← Ünite 6
İletişim Bilgisi

Ünite 6: Kitle İletişimi

Alexis de Tocqueville ve Amerika Seyahati
Tocqueville, 1830'larda gerçekleştirdiği ABD seyahatinin ardından 'Amerika'da Demokrasi' kitabını yazarak kitle toplumu kavramını ilk kez ortaya atmıştır. Amerikan halkının fikirlerindeki tekdüzeliği gözlemleyerek sürü zihniyeti uyarısında bulunmuştur.
Gutenberg ve Oynar Başlıklı Harf Teknolojisi
Modern matbaanın mucidi olan Gutenberg, oynar başlıklı metal harf teknolojisini geliştirerek gazetelerin ve kitapların çok kısa sürede, büyük miktarlarda ve düşük maliyetle basılmasının önünü açmıştır.
Otuz Yıl Savaşları ve Corantas
1618-1648 yılları arasında Avrupa'yı sarsan Otuz Yıl Savaşları hakkında kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla 1620 yılında Hollanda'dan İngiltere'ye getirilen 'Corantas' gazetesi modern basının öncüsü olmuştur.
Bernard Berelson'ın 1949 Klasik Araştırması
Berelson, 1949 yılında halka 'Gazeteler olmasaydı ne olurdu?' sorusunu yönelterek gazetelerin bilgi edinme, gündelik yaşam aracı olma ve kaçış/rahatlama gibi temel toplumsal işlevlerini bilimsel olarak ortaya koymuştur.

Anahtar Kavramlar

KitleSanayi Devrimi sonrasında ortaya çıkan, aralarında sıkı toplumsal bağlar bulunmayan, birbirine benzediği ve aynı kararları aldığı varsayılan homojen insan topluluğudur.
Kitle ToplumuGeleneksel bağların çözüldüğü, kapitalist iş bölümünün, bireyciliğin, kentsel yoğunlaşmanın ve yukarıdan yönetilen kitle kültürünün egemen olduğu modern toplum yapısıdır.
AnomiEmile Durkheim tarafından geliştirilen, hızlı toplumsal değişim ve geçiş süreçlerinde ahlaki kuralların ve normların gevşemesiyle ortaya çıkan kuralsızlık durumudur.
Mekanik Dayanışmaİş bölümünün gelişmediği, bireysel bilincin kolektif bilinç içinde eridiği, geleneklerin egemen olduğu homojen geleneksel toplumlardaki dayanışma biçimidir.
Organik DayanışmaToplumsal iş bölümü ve uzmanlaşmanın gelişmesiyle ortaya çıkan, bireysel farklılıklara ve karşılıklı bağımlılığa dayalı modern toplumsal bütünleşme biçimidir.
GemeinschaftFerdinand Tönnies'in geliştirdiği, ilişkilerin aile gibi geleneksel kurumlarca belirlendiği, duygusal bağların ve yüz yüze iletişimin egemen olduğu cemaat yapısıdır.
GesellschaftTönnies'e göre, iş bölümünün karmaşıklaşmasıyla cemaat bağlarının çözülüp yerini sözleşmeli, kişisel olmayan ilişkilere ve bireyciliğe bıraktığı modern topluluk/cemiyet yapısıdır.
Eşik Bekçisi (Gatekeeper)Kitle iletişim araçlarında (gazete editörü, haber dairesi başkanı gibi) kitleye ulaşacak olan mesajların hangileri olacağını seçen, denetleyen ve filtreleyen kişidir.
Kitle İletişimiUzmanlaşmış kuruluşların teknolojik araçlar kullanarak sembolik içerikleri geniş, dağınık ve heterojen kitlelere tek yönlü olarak iletmesi sürecidir.
Acta DiurnaRoma İmparatorluğu döneminde senato kararları ve toplumsal olayların yazılıp şehir meydanına asıldığı, gazetenin ilk öncülü kabul edilen bal mumu tabletlerdir.
Corantas17. yüzyıl Avrupa'sında (1620) tek sayfa olarak basılan ve Otuz Yıl Savaşları hakkında bilgi vermeyi amaçlayan modern gazetenin ilk öncüsüdür.
Kültürleme KuramıGeorge Gerbner tarafından geliştirilen, televizyonu yoğun izleyen bireylerin sosyal gerçekliği televizyonda sunulan dünyaya benzer şekilde algıladığını savunan kuramdır.
Küresel KöyMarshall McLuhan'ın, iletişim teknolojilerinin gelişmesiyle zaman ve mekân sınırlarının kalkarak dünyanın küçük bir köy gibi birbiriyle bağlantılı hale geleceğini ifade eden kavramıdır.
Ağ ToplumuManuel Castells tarafından geliştirilen, internet ve mikrobilgisayar teknolojileriyle örgütlenen, merkezsiz ve çoklu bağlantılara sahip yeni toplumsal yapıdır.
Gündem Koyma (Agenda-Setting)Kitle iletişim araçlarının bazı konuları ön plana çıkararak kamuoyunun ne hakkında düşünmesi ve konuşması gerektiğini belirleme gücüdür.
Tematik YayıncılıkRadyo veya televizyonculukta, genel içerik yerine sadece belirli bir alana (müzik, spor, haber gibi) odaklanarak yapılan yayıncılık türüdür.
PeoplemeterA.C. Nielsen şirketi tarafından televizyon izleyici ölçümlerinde hanelerin hangi programı ne kadar süre izlediğini tespit etmek için kullanılan elektronik cihazdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Marconi'nin 1901 Atlantik Aşırı Ses İletimi

Guglielmo Marconi, 1901 yılında İngiltere (Cornwall) ile Amerika (Newfoundland) arasında, 112 metre yükseklikte uçurduğu devasa bir uçurtma anten yardımıyla Atlantik Okyanusu üzerinden ilk telsiz ses iletimini başarmıştır.

Titanic Faciası ve Telsiz Teknolojisi

1912 yılında batan Titanic gemisinde telsiz sisteminin bulunması, çevre gemilerden yardımın hızla ulaşmasını sağlayarak can kaybının azalmasında ve radyo/telsiz teknolojisinin öneminin anlaşılmasında dönüm noktası olmuştur.

Orson Welles ve Dünyalar Savaşı Paneli

31 Ekim 1938 gecesi Orson Welles'in radyoda H.G. Wells'in 'Dünyalar Savaşı' romanını gerçekçi haber bültenleri formatında sunması, binlerce insanın Marslıların istilasına inanarak New York'u terk etmesine yol açmıştır.

KDKA Pittsburgh İstasyonu

2 Kasım 1920'de ABD'nin Pittsburgh kentinde kurulan KDKA, başkanlık seçim sonuçlarını yayınlayarak dünya tarihindeki ilk sürekli ve düzenli radyo yayını yapan istasyon unvanını almıştır.

A.C. Nielsen ve İlk İzleyici Ölçümü

1950 yılında A.C. Nielsen şirketi, Amerika genelinde 15 bin eve yerleştirdiği 'Peoplemeter' cihazlarıyla televizyon tarihinin ilk sistematik izleyici ölçüm (rating) çalışmasını gerçekleştirmiştir.

Schramm, Lyle ve Parker'ın Çocuk Araştırması

1961 yılında ABD'de 10 farklı şehirde 6000 çocuk ve 2000 aile üzerinde yapılan kapsamlı araştırma, televizyonun çocuklar üzerindeki etkisinin çocuğun bireysel ve sosyal koşullarına göre farklılaştığını kanıtlamıştır.

Sputnik Hamlesi ve ARPANET'in Doğuşu

SSCB'nin 1957'de ilk uzay aracı Sputnik'i fırlatması üzerine ABD, teknolojik üstünlüğü geri kazanmak için ARPA ajansını kurmuş ve bu girişim günümüz internetinin temeli olan ARPANET'in (1969) doğmasını sağlamıştır.

Chapel Hill Gündem Belirleme Araştırması

McCombs ve Shaw, 1968 ABD başkanlık seçimlerinde Chapel Hill'deki kararsız seçmenler üzerinde yaptıkları içerik analiziyle, medyanın haber gündemi ile seçmenlerin öncelikli sorunları arasında .967 gibi çok yüksek bir korelasyon bulmuşlardır.

Sınavda Dikkat Et

  • Tocqueville'in kitle toplumu kuramını ilk ortaya atan kişi olduğunu ve 'Amerika'da Demokrasi' eseriyle bilindiğini unutma; sınavlarda doğrudan isim-eser eşleştirmesi sorulabilir.
  • Durkheim'ın 'Mekanik Dayanışma' (geleneksel/homojen) ve 'Organik Dayanışma' (modern/iş bölümü) ayrımını iyi öğren; anomi kavramının bu geçiş sürecindeki kuralsızlık olduğunu hatırla.
  • Westley-McLean modelindeki 'C' harfinin 'Kanal/Medya Çalışanları' olduğunu ve kapıyı tutan eşik bekçisi rolü üstlendiğini aklında tut.
  • İlk sürekli radyo istasyonunun 'KDKA Pittsburgh' (1920) olduğunu ve Türkiye'deki ilk özel gazetenin 'Tercüman-ı Ahval' (1860) olduğunu tarihsel kronoloji soruları için ezberle.
  • George Gerbner'in 'Kültürleme Kuramı' ile yoğun televizyon izleyicilerinin dünyayı güvensiz bulması (Acımasız Dünya Sendromu) arasındaki ilişkiyi mutlaka bil.
  • McCombs ve Shaw'ın Chapel Hill araştırmasının 'Gündem Koyma' kuramının temeli olduğunu ve medyanın bize 'ne düşüneceğimizi değil, ne hakkında düşüneceğimizi' söylediğini unutma.