Ünitenin tamamını tek sayfada görPremium
Sayısal Arazi Modeli (SAM), arazi yüzeyinin 3 boyutlu olarak bilgisayar ortamında temsil edilmesidir. Bu model; planlama, tasarım, hacim hesapları, hidrolik simülasyonlar, görülebilirlik analizleri ve toprak erozyonu kontrolü gibi geniş bir yelpazede kullanılır. Sayısal Yüzey Modeli (SYM) ile karıştırılmamalıdır; SYM üzerindeki yapay ve doğal objeleri de içerirken, SAM sadece çıplak yeryüzü modelini ifade eder.
NetCad programının Netsurf modülü, arazi verilerinden sayısal modeller oluşturmak ve bu modeller üzerinde analizler yapmak için geliştirilmiş profesyonel bir araçtır. Bu modül sayesinde üçgenleme, eğri geçirme, enkesit/boykesit çıkarma, şev tarama ve kübaj hesapları gibi karmaşık mühendislik işlemleri kolaylıkla gerçekleştirilebilir.
Model oluşturma süreci, araziden ölçülen kotlu noktaların NetCad ortamına aktarılmasıyla başlar. Program, bu noktaları kullanarak lineer enterpolasyon esasına dayanan üçgenleme metodunu uygular. Bu yöntem, bilinen noktalardan bilinmeyen noktaların değerlerinin türetilmesini sağlar ve arazinin topografik yapısını dijital bir ağ (mesh) yapısına dönüştürür.
Üçgenleme işlemi sırasında NetCad, kullanıcıdan belirli parametreler talep eder. 'En Küçük Z Değeri' ve 'En Büyük Z Değeri', modelin hangi kot aralığında oluşturulacağını belirler. Bu değerlerin doğru girilmesi, modelin sınırlarını çizmek açısından kritiktir.
Üçgen kenar uzunlukları, modelin kalitesini doğrudan etkiler. 'En Uzun Üçgen Kenarı' (genellikle 50-70 metre arası önerilir) kot boşluklarını belirlemek ve gereksiz üçgen oluşumunu engellemek için kullanılır. 'En Kısa Üçgen Kenarı' ise birbirine çok yakın noktaların üçgenleme dışında tutulmasını sağlayarak modelin daha kararlı olmasını sağlar.
İşlem sonucunda 'UCGEN_MODEL' ve 'BOZUK_UCGEN' tabakaları oluşur. Normal üçgenler, modelin temelini oluştururken; bozuk üçgenler genellikle proje sınırlarında veya seyrek alım yapılan bölgelerde oluşur. Bu bozuk üçgenlerin temizlenmesi veya düzeltilmesi, sonraki aşamalarda yapılacak eğri geçirme işlemlerinin doğruluğu için zorunludur.
Oluşturulan modeldeki hataları tespit etmek için 'Hızlı Eğri Çiz' özelliği kullanılır. Bu özellik, herhangi bir eğri üretmeden üçgen model üzerindeki hatalı kotları veya kot boşluklarını görselleştirir. Hızlı eğrilerin bir nokta etrafında daireler çizmesi, o noktada hatalı bir kot değeri olduğunu gösterir.
Kot düzeltme ve nokta silme işlemleri, hatalı verilerin temizlenmesi için kullanılır. Eğer bir noktada kot değeri yanlış girilmişse 'Kot Düzelt' ile manuel giriş yapılır; eğer nokta arazideki gerçekliği yansıtmıyorsa 'Nokta Sil' komutu ile modelden çıkarılır. Her iki işlemde de hızlı eğriler dinamik olarak güncellenir.
Üçgen döndürme ve üçgen ekleme işlemleri, modelin topografik sürekliliğini sağlar. 'Üçgen Döndür', eğrilerin ani ve hatalı dönüşlerini yumuşatmak için kullanılırken; 'Üçgen Ekle', seyrek alım yapılan bölgelerdeki boşlukları doldurarak modelin bütünlüğünü korur.
Eğri geçirme işlemi, üçgen model üzerinden eşyükselti eğrilerinin (münhani/izohips) oluşturulmasıdır. 'Eğri Geçir' komutu ile Zmin, Zmax ve Zartış (örneğin 1/1000 ölçekte 1 metre) gibi parametreler girilerek eğriler üretilir. Eğrileri basitleştirme özelliği, gereksiz detayları azaltarak haritanın okunabilirliğini artırır.
Eğri temizleme işlemleri, şevler, binalar veya yollar gibi eğrilerin geçmemesi gereken alanları düzenlemek için yapılır. Bu işlem, kapalı bir alan seçilerek veya iki doğru arasındaki bölge tanımlanarak gerçekleştirilebilir. 'Eğri Temizle (Oto)' komutu ise belirli bir tabakadaki kapalı alanları kullanarak otomatik silme işlemi yapar.
Son aşamada, oluşturulan eğrilere kot yazdırılabilir. 'Eğrilere Kot Yaz' komutu ile eğrilerin üzerine yükseklik değerleri işlenir. Bu işlem, eğrilerin hangi tabakada olduğuna dikkat edilerek yapılmalıdır. Tüm işlemler bittikten sonra proje, 'Farklı Kaydet' seçeneği ile uygun bir dizine kaydedilerek çalışma tamamlanır.