İletişim YeterliğiBireyin iletileri oluşturan kodları bildiğini ve bunları iletişim bağlamına uygun biçimde kullanarak hem kendi amaçlarına ulaşmasını hem de ilişkileri yürümesini sağlayan yetidir. Örneğin, bir toplantıda bağlama uygun ve gerektiği kadar konuşmak bu yeterliğin göstergesidir.
Bağlamİletişim sürecinin gerçekleştiği sözel, ilişkisel ve sembolik-fiziksel ortamın bütünüdür. Farklı bağlamlarda farklı kuralların geçerli olması, iletişim davranışlarının bağlama göre ayarlanmasını zorunlu kılar.
Kültürlerarası İletişim YeterliğiBireylerin kültürlerarası bağlamda bireysel, sosyal, iletişimsel ve stratejik açılardan tam ve başarılı uyum sağlama becerisidir. Örneğin, farklı bir ülkedeki iş toplantısında mekânsal ve kültürel kodları hesaba katarak uygun davranmaktır.
Uluslararası Birey YaklaşımıYurt dışında geçici bir süre yaşayan veya çalışan bireylerin yabancılarla ilişkilerinden edindikleri ortak deneyimlerle kültürlerarası yeterlik kazandığını savunan yaklaşımdır. Örneğin, çokuluslu şirketlerin farklı ülkelerde çalışan teknik kadroları bu kapsamda değerlendirilir.
Öznel Kültür YaklaşımıHer bireyin kendi kültürünü kişisel niteliklerine göre içselleştirip yeniden ürettiğini ve davranışlarına yansıttığını savunan yaklaşımdır. Örneğin, aynı kültüre mensup iki kişinin farklı algılama nedeniyle farklı davranışlar sergilemesidir.
Çokkültürlü İnsan YaklaşımıBirden fazla kültürün üyesi olan bireylerin, yabancısı oldukları kültürlerin üyeleriyle etkileşimde de doğal olarak sorun yaşamayacakları varsayımına dayanan yaklaşımdır. Örneğin, Almanya’da büyüyen bir Türk gencinin her kültür ortamında başarılı olacağı varsayımıdır.
Sosyal Davranışçılık YaklaşımıKültürlerarası iletişim yeterliğinin kişilik özelliklerinden çok, gözlem yoluyla öğrenme ve eğitim programları elde edilen deneyimlere bağlı olduğunu savunan kuramsal yaklaşımdır.
Tipoloji YaklaşımıKültürlerarası iletişimde başarının bireyin tutumlarına, niteliklerine, dil bilgisine ve sosyal yeteneklerine bağlı olduğunu savunan modellere dayalı yaklaşımdır. Örneğin, dil bilimci Brislin’in bireysel yetenekleri öne süren görüşüdür.
Etnografik Bakış AçısıKültürlerarası iletişim yeterliğine, anlamın aktarılmasının bireyin kültürel kökenine ve iletişim bağlamına bağlı olduğunu savunarak bakan yaklaşımdır. İki aktif bireyin kendi kültürel çerçeveleriyle etkileşime katıldığını inceler.
Kültürlerarası TutumBireyin iletişim kurduğu kişinin kültürünü anlaması, ön yargılardan arınarak o kültüre karşı olumlu eğilim ve inanç geliştirmesidir. Örneğin, yabancıya karşı hoşgörülü ve kabullenici bir tavır sergilemektir.
Temel YeterlikBireyin iletişim amaçlarına ulaşmak için yeni toplumsal çevreye bilişsel kapasitesiyle etkin bir şekilde uyum sağlamasına yarayan genel niteliklerdir. Örneğin, yabancı kültürle ilgili bilgileri öğrenip zihinde sınıflandırmaktır.
Toplumsal YeterlikYabancı bir toplum içinde o toplumun normlarıyla çatışmayacak şekilde davranabilmek için başkalarının duygularını sezebilme ve toplumsal roller üstlenebilme yeteneğidir.
İlişkisel YeterlikBireyler arasında iletişimsel bir bağ kurabilmek, kurulan bu bağlantıyı koruyabilmek ve geliştirebilmektir. Örneğin, ilk kez karşılaşılan yabancıya adını sorarak karşılıklı etkileşim bağı başlatmaktır.
Kültür ŞokuBireylerin tanımadıkları farklı bir toplumsal çevreye girdiklerinde o çevreye uyum sağlamakta zorlanmaları sonucunda içine girdikleri sıkıntı, bunalım ve anomi durumudur. Örneğin, göç eden kişilerin kendi hemşehri mahallelerini oluşturması bu şoku atlatma çabasıdır.
Kültür HaritasıKluckhohn’un adlandırdığı, diğer kültürler hakkında değerler, normlar ve toplumsal sistemler gibi kazanılan bilgilerle oluşturulan referans çerçevesidir.
Davranışsal EsneklikFarklı bağlam ve durumlarda uygun davranış biçemlerini seçebilme, iletişim amaçlarına ulaşmak için değişik stratejiler uygulayabilme becerisidir.
Empati (Duygudaşlık)Başka bir bireyin duygu ve düşüncelerini onun gözünden doğru algılayıp değerlendirebilme ve uygun yanıtlar verebilme yeteneğidir. Örneğin, yabancının kültürel niteliklerini hesaba katarak duygularını anlamaktır.
