Ünite 1: Sosyal Düzen Kuralları ve Hukuk — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 13 soru var.

1 / 130 doğru

Mutlak Butlan

Kanunun öngördüğü kurucu unsurlara sahip olan ancak kanunun emredici hükümlerine, kamu düzenine veya ahlaka aykırı olarak yapılan hukuki işlemlerin kesin hükümsüz olmasıdır. Ölü doğmuş bir işlem olarak nitelendirilir ve herkes tarafından ileri sürülebilir.

Mutlak Butlan — Kanunun öngördüğü kurucu unsurlara sahip olan ancak kanunun emredici hükümlerine, kamu düzenine veya ahlaka aykırı olarak yapılan hukuki işlemlerin kesin hükümsüz olmasıdır. Ölü doğmuş bir işlem olarak nitelendirilir ve herkes tarafından ileri sürülebilir.

Denkleştirici Adalet — İnsanların şahsi, ekonomik veya sosyal durumlarına bakılmaksızın mutlak ve aritmetik bir eşitliğe tabi tutulmasını ifade eden adalet anlayışıdır. Örneğin, devletin herkesin gelirine bakmaksızın aynı oranda dolaylı vergi alması denkleştirici adalete örnektir.

Müeyyide (Yaptırım) — Sosyal düzen kurallarına uyulmadığı takdirde karşılaşılan tepki veya zorlamadır. Din, ahlak ve görgü kurallarında yaptırım manevi nitelikte iken, hukuk kurallarında devlet gücüne dayanan maddi niteliktedir.

Din Kuralları — Evreni yaratan ve yönetten ilahi bir varlığa (Tanrı'ya) inanmayı, ibadet etmeyi ve kutsal kitapların emir ile yasaklarına uymayı öngören kurallardır. Laik toplumlarda bu kurallara uymamanın yaptırımı manevidir, örneğin dinen günahkâr sayılmaktır.

Sosyal Düzen — İnsanların oluşturduğu toplum içinde, bireylerin ve kurumların birbirleriyle olan ilişkilerini uyum, barış ve ahenk içinde sürdürmesini sağlayan kurallar ve düzenlemeler bütünüdür. Örneğin, sokakta yürürken, alışveriş yaparken veya trafikte hareket ederken uyulan kuralların yarattığı genel denge sosyal düzendir.

Ahlak Kuralları — Toplum içinde insan davranışlarının 'doğru' veya 'yanlış', 'iyi' veya 'kötü' olarak değerlendirilmesine dayanan değer yargıları ve kurallardır. Fakirlere yardım etmek veya yalan söylememek ahlak kurallarına örnek gösterilebilir.

Nispi Butlan — Kanunun emredici hükümlerine aykırı olmayan ancak o işlemi oluşturan tarafların iradelerinde sakatlık (yanılma, aldatma, korkutma) bulunan işlemlerin, hak sahibinin iptal istemesiyle geçersiz hale gelmesi durumudur. Aldatılarak yapılan bir sözleşme nispi butlan ile iptal edilebilir.

Cebri İcra — Bir borç ilişkisinde borcunu kendi rızasıyla yerine getirmeyen borçlunun, devlet gücü (icra daireleri) aracılığıyla bu borcunu yerine getirmeye zorlanması yaptirimidir. Örneğin, süresi bitmesine rağmen evden çıkmayan kiracının icra marifetiyle zorla çıkarılması cebri icradır.

Görgü (Nezaket) Kuralları — Toplumsal yaşamdaki günlük ilişkilerde uyulması gereken tavır, hareket ve nezaket biçimlerinden oluşan kurallardır. Başkası konuşurken sözünü kesmeden dinlemek veya misafire ikramda bulunmak görgü kuralları kapsamındadır.

Yokluk — Hukuki bir işlemin kanunun öngördüğü asgari kurucu unsurlardan en az birine uyulmadan yapılması nedeniyle hiç doğmamış sayılması yaptirimidir. Örneğin, resmi memur önünde yapılmayan imam nikahı hukuk düzeninde yok hükmündedir.

Hukuk Kuralları — Kişilerin dışa yansıyan ilişkilerini düzenleyen, toplumsal barışı ve adaleti sağlamayı amaçlayan, uyulması devlet gücüyle (maddi yaptırımla) desteklenmiş genel ve soyut kurallardır. Örneğin, vergi ödememek veya başkasını yaralamak doğrudan hukuk kurallarının ihlalidir.

Sosyal Düzen Kuralları — Toplum halinde yaşayan insanların birbirleriyle olan ilişkilerini düzenleyen, uyulması zorunlu emir ve yasaklar içeren kurallar bütünüdür. Din kuralları, ahlak kuralları, görgü kuralları ve hukuk kuralları olmak üzere dört gruba ayrılır.

Dağıtıcı Adalet — Değerlerin, imkanların, hakların ve yüklerin paylaştırılmasında kişilerin yeteneklerine, ekonomik durumlarına ve toplumsal konumlarına göre pay almasını savunan adalet anlayışıdır. Örneğin, devletin vergi alırken çok kazanandan çok, az kazanandan az vergi alması (artan oranlı vergi) dağıtıcı adalettir.