Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » İş Sağlığı ve Güvenliği Önlisans Programı » Tehlikeli Madde Taşımacılığı ve Güvenliği
← Ünite 7
Tehlikeli Madde Taşımacılığı ve Güvenliği

Ünite 7: Tehlikeli Atıkların Taşınması

Atık Yönetimi Yönetmeliği (02.04.2015)
Türkiye'de tehlikeli atıkların tanımlanması, sınıflandırılması ve yönetim esasları 02.04.2015 tarihli ve 29314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliği hükümlerine göre yürütülmektedir. Bu yönetmelik Avrupa Birliği'nin 2008/98/AT sayılı direktifine uyum sağlamak amacıyla hazırlanmıştır.
Plastik Ambalajlar İçin 5 Yıl Sınırı
Tehlikeli atık taşımacılığında kullanılan polietilen ve benzeri plastik varillerin kullanım süresi, imalat tarihinden itibaren en fazla 5 yıl ile sınırlandırılmıştır. Bu ambalajların üzerinde Birleşmiş Milletler (UN) onay işaretinin yanı sıra imalat ayının ve yılının açıkça belirtilmesi zorunludur.
Maksimum 10 Yıl Araç Yaşı Sınırı
Atıkların Karayolunda Taşınmasına İlişkin Tebliğ uyarınca, tehlikeli atık taşıma faaliyetinde kullanılacak araçların model yaşı 10'dan büyük olamaz. Bu kural, taşıma güvenliğini en üst düzeyde tutmak ve eski araçlardan kaynaklanabilecek mekanik arıza risklerini azaltmak amacıyla getirilmiştir.
Konteynerlerde 10 cm Izgara ve 20 cm Yazı Şartı
Tehlikeli atık taşımacılığında kullanılan konteynerlerin zeminleri, olası sızıntıların yayılmasını önlemek amacıyla en az 10 cm yüksekliğinde ızgara sistemiyle donatılmalıdır. Ayrıca konteynerlerin üzerine dikey yüksekliği en az 20 cm olan sıra numaraları yazılmalıdır.

Anahtar Kavramlar

Tehlikeli AtıkAtık Yönetimi Yönetmeliği Ek-3/A'da yer alan tehlikeli özelliklerden birini ya da birden fazlasını taşıyan ve Ek-4'teki listede altı haneli kodunun yanında yıldız (*) işareti bulunan atıklardır. Örneğin, metal kaplama sanayisinden çıkan siyanürlü atık sular bu sınıfa girer.
MSDS (Malzeme Güvenlik Bilgi Formu)Tehlikeli kimyasalların özelliklerini, risklerini, iş yerinde alınacak güvenlik önlemlerini ve insan sağlığı ile çevreyi korumaya yönelik acil durum bilgilerini içeren detaylı belgedir. Atıkların tehlikelilik özelliklerinin belirlenmesinde birincil bilgi kaynağı olarak kullanılır.
Akredite LaboratuvarTS EN ISO/IEC 17025 'Deney ve Kalibrasyon Laboratuvarlarının Yeterliliği için Genel Şartlar' standardına göre yetkilendirilmiş laboratuvardır. Atıkların tehlikelilik sınır değerlerinin tespiti için yapılan analizlerin bu laboratuvarlarda gerçekleştirilmesi zorunludur.
KoroziviteKuvvetli asidik veya kuvvetli bazik bileşiklerin sahip olduğu, temas ettiği canlı dokuları, metalleri veya diğer malzemeleri kimyasal olarak aşındırma ve tahrip etme özelliğidir. pH değeri 2'den küçük veya 12.5'ten büyük olan atıklar genellikle bu sınıftadır.
UOB (Uçucu Organik Bileşik)Oda sıcaklığında kolayca buharlaşabilen, iç ortam hava kalitesini düşüren ve insan sağlığına zararlı olan organik kimyasal maddelerdir. Tehlikeli atıkların sızdırmaz ambalajlarda toplanması bu emisyonların azaltılmasını sağlar.
Geçici DepolamaTehlikeli atıkların üretildikleri tesiste, geri kazanım veya bertaraf tesislerine gönderilmeden önce yasal olarak en fazla 6 ay süreyle güvenli alanlarda bekletilmesi işlemidir. Bu sürenin aşılması durumunda idari yaptırımlar uygulanır.
ADR AnlaşmasıTehlikeli maddelerin ve tehlikeli atıkların karayoluyla güvenli, düzenli ve insan sağlığına zarar vermeden uluslararası taşınmasını düzenleyen Avrupa Anlaşması'dır. Taşımacılıkta kullanılan araçların, ambalajların ve sürücülerin uyması gereken standartları belirler.
MoTAT (Mobil Atık Takip Sistemi)Tehlikeli atıkların üretim noktasından bertaraf noktasına kadar olan tüm taşıma sürecini GPS, mobil cihazlar ve web tabanlı yazılımlar aracılığıyla anlık olarak izleyen ve denetleyen sistemdir. Bu sistem sayesinde kaçak dökümler ve eksik beyanlar önlenir.
ATSS (Araç Takip Servis Sağlayıcı)MoTAT sisteminde kullanılan araç takip cihazlarının tedarikini, montajını, teknik desteğini sağlayan ve Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş aracı kuruluşlardır. Türkiye genelinde kesintisiz teknik servis ağı kurmakla yükümlüdürler.
TKN (Taşıma Kontrol Numarası)Atık üreticisinin MoTAT sistemi üzerinden çevrimiçi atık taşıma talebi oluşturduğunda sistem tarafından üretilen ve yükleme esnasında mobil cihaza girilmesi zorunlu olan kontrol kodudur.
TDN (Taşıma Doğrulama Numarası)Atık üreticisi ve taşıyıcı firma arasındaki teslimatın doğrulanması amacıyla MoTAT sistemi tarafından üretilen ve yükleme sırasında mobil cihaza girilen güvenlik kodudur.
SRC5 BelgesiKarayoluyla tehlikeli madde ve tehlikeli atık taşıyan sürücülerin alması zorunlu olan, uluslararası geçerliliğe sahip mesleki yeterlilik belgesidir. Bu belgeye sahip olmayan sürücülerin tehlikeli atık taşıyan araçları kullanması yasaktır.
Eşik Konsantrasyon DeğeriAtık listesinde (M) yani muhtemel tehlikeli olarak işaretlenmiş atıkların tehlikeli olup olmadığını belirlemek için Ek-3/B'de tanımlanan sınır derişim yüzdeleridir. Atık içerisindeki madde bu değerin üzerindeyse atık tehlikeli kabul edilir.

Diğer Önemli Bilgiler

Mali Sorumluluk Sigortası Zorunluluğu

Tehlikeli Maddeler İçin Yaptırılacak Sorumluluk Sigortaları Hakkında Karar uyarınca, tehlikeli atık taşıyan tüm firmaların Hazine Müsteşarlığı tarafından belirlenen tarife ve talimatlar doğrultusunda geçerli bir mali sorumluluk sigortası yaptırması zorunludur.

6 Ay Geçici Depolama Sınırı

Endüstriyel tesislerde üretilen tehlikeli atıklar, lisanslı bir geri kazanım veya bertaraf tesisine gönderilmeden önce üretildiği tesis sınırları içinde en fazla 6 ay süreyle geçici olarak depolanabilir. Bu süre aşımı yasal yaptırımlara tabidir.

Eşik Değer: %0,1 Kanserojen Sınırı

Atık Yönetimi Yönetmeliği Ek-3/B kriterlerine göre, Kategori 1 veya Kategori 2 sınıfında kanserojen etkisi olduğu bilinen bir maddedeki toplam konsantrasyonun %0,1 veya daha yüksek olması durumunda, söz konusu atık doğrudan tehlikeli atık olarak sınıflandırılır.

Toprak Kirliliği Yönetmeliği ve Kaza Durumu

Tehlikeli atıkların taşınması sırasında meydana gelebilecek bir kaza sonucunda atıkların toprağa dökülmesi durumunda, 08.06.2010 tarihli ve 27605 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik hükümleri uygulanır.

Konteyner Kodlama Standardı

Konteynerlere bağımsız lisans düzenlenmez ancak kayıt altına alınmaları amacıyla üzerlerine 'taşıma firma lisans numarası - konteyner sıra numarası' formatında kod yazılır. Bu kodun dikey yüksekliğinin en az 20 cm olması yasal bir zorunluluktur.

Sınavda Dikkat Et

  • Atık kodunun yanındaki yıldız (*) işaretine dikkat edin; bu işaret atığın tehlikeli atık olduğunu gösterir.
  • Firma lisans süresi ile araç lisans süresi arasındaki ilişkiyi unutmayın; araç lisans süresi hiçbir şekilde bağlı olduğu firma lisans süresini (5 yıl) aşamaz.
  • Konteynerlere bağımsız lisans belgesi düzenlenmediğini, sadece kayıt altına alınarak üzerlerine numara yazıldığını sınavda mutlaka hatırlayın.
  • Atıkların karıştırılması durumunda tüm karışımın tehlikeli atık sayılacağını ve maliyetleri artıracağını unutmayın.
  • Plastik ambalajların kullanım ömrünün imalat tarihinden itibaren en fazla 5 yıl olduğunu ve üzerinde ay/yıl bilgisi bulunması gerektiğini aklınızda tutun.
  • Atık taşıyan araçların model yaş sınırının en fazla 10 olduğunu ve 10 yaşından büyük araçlara lisans verilmediğini unutmayın.