Ünite 10: 10. Ünite - İstenmeyen Davranışların Değiştirilmesi

Kemal'in Saç Uzatma Hikayesi

Lise son sınıf öğrencisi Kemal, üniversite sınavına hazırlandığı dönemde saçının önünü uzatmış ve müdür yardımcısı hanım tarafından sert bir şekilde 'soytarı' denilerek azarlanmıştır. Bu olumsuz yaklaşım Kemal'de okula karşı direnç oluşturmuş ve üniversiteden mezun olurken bile saçını kestirmemesine neden olan kalıcı bir tepkiye dönüşmüştür.

Antalya İl Milli Eğitim Müdürlüğü Projesi

12 Ocak 2008 tarihinde basına yansıyan habere göre, Antalya İl Milli Eğitim Müdürlüğü 'Oyun Bahçesi' isimli bir proje başlatarak okul bahçelerine seksek, labirent ve denge oyunları çizdirmiştir. Bu proje sayesinde öğrencilerin teneffüslerde matematik öğrenmesi ve takım çalışmasına adapte olması sağlanmıştır.

Dr. Cahit Ünver İlköğretim Okulu

Antalya'daki 'Oyun Bahçesi' projesinin ilk uygulandığı okul Dr. Cahit Ünver İlköğretim Okulu'dur. Okul bahçesindeki oyun krokileri, resim öğretmenleri tarafından sadece yarım kilo yağlı boya maliyetiyle çizilerek teneffüsler eğitim alanına dönüştürülmüştür.

Comenius Programı ve Oyun Çizimleri

Avrupa Birliği Eğitim Projelerinden biri olan 'Comenius' kapsamında, Türkiye'deki geleneksel oyunların çocuk gelişimine katkısı incelenmiş ve sosyoekonomik açıdan dezavantajlı bölgelerdeki okulların bahçelerine matematik bahçesi gibi çizgi oyunları çizilmiştir.

Anahtar Kavramlar

Önlemsel ModelSınıf yönetiminde istenmeyen davranışların ortaya çıkmasını engellemek amacıyla, sorunlar henüz oluşmadan önce gerekli eğitsel ortamı ve kuralları hazırlamayı öngören proaktif yaklaşım.

Öğrenci Merkezli Yaklaşımİstenmeyen davranışı değiştirme sorumluluğunu öncelikle öğrenciye veren, öğretmenin sadece kolaylaştırıcı ve yol gösterici rol üstlendiği karışmacı olmayan model.

Öğretmen Merkezli YaklaşımÖğrencinin kendi davranışlarını denetleyemediği durumlarda, kuralların ve yaptırımların doğrudan öğretmen tarafından belirlenip uygulandığı karışmacı model.

Ortak Merkezli YaklaşımÖğretmen ile öğrencinin yetki, sorumluluk ve karar alma süreçlerini paylaştığı, kuralların ve çözümlerin birlikte üretildiği etkileşimci model.

Görmezden GelmekDersin akışını bozmamak adına, anlık ve hafif düzeydeki istenmeyen davranışlara öğretmen tarafından kasıtlı olarak tepki verilmemesi eylemidir.

Fiziksel YakınlıkÖğretmenin istenmeyen davranış sergileyen öğrencinin yanına doğru yaklaşarak, dersi bölmeden ve sözlü uyarıya gerek kalmadan onu uyarmasını sağlayan yöntem.

Betimsel DilSözel uyarılarda öğrenciyi suçlamadan ve yargılamadan, mevcut durumu ve davranışın etkilerini nesnel bir şekilde ortaya koyan iletişim biçimi.

Sorumluluk VermeÖğrencinin ilgisini ve enerjisini olumlu bir yöne çekmek amacıyla, ona gücüne uygun eğitsel veya yönetsel görevler verilmesi sürecidir.

Yaptırımİstenmeyen davranışta ısrar eden öğrencinin, sahip olduğu bazı haklardan veya beklenen yararlardan (geziye katılmama vb.) mahrum bırakılması uygulaması.

Öğrenci DirenciÖğrencinin öğretmenin kurallarına veya istendik davranış taleplerine karşı açık ya da gizli bir şekilde tepki göstererek karşı koyması durumu.

Gülmece (Mizah)Sınıf içindeki gergin anlarda ve öğrenci direnciyle karşılaşıldığında, ortamı yumuşatmak ve dikkati başka yöne çekmek için kullanılan eğlenceli iletişim aracı.

Yazılı AnlaşmaÖğrenci, aile ve okul arasında yapılan, hangi durumlarda ne tür ödül veya yaptırımlarla karşılaşılacağını belirleyen resmi nitelikteki ortak plan.

Fiziksel CezaÖğrenciye acı çektirmeyi hedefleyen, uzun vadede saldırganlık, kin ve yalan gibi yıkıcı sonuçlar doğuran ve eğitim ortamında kesinlikle yeri olmayan ceza türü.

Diğer Önemli Bilgiler

Osman Nuri Gülay'ın Açıklaması

Dönemin Antalya İl Milli Eğitim Müdürü Osman Nuri Gülay, projenin 673 ilköğretim okuluna gönderildiğini belirterek, bu uygulamanın teneffüslerde dışarı çıkan öğrenci sayısını artırdığını ve öğretmen-öğrenci diyaloğunu geliştirdiğini ifade etmiştir.

Mektuptaki 'Çalışkan Öğrenci' İtirafı

Öğretmenlere yazılan mektupta, her yıl birinci olan çalışkan bir öğrencinin bu unvanı kaybetmemek için arkadaşlarından gizli olarak matematik dersinden özel ders aldığı ve çocukluğunu yaşayamadığı için öğretmeninden yardım istediği belirtilmektedir.

Mektuptaki 'Şikayetçi Öğrenci' İtirafı

Mektupta yer alan neşeli ve zeki bir öğrenci, sınıftaki düzensizlikleri öğretmene şikayet edip 'aferin' aldığında mutlu olduğunu ancak içten içe büyük bir pişmanlık ve kuşku duyduğunu itiraf etmektedir.

Hüseyin Başar'ın Sınıf Yönetimi Kaynağı

Ünitenin hazırlanmasında yararlanılan temel kaynaklardan biri, Hüseyin Başar tarafından yazılan ve 2001 yılında Ankara'da Pegem A Yayınları tarafından beşinci baskısı basılan 'Sınıf Yönetimi' isimli kitaptır.

Alfie Kohn'un Disiplin Makalesi

Ünitenin kaynakçasında yer alan ve 1995 yılında 'Learning' dergisinde yayımlanan Alfie Kohn imzalı makale, 'Disiplin sorunun kendisidir, çözümü değil' başlığıyla sınıf yönetiminde cezalandırıcı yaklaşımları eleştirmektedir.

Sınavda Dikkat Et

Önlemsel modelin birincil amacının sorunlar ortaya çıkmadan önce eyleme geçmek olduğunu unutma. Sınavda 'önleme' vurgusu her zaman önceliklidir.
Öğrenci, öğretmen ve ortak merkezli yaklaşımların öğrenci özelliklerine göre eşleştirilmesine dikkat et. Öz denetimi düşük öğrenciye öğretmen merkezli yaklaşım uygulanır.
Sorunu anlamanın her zaman ilk adım olduğunu aklında tut. Sınav senaryolarında doğrudan cezaya veya uyarıya geçmeden önce hep bilgi toplanmalıdır.
Sözel uyarılarda kullanılan dilin 'suçlayıcı' değil 'betimsel' olması gerektiğini unutma. 'Gevezeliği bırak' yerine durum tespiti yapan ifadeler doğrudur.
Ödev vermenin veya okulda bırakmanın asla bir ceza aracı olarak kullanılmaması gerektiğini bil. Bu durum öğrencinin okulu ceza olarak algılamasına yol açar.
Öğrenci direnci karşısında öğretmenin güç savaşına girmemesi, sakin kalması ve gerekirse konuyu ertelemesi gerektiği sınavda sıkça sorulur.