorumludur' anlayışının yerleşmesi cinsel ideolojinin bir yansımasıdır.
Toplumsal CinsiyetBiyolojik farklılıkların üzerine inşa edilen, kültürel olarak öğrenilen görev ve sorumluluklar bütünüdür. Kız çocuklarına pembe, erkek çocuklarına mavi kıyafet giydirilmesi bu kavramın sosyalleşme sürecindeki yansımasıdır.
Biyolojik CinsiyetKadın ve erkek arasındaki doğuştan gelen bedensel ve fizyolojik farklılıkları ifade eder. Bu, toplumsal cinsiyetten farklı olarak kültürel bir kurgu değil, fiziksel bir gerçektir.
Cinsiyete Bağlı İş Gücü Eşitsizliğiİş gücü piyasasında kadın ve erkeklerin farklı sektörlerde yoğunlaşması veya aynı işi yapmalarına rağmen farklı ücret/statü almalarıdır. Örneğin, 'kadın işi' ve 'erkek işi' olarak ayrılan meslek dalları bu eşitsizliği doğurur.
Fonksiyonalist KuramToplumu bir bütün olarak gören ve cinsiyet rollerinin toplumsal düzenin devamı için gerekli olduğunu savunan yaklaşımdır. Kadınların ev içi, erkeklerin ev dışı roller üstlenmesini iş bölümü açısından işlevsel bulur.
Çatışma KuramıCinsiyet rollerini güç ve kaynak paylaşımı üzerinden değerlendiren yaklaşımdır. Erkek egemen yapının kadınları sömürdüğünü ve bu eşitsizliğin çatışma yarattığını savunur.
Feminist KuramlarKadınların toplumsal yaşamdaki ikincil konumunu ve bu konumun nedenlerini irdeleyen, eşitlikçi bir düzeni hedefleyen kuramlardır. Ataerkil yapının çalışma hayatındaki etkilerini analiz ederler.
Çifte VardiyaKadınların hem iş hayatında çalışıp hem de eve döndüklerinde ev işleri ve çocuk bakımı gibi sorumlulukları üstlenmeleri durumudur. Bu durum kadınların çalışma hayatındaki verimliliğini ve yaşam kalitesini olumsuz etkiler.
Cam Tavan SendromuKadınların kariyerlerinde yükselmelerinin önünde görünmez engellerin bulunmasıdır. Yetenekli olmalarına rağmen üst yönetim kademelerine geçememeleri bu kavramla açıklanır.
Yedek İş Gücü OrdusuEkonomik kriz dönemlerinde veya ihtiyaç duyulduğunda piyasaya sürülen, düşük ücretle çalışmaya razı olan iş gücü grubudur. Kadınlar tarihsel olarak bu grupta konumlandırılmıştır.
AtaerkillikErkek egemenliğine dayalı toplumsal yapıdır. Karar mekanizmalarının ve ekonomik kaynakların erkeklerin kontrolünde olduğu sistemdir.
SosyalleşmeBireyin toplumsal kuralları ve cinsiyet rollerini öğrendiği süreçtir. Aile, okul ve medya bu sürecin temel araçlarıdır.
İkili Dünya KurgusuToplumun kadın ve erkek olarak kesin çizgilerle ikiye ayrılması ve bu ayrımın hiyerarşik bir yapı oluşturmasıdır. Bu kurgu, cinsiyetler arası eşitsizliği kalıcı kılar.
DoğallaştırmaToplumsal cinsiyet rollerinin biyolojik bir zorunlulukmuş gibi sunulmasıdır. 'Kadınlar duygusaldır, bu yüzden yöneticilik yapamazlar' gibi söylemler bu sürece örnektir.
Cinsiyet RolüToplumun bir cinsten beklediği davranış kalıplarıdır. Erkeklerin sert, kadınların şefkatli olması beklenmesi bir cinsiyet rolüdür.
StatüBireyin toplum içindeki yeri ve konumudur. Cinsel ideoloji, kadınların statüsünü genellikle erkeklerden daha düşük bir seviyede tutar.
Kültürel OlguToplumsal cinsiyetin biyolojik değil, toplum tarafından inşa edilen bir yapı olduğunu belirtir. Toplumdan topluma değişmesi bunun kanıtıdır.
İş BölümüToplumsal yaşamda görevlerin dağılımıdır. Cinsiyete dayalı iş bölümü, kadınların ev içine, erkeklerin kamusal alana hapsedilmesine yol açar.
Toplumsal HiyerarşiCinsiyetler arasında güç ve prestij farkı olmasıdır. Erkeklerin daha yüksek statüye sahip olması bu hiyerarşinin sonucudur.
Sistemik EşitsizlikEşitsizliğin bireysel değil, toplumsal yapının kurumları tarafından üretilmesi durumudur. Çalışma hayatındaki ücret farkları buna örnektir.
İş Gücü Piyasasıİşin arz ve talep edildiği alandır. Cinsiyetçi yaklaşımlar bu piyasada kadınların dezavantajlı olmasına neden olur.
Toplumsal Cinsiyet EşitliğiKadın ve erkeklerin toplumsal yaşamın her alanında eşit hak ve fırsatlara sahip olmasıdır. Feminist kuramların temel hedefidir.
Ev İçi EmekEvde üretilen, genellikle ücreti olmayan ve kadınlar tarafından gerçekleştirilen hizmetlerdir. Çifte vardiyanın temelini oluşturur.
Cinsiyet AyrımcılığıBireye cinsiyeti nedeniyle farklı muamele yapılmasıdır. İşe alımlarda kadınların elenmesi bir ayrımcılıktır.
Kariyer EngelleriKadınların profesyonel gelişimini kısıtlayan yapısal ve sosyal engellerdir. Cam tavan sendromu bunun en belirgin örneğidir.
