Ünite 8: Beyond ERP: From Data To Intelligence — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Davenport ve Harris'e göre iş analitiği üç seviyeye ayrılır: Tanımlayıcı, Tahminleyici ve Kural Koyucu (Prescriptive). Bir işletmenin stok yönetimi sürecini ele alarak bu üç analitik seviyesinin sunduğu verileri, kullanılan yöntemleri ve karar alma sürecindeki farklarını karşılaştırarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Tanımlayıcı analitik KPI'lar ve görselleştirmelerle geçmişte ne kadar stok tüketildiğini özetler; tahminleyici analitik istatistiksel modelleme ile gelecekteki stok ihtiyacını ve riskleri tahmin eder. Kural koyucu analitik ise optimizasyon algoritmalarını kullanarak işletmeye en uygun stok seviyesini ve yapılması gereken eylemleri önerir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Kişisel iş analitiğinde yaygın olarak kullanılan Microsoft Excel eklentilerinden Power Query, PowerPivot ve Solver araçlarını ele alınız. Üretim ve veri analizi yapan bir yöneticinin veriyi toplama, ilişkilendirme ve optimum karara ulaşma aşamalarında bu araçları nasıl kullanacağını uygulayarak örneklendiriniz.
Yanıt / ipucu
Yönetici, Power Query ile farklı kurumsal kaynaklardan verileri çekip temizler ve birleştirir; ardından PowerPivot ile milyonlarca satırlık heterojen veri kümeleri arasında ilişkiler kurarak Özet Tablolar oluşturur. Son aşamada Solver eklentisini kullanarak matematiksel modeller üzerinden en uygun üretim planını elde eder.
Alıştırma 3myders hazırladı
Kurumsal Karar Destek Sistemlerinde kararlar yapılandırılmış, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmamış olarak sınıflandırılır. Bu karar türlerini karşılaştırarak, otomatik karar sistemlerinin (Automated Decision Systems) hangi durumlarda insan karar vericinin yerini alabileceğini, hangi durumlarda ise insani yargı ve tecrübenin zorunlu olduğunu tartışınız.
Yanıt / ipucu
Yapılandırılmış problemlerde kural ve koşullar net olduğu için Otomatik Karar Sistemleri insan karar vericinin yerini tamamen alabilir. Yarı yapılandırılmış kararlarda algoritmalar ile insan yargısı bir arada kullanılırken, yapılandırılmamış kararlarda süreç tamamen yöneticinin tecrübe, sezgi ve yargılarına dayanır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Bir Karar Destek Sistemini (KDS) oluşturan üç temel modül Veri Yönetimi, Model Yönetimi ve Diyalog Yönetimidir. Teknik geçmişi olmayan üst düzey yöneticilerin (CEO, CFO vb.) sistemi etkin kullanabilmesi açısından Diyalog Yönetim Modülünün önemini ve doğru tasarlanmadığı takdirde sistemin başarısını nasıl etkileyeceğini analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Diyalog Yönetim Modülü (kullanıcı arayüzü), teknik bilgisi olmayan yöneticilerin sistemle doğrudan iletişim kurmasını ve senaryoları kolayca keşfetmesini sağlar. Bu modül yeterince sezgisel ve kullanımı kolay tasarlanmazsa, yöneticiler sistemi benimsemez ve arka plandaki güçlü veri ile model modülleri işlevsiz kalır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Bir siber güvenlik ihlali sonucunda müşteri verileri çalınan ve hizmeti aksayan bir kurumu inceleyiniz. Bu olayı bilgi güvenliğinin temel ilkesi olan CIA üçlüsü (Gizlilik, Bütünlük, Erişilebilirlik) kapsamında değerlendirip, iş etiğindeki Sorumluluk, Hesap Verebilirlik ve Yükümlülük (Liability) kavramlarını bu vaka üzerinden açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Müşteri verilerinin sızması Gizlilik (Confidentiality) ilkesinin, hizmetin aksaması ise Erişilebilirlik (Availability) ilkesinin ihlal edildiğini gösterir. Etik açıdan Sorumluluk yönetimin riskleri önceden üstlenmesini, Hesap Verebilirlik ihlalin kaynağını tespit etmeyi, Yükümlülük (Liability) ise mağdur olan müşterilerin zararlarının yasal yollarla karşılanmasını ifade eder.
