İnfografik
← Ünite 6
İktisadi Kalkınma

Ünite 6: Gelir Dağılımı ve Yoksulluk

Gelir Dağılımı ve Yoksulluk - kaynak sayfa görseli
Kaynak: ders kitabı, sayfa 197
RBC Wealth Management 2013 Servet Raporu
RBC Wealth Management’ın 2013 tarihli raporuna göre, dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 70’i küresel servetin sadece yüzde 3’üne sahipken, nüfusun yüzde 1’lik kesimi küresel servetin çok daha büyük bir oranını elinde bulundurmaktadır.
UNDP Küresel Gelir Uçurumu Raporu (2000)
UNDP'nin 2000 yılında yayınladığı rapora göre, dünyanın en zengin beş ülkesinin geliri en yoksul beş ülkesinin gelirinden 1830 yılında 3,5 kat fazla iken, 2000 yılında bu fark yaklaşık 80 katına çıkmıştır.
Türkiye Eğitim ve Ücret İlişkisi Araştırması (2014)
Türkiye'de 2014 yılında yapılan bir araştırmaya göre, ilkokul mezunu bir çalışan yıllık ortalama brüt 18.000 TL kazanırken, yüksekokul mezunları yaklaşık 47.000 TL ücret elde etmektedir; bu da eğitimin geliri artırdığını gösterir.
Türkiye'de Milli Gelir Paylaşım Yapısı
Fonksiyonel gelir dağılımı verilerine göre Türkiye'de milli gelirin yaklaşık yarısı ücret ve maaşlı kesime gitmekte, bu grubu girişimcilerin karları ve rant geliri elde edenler takip etmektedir.

Anahtar Kavramlar

GelirBelirli bir zaman dilimi (gün, ay, yıl vb.) içinde elde edilen kazançları ifade eden bir akım kavramıdır. Örneğin bir kişinin aylık maaşı gelir kavramına örnek oluşturur.
ServetBelirli bir an itibarıyla (örneğin belirli bir günün sonunda) sahip olunan varlıkların ve mülklerin toplamını gösteren bir stok kavramıdır. Gelirden farklı olarak zaman aralığıyla değil, anlık bir kesitle ifade edilir.
Akım KavramZaman içinde, belirli bir süre boyunca ölçülebilen ekonomik büyüklükleri ifade eden kavramdır. Gelir bu kategoride yer alır çünkü ancak bir süre boyutuyla (aylık, yıllık vb.) anlam kazanır.
Stok KavramZamanın belirli bir anında, bir kesitte ölçülen ekonomik büyüklüklere verilen addır. Servet, belirli bir tarihteki varlık dökümüyle stok bir kavramdır.
Beşeri SermayeBireylerin sahip olduğu eğitim, bilgi, beceri ve sağlık düzeylerinin tamamını ifade eder. Eğitim düzeyi arttıkça bireylerin iş gücü piyasasındaki verimliliği ve elde ettiği ücret geliri de yükselir.
Fonksiyonel Gelir DağılımıMilli gelirin üretim faktörleri olan emek, sermaye, toprak ve girişimcilik arasında nasıl paylaşıldığını inceleyen dağılım türüdür. Türkiye'de bu payın en büyük kısmını ücret ve maaşlılar almaktadır.
Küresel Servet EşitsizliğiDünya genelindeki varlık ve mülkiyetin nüfusun çok küçük bir kesimi tarafından kontrol edilmesi, geri kalan çoğunluğun ise servetten çok az pay alması durumudur. Örneğin nüfusun çok küçük bir yüzdesi küresel servetin yarısına yakınını elinde tutar.
Ücret GeliriEmek faktörünün üretim sürecine katılması karşılığında elde ettiği kazançtır. Eğitim seviyesi ile ücret gelirleri arasında doğrudan pozitif bir ilişki bulunmaktadır.
Yoksulluk AnaliziHanehalklarının tüketim harcamaları, gelir düzeyleri ve yaşam koşulları dikkate alınarak yoksunluk sınırlarının hesaplanması ve raporlanması sürecidir. TÜİK tarafından düzenli olarak yürütülmektedir.
Çalışan Yoksullarİstihdam piyasasında aktif olarak çalışmasına rağmen elde ettiği gelir yoksulluk sınırının altında kalan bireyleri tanımlayan kavramdır. Yoksulluğun değişen yüzünü gösterir.

Diğer Önemli Bilgiler

TÜİK Resmi İstatistik Çalışmaları

TÜİK tarafından periyodik olarak yürütülen gelir ve yaşam koşulları araştırmaları ile tüketim harcamaları analizleri, ülkedeki yoksulluk oranlarının ve gelir eşitsizliği boyutlarının resmi istatistikler dizisiyle izlenmesini sağlar.

DPT Kalkınma Planı Özel İhtisas Raporları

Sekizinci ve Dokuzuncu Beş Yıllık Kalkınma Planları kapsamında DPT (Devlet Planlama Teşkilatı) tarafından gelir dağılımının iyileştirilmesi ve yoksullukla mücadele üzerine özel ihtisas komisyonu raporları hazırlanmıştır.

Sınavda Dikkat Et

  • Gelir ve servet kavramlarının akım ve stok olma özelliklerini karıştırmayın; gelir akım (zaman dilimli), servet stoktur (anlık).
  • Eğitim düzeyi ile ücret gelirleri arasında pozitif (doğru orantılı) bir ilişki olduğunu unutmayın.
  • Türkiye'de fonksiyonel gelir dağılımında en büyük payı ücret ve maaşlı kesimin aldığını (yaklaşık yarısı) hatırlayın.
  • UNDP'nin 2000 yılı raporundaki 80 katlık gelir uçurumu istatistiğini zengin-yoksul ülke kıyaslaması için not edin.
  • RBC Wealth Management 2013 raporundaki %70 nüfusun servetten %3 pay alması verisini karıştırmayın.
  • 2014 Türkiye araştırmasındaki ilkokul (18.000 TL) ve yüksekokul (47.000 TL) brüt ücret kıyaslamasına dikkat edin.