Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » İktisat Lisans Programı » Anayasa Hukuku

Ünite 1: Anayasa Kavramı, Anayasacılık Akımı ve Anayasa Çeşitleri — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Anayasa — Bir devletin temel örgütleniş tarzını, organlarını, bu organlar arasındaki ilişkileri ve devlet ile birey arasındaki hak ve ödevlerin temel kurallarını belirleyen en üstün kanundur. Metne göre, her devleti anayasal devlet yapmaz; anayasanın iktidarı gerçekten sınırlaması gerekir.

Anayasacılık Akımı — 18. yüzyılın sonlarında devletin mutlak iktidarını sınırlandırmak ve bireylerin temel hak ve hürriyetlerini güvence altına almak amacıyla ortaya çıkan düşünsel ve siyasal akımdır. Laikleşme ve burjuvazinin yükselişi bu akımın temelini oluşturmuştur.

Kuvvetler Ayrılığı — Devletin yasama, yürütme ve yargı iktidarlarının birbirinden ayrı ve bağımsız organlara verilmesini ifade eden teoridir. Montesquieu tarafından savunulmuş olup, birey hürriyetlerinin korunması ve istibdadın önlenmesindeki en temel araçtır.

Sert (Katı) Anayasa — Yapılması ve değiştirilmesi olağan kanunlardan farklı ve daha güçleştirici şartlara (nitelikli çoğunluk, referandum, kurucu meclis vb.) tabi kılınan anayasadır. Siyasal istikrarı sağlamak ve azınlık haklarını korumak için benimsenmiştir.

Asli Kurucu İktidar — Yeni bir devlet kurmak veya mevcut anayasayı tümden ortadan kaldırarak yepyeni bir anayasa yapmak yetkisini elinde bulunduran iktidardır. Çoğu zaman özel kurucu meclisler veya halk oylamalarıyla kullanılır.

Tali (Türevsel) Kurucu İktidar — Var olan bir anayasayı, yine o anarşinin kendi koyduğu değiştirilme kurallarına, usullerine ve sınırlamalarına uygun olarak değiştirme yetkisini kullanan iktidardır.

Meclis Hükümeti — Yasama ve yürütme kuvvetlerinin yasama organında (mecliste) birleştiği hükümet sistemidir. Bakanlar meclis üyeleri arasından teker teker seçilir ve meclis onları her an değiştirebilir; 1921 Anayasası bu sistemin tipik örneğidir.

Kânûn-i Esâsî — 1876 yılında ilan edilen Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk yazılı anayasasıdır. Meclis-i Umumî'yi kurmuş ancak padişahın geniş yetkileri nedeniyle tam anlamıyla meşruti bir rejim oluşturamamıştır.

Sened-i İttifak — 1808 yılında merkezi hükümet temsilcileri ile âyanlar arasında imzalanan, Osmanlı anayasal gelişmesinin ilk adımı kabul edilen belgedir. Ancak kalıcı bir uygulama alanı bulamamıştır.

Fonksiyonel (Özsel) Anayasa — Sadece kâğıt üzerinde kalan veya meşruiyet görüntüsü veren şeklî anayasalardan farklı olarak, devlet iktidarını gerçekten ve etkin bir şekilde sınırlandıran, hak ve hürriyetleri güvenceye alan gerçek anlamdaki anayasadır.