Tam Rekabet PiyasasıÇok sayıda alıcı ve satıcının bulunduğu, ürünlerin homojen olduğu, piyasaya giriş ve çıkışların tamamen serbest olduğu ve hem alıcıların hem satıcıların tam bilgiye sahip olduğu ideal piyasa türüdür. Bu piyasada firmalar fiyat belirleyemez, fiyatı veri olarak kabul ederler.
Fiyat KabulleniciTam rekabet piyasasındaki bir firmanın piyasa fiyatını kendi başına değiştiremeyip, piyasada oluşan fiyatı aynen kabul etmek zorunda olması durumudur. Örnek olarak buğday üreten tek bir çiftçinin piyasa fiyatına etki edememesi verilebilir.
Toplam Hasılat (TR)Bir firmanın ürettiği mal ve hizmet miktarını (Q) satış fiyatıyla (P) çarpması sonucunda elde ettiği toplam gelir tutarıdır. Formülü TR = P . Q şeklinde ifade edilir ve üretim miktarına bağlı olarak artış gösterir.
Ortalama Hasılat (AR)Firmanın sattığı malın birim başına elde ettiği gelir miktarını ifade eder. Tam rekabet piyasasında firma mallarını hep aynı fiyattan sattığı için ortalama hasılat doğrudan malın piyasa fiyatına eşittir (AR = P).
Marjinal Hasılat (MR)Firmanın sattığı son birim maldan elde ettiği ek gelir miktarıdır. Tam rekabet piyasasında firma fiyatı değiştiremediği için satılan her ilave birim piyasa fiyatından satılır ve marjinal hasılat fiyata eşit olur (MR = P).
Kâr MaksimizasyonuFirmanın toplam hasılat ile toplam maliyet arasındaki pozitif farkı en yüksek düzeye ulaştırma amacıdır. Kısa dönemde kârın maksimum olduğu üretim düzeyinde marjinal hasılat marjinal maliyete eşitlenir (MR = MC).
Başa Baş NoktasıToplam hasılatın toplam maliyete eşit olduğu (TR = TC), firmanın ne kâr ne de zarar ettiği üretim düzeyidir. Bu noktada ekonomik kâr sıfıra eşittir ve firma faaliyetlerini sürdürmek için yeterli geliri elde eder.
Normalüstü (Aşırı) KârFirmanın elde ettiği toplam gelirin, tüm açık ve örtük maliyetleri karşıladıktan sonra pozitif bir bakiye bırakması durumudur. Kısa dönemde fiyatın ortalama maliyetin üzerinde olması durumunda ortaya çıkar ve yeni firmaları cezbeder.
Normal Kârİktisadi anlamda, firmanın piyasada kalmasını sağlayacak kadar ancak dışarıdaki potansiyel firmaları cezbetmeyecek kadar düşük olan sıfır ekonomik kâr durumudur. Bu durumda fiyat ortalama maliyete eşittir (P = AC).
Kapanma NoktasıPiyasa fiyatının ortalama değişken maliyetin minimum noktasına eşit olduğu (P = AVC) ve firmanın üretime devam etmesi halinde zararını artıracağı için faaliyetlerini askıya alma ya da sonlandırma kararı aldığı sınırdır.
Kısa Dönem Firma Arz EğrisiTam rekabetçi bir firmada marjinal maliyet eğrisinin, ortalama değişken maliyetin minimum olduğu noktasının üzerinde kalan kısmıdır. Bu eğri, fiyattaki değişmelere karşılık firmanın ne kadar üretim yapacağını gösterir.
Uzun Dönem Piyasa Arz EğrisiPiyasaya yeni firmaların girişi ve çıkışı tamamlandıktan sonra fiyat ile miktar arasındaki ilişkiyi gösteren eğridir. Maliyet yapılarına bağlı olarak yatay eksene paralel, pozitif veya negatif eğimli olabilir.
Açık MaliyetlerFirmanın üretim sürecinde dışarıdan satın aldığı girdiler için doğrudan kasasından çıkardığı parasal ödemelerdir. İşçi ücretleri, hammadde alımları ve kira ödemeleri açık maliyetlere örnek olarak gösterilebilir.
Örtük MaliyetlerFirmanın sahip olduğu kendi kaynaklarını üretimde kullanmasından dolayı vazgeçtiği, muhasebe defterlerinde doğrudan yer almayan fırsat maliyetleridir. Örneğin dükkân sahibinin kendi mülkünden vazgeçtiği kira geliri örtük maliyettir.
Ekonomik KârToplam hasılat ile toplam maliyetler (hem açık hem örtük maliyetler dahil) arasındaki farktır. İktisatçılar kârı hesaplarken örtük maliyetleri de hesaba katarlar; bu yüzden ekonomik kâr sıfır olduğunda bile muhasebe kırı pozitif olabilir.
Tüketici Artığı (CS)Tüketicilerin bir mal için ödemeye razı oldukları en yüksek fiyat ile gerçekten ödedikleri piyasa fiyatı arasındaki farkların toplamıdır. Toplum refahının ölçülmesinde kullanılan temel bileşenlerden biridir.
Üretici Artığı (PS)Üreticilerin malı sattıkları fiyat ile o malı üretmek için razı oldukları en düşük fiyat (marjinal maliyet) arasındaki farkların toplamıdır. Tüketici artığı ile birlikte toplumun toplam refahını oluşturur.
