← Ünite 7
İletişim Bilgisi

Ünite 7: Çevrim İçi İletişim

ARPANET'in Kuruluşu
Temelleri 1969 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde atılan ARPANET, ülke savunmasında kullanılan bilgisayarların birbirine bağlı olmasını sağlamak amacıyla geliştirilmiş ve günümüz internetinin temelini oluşturmuştur.
Licklider ve Taylor'ın Makalesi
1968 yılında yayınlanan 'Bir iletişim aracı olarak bilgisayar' adlı makalede, bilgisayarların gelecekte yüz yüze ortamlardan çok daha etkili bir iletişim aracı haline geleceği ilk kez öngörülmüştür.
Dünya Genelindeki İlk Bilgisayar Ağları
İnternet öncesi dönemde Kanada'da NETNORTH, Avrupa'da EARN, ABD'de BITNET ve Asya-Avustralya bölgesinde ASIANET gibi bölgesel ağlar kurularak çevrim içi iletişimin ilk adımları atılmıştır.
Twitter'ın 2012 Kullanıcı Verileri
Metin tabanlı mikro günlük platformu olan Twitter, 2012 yılı verilerine göre dünya genelinde 140 milyondan fazla aktif kullanıcıya ulaşmış ve günlük ortalama 340 milyon mesaj hacmine sahip olmuştur.

Anahtar Kavramlar

Çevrim İçi İletişimBilgisayar ve benzeri teknolojiler yardımıyla, yer ve zaman sınırlılığı olmaksızın bireylerin ağlar üzerinden mesaj, görsel ve işitsel veri alışverişinde bulunmasını sağlayan iletişim sistemidir.
Eş Zamanlı (Senkron) İletişimİletişim sürecindeki kaynak ve alıcının aynı anda sistemde aktif olarak bulunmasını gerektiren, anlık etkileşime dayalı iletişim biçimidir. Sohbet (chat) ve web konferansları bu türe örnek gösterilebilir.
Eş Zamansız (Asenkron) İletişimKatılımcıların aynı anda bir arada bulunmasını gerektirmeyen, mesajların gönderilip dilediği zamanda alıcı tarafından incelenmesine olanak tanıyan iletişim biçimidir. Elektronik posta (e-posta) bunun en yaygın örneğidir.
Z Kuşağı (Dijital Yerliler)1991 ve sonrasında doğan, çevrim içi iletişimin içine doğarak bu teknolojileri doğal bir süreç olarak gören ve önceki kuşakların aksine uyum sorunu yaşamayan nesildir.
Dijital Göçmenlerİnternet ve mobil teknolojilerin olmadığı bir dünyada doğup büyüyen, çevrim içi iletişim teknolojilerine sonradan uyum sağlamak zorunda kalan X ve Y kuşaklarını tanımlayan kavramdır.
Web 2.0Kullanıcıların sadece sunulan içeriği tükettiği statik yapıdan, internet kullanıcılarının iş birliği yaparak, içerik üreterek ve etkileşime girerek aktif üretici konumuna geldiği web teknolojileri dönemidir.
Sosyal MedyaWeb 2.0'ın teknolojik temelleri üzerine kurulan, bireyler ve topluluklar arasındaki iletişimin etkileşimli diyaloglara dönüşmesini sağlayan internet tabanlı uygulamalar bütünüdür.
Web Günlüğü (Blog)Yazılan gönderilerin kronolojik sırada, en son yayınlananın en başta görüntülenecek şekilde sunulduğu, kişisel veya tematik içerikli web yayın sistemleridir.
WikiKullanıcıların web tarayıcıları üzerinden kolayca içerik eklemesine, çıkarmasına veya düzenlemesine imkan tanıyan, iş birliğine dayalı web sitesi oluşturma araçlarıdır.
Sosyal Bulunurlukİletişim ortamında etkileşim kuran bir bireyin, karşısındaki diğer katılımcıları gerçek ve mevcut birer birey olarak algılama derecesini açıklayan kuramdır.
Ortam Zenginliği Kuramıİletişim ortamlarının bilgi taşıma kapasitesini ve belirsizliği giderme gücünü açıklayan, karmaşık görevler için daha zengin (yüz yüze gibi) ortamların seçilmesi gerektiğini savunan kuramdır.
Sosyal Bilgi İşleme KuramıJoseph Walther tarafından geliştirilen, yeterli zaman ve mesaj sıklığı sağlandığında çevrim içi iletişimin de yüz yüze iletişim kadar etkili olabileceğini savunan kuramdır.
Hiperkişisel İletişimÇevrim içi iletişimin, eş zamansızlık ve sınırlı ipucu avantajları sayesinde yüz yüze iletişime kıyasla çok daha samimi, kontrollü ve etkili bir şekilde gerçekleşebileceğini savunan bakış açısıdır.
SIDE ModeliBireylerin çevrim içi ortamlarda gerçek kimliklerinden sıyrılarak grup kimliklerine ve durumsal normlara daha fazla uyma eğilimi gösterdiklerini açıklayan Sosyal Kimlik kuramıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

SixDegrees.com'un Tarihsel Önemi

1997 yılında kurulan SixDegrees.com, internet kullanıcılarına kendi profillerini oluşturma ve arkadaş listesi hazırlama olanağı sunan tarihteki ilk sosyal ağ sitesi olarak kabul edilir.

Facebook'un Kuruluşu ve Yaygınlaşması

Mark Zuckerberg tarafından Harvard Üniversitesi öğrencileri için tasarlanan Facebook, 2006 yılında tüm dünyanın kullanımına açılmış ve kısa sürede 600 milyonun üzerinde kullanıcıya ulaşmıştır.

Amerikan Psikologlar Derneği Sağlık Araştırması

Derneğin 2000 yılında yaptığı çalışmada, 60 milyondan fazla insanın sağlık konularında bilgi edinmek amacıyla internetteki yaklaşık 15.000 farklı sağlık odaklı forum ve gruba başvurduğu belirlenmiştir.

ABD'deki Çevrim İçi Eğitim İstatistikleri

2010 yılı verilerine göre ABD'de yüz yüze eğitim programlarına kayıt oranları %2 artarken, çevrim içi eğitim programlarına kayıt oranları %12 gibi çok daha yüksek bir artış göstermiştir.

Türkiye'deki Çevrim İçi Üniversite Eğitimi

Türkiye'de çevrim içi öğrenme hizmeti sunan üniversite sayısı, teknolojik gelişmeler ve talep artışı neticesinde sadece 5 yıl içinde 10'dan 2012 yılı itibarıyla 60 üniversiteye yükselmiştir.

Tim O'Reilly ve Web 2.0

Web 2.0 kavramı ilk kez 2004 yılında Tim O'Reilly tarafından tanımlanarak, internet kullanıcılarının sadece tüketici değil aynı zamanda içerik üreten aktif katılımcılar haline geldiği süreç başlatılmıştır.

Sınavda Dikkat Et

  • Z Kuşağı (Dijital Yerliler) ile önceki kuşaklar (Dijital Göçmenler) arasındaki ayrımı iyi bilin; sınavda bu iki kavramın tanımı karşılaştırmalı olarak sorulabilir.
  • Eş zamanlı (senkron) ve eş zamansız (asenkron) araçları birbirine karıştırmayın; e-postanın asenkron, sohbet ve web konferansının senkron olduğunu unutmayın.
  • Web 2.0 kavramının 2004 yılında Tim O'Reilly tarafından ortaya atıldığını ve kullanıcının içerik üretmesini sağlayan çift yönlü yapıyı temsil ettiğini aklınızda tutun.
  • Çevrim içi iletişimi inceleyen üç bakış açısını (Kişisel Olmayan, Kişisel, Hiperkişisel) ve bunların dayandığı kuramları (Sosyal Bulunurluk, Sosyal Bilgi İşleme, SIDE) mutlaka eşleştirerek çalışın.
  • Sohbet ve e-posta kurallarında 'büyük harfle yazmanın' bağırmak anlamına geldiği bilgisini ve nitetik (Netiquette) kurallarını sınav sorularında seçeneklerde sıkça görebilirsiniz.
  • Sosyal Bilgi İşleme Kuramı'nda etkililiğin 'zaman' değişkenine bağlı olduğunu, Hiperkişisel Kuram'da ise eş zamansızlığın izlenim yönetimi için bir filtre görevi gördüğünü unutmayın.