ToplumsallaşmaBireyin toplumun kültürel değerlerini ve davranış kalıplarını öğrenerek içselleştirmesi sürecidir. Örnek: Bir çocuğun aile içinde sofra adabını öğrenmesi.
İdFreud'un kişilik kuramında haz ve saldırganlık gibi biyolojik dürtülerin yer aldığı bilinçaltı katmandır. Örnek: Bir bebeğin acıktığında hemen ağlayarak yemek istemesi.
EgoKişiliğin gerçeklik ilkesine göre hareket eden, İd ve Süperego arasında arabuluculuk yapan yürütme organıdır. Örnek: Bir kişinin aç olmasına rağmen toplantı bitene kadar yemek yemeyi ertelemesi.
SüperegoToplumsal yasakların ve ahlaki değerlerin içselleştirildiği, bireyin vicdanını temsil eden kişilik katmanıdır. Örnek: Bir kişinin çalmak istediği bir eşyayı 'hırsızlık kötüdür' düşüncesiyle almaması.
BenlikBireyin başkalarıyla etkileşimi sonucunda oluşan, kendi kimliği hakkındaki algılamalar bütünüdür. Örnek: Bir öğrencinin kendini 'başarılı bir sporcu' olarak tanımlaması.
Gizli MüfredatOkulda resmi derslerin dışında, ritüeller ve öğretmen beklentileriyle aktarılan örtük değerler ve davranış kalıplarıdır. Örnek: Öğretmenin kız öğrencileri daha sessiz olmaya teşvik etmesi.
Okulsuzlaştırılmış ToplumIvan Illich'in önerdiği, okulun bireyi kısıtladığını savunan ve öğrenmenin okul dışı ağlarla gerçekleşmesi gerektiğini öne süren yaklaşımdır. Örnek: İnternet üzerinden ilgi alanlarına göre kurulan öğrenme grupları.
TipleştirmeÖğretmenlerin öğrencileri belirli ölçütlere göre kategorize etme ve bu tiplere göre davranma sürecidir. Örnek: Bir öğretmenin yaramazlık yapan bir öğrenciyi 'başarısız tip' olarak etiketlemesi.
Kendini Doğrulayan KehanetÖğretmenin bir öğrenci hakkındaki beklentisinin, öğrencinin davranışlarını etkileyerek beklentiyi gerçeğe dönüştürmesidir. Örnek: 'Zeki' olduğu söylenen öğrencinin gerçekten daha başarılı olması.
Toplumsal Cinsiyet RolleriToplumun kadın ve erkekten beklediği farklı davranış kalıpları ve sorumluluklardır. Örnek: Kız çocuklarına bebek, erkek çocuklarına araba hediye edilmesi.
Başarıya Dayalı StatüBireyin doğumla değil, kendi çabası ve akademik başarısıyla elde ettiği toplumsal konumdur. Örnek: Sınavda yüksek puan alarak üniversiteye yerleşmek.
Okul Karşıtı KültürÖğrencilerin okulun otoritesine ve değerlerine karşı geliştirdikleri, genellikle işçi sınıfı kökenli öğrencilerin oluşturduğu alt kültürdür. Örnek: Dersleri sabote eden veya okul kurallarını hiçe sayan öğrenci grupları.
Duygusal ZekâBireyin kendi duygularını denetleme ve başkalarının duygularını anlama kapasitesidir. Örnek: Bir yöneticinin kriz anında sakin kalarak ekibini motive etmesi.
Gerekli BenzerliklerDurkheim'a göre toplumun bir arada kalması için üyelerin paylaşması gereken ortak norm ve değerlerdir. Örnek: Milli bayramların kutlanmasıyla aidiyet duygusunun pekiştirilmesi.
Atölye KültürüWillis'in araştırmasında, işçi sınıfı erkeklerinin kol gücüne dayalı işlere verdikleri değer ve geliştirdikleri erkeklik anlayışıdır. Örnek: Bir fabrikada çalışan işçinin, masa başı işleri küçümseyip fiziksel gücüyle övünmesi.
