Ünite 6: Tersine Lojistik — Önemli Kavramlar

Ürünlerin veya malzemelerin geri kazanılması ya da uygun şekilde bertaraf edilmesi amacıyla tüketim noktasından (son kullanıcıdan) geri kazanım veya imha noktalarına doğru taşınması ve bu süreçteki tüm faaliyetlerin yönetilmesidir.

İçerisinde hem ileri yönlü (üreticiden tüketiciye) hem de tersine yönlü (tüketiciden üreticiye) ürün akışlarını ve lojistik faaliyetlerini bir arada barındıran entegre tedarik zinciri sistemidir.

Ürünün orijinal tasarım amacına benzer bir işlevle, üzerinde hiçbir esaslı veya majör işlem gerçekleştirilmeden doğrudan tekrar kullanılması sürecidir; nakliye paletlerinin ve konteynırların tekrar sevkiyata verilmesi buna örnektir.

Kullanılmış bir ürünün parçalarına sökülerek endüstriyel işlemlerden geçirilmesi, yeni ürünle aynı kalite standartlarına getirilmesi ve sıfır ürün gibi pazara sunulmasıdır; uçak motorları ve fotokopi makinelerinde yaygın uygulanır.

Ürünün fonksiyonel ve yapısal özelliklerinin tamamen yok edilerek ham maddelerine ayrıştırılması ve bu malzemelerin yeni ürün üretiminde kullanılmasıdır; plastik şişelerin eritilerek plastik ham maddesine dönüştürülmesi örnektir.

Üreticilerin, piyasaya sürdükleri ürünlerin yalnızca satış aşamasından değil, kullanım ömrünü tamamladıktan sonraki geri toplama, geri kazanım ve çevreye zarar vermeden bertaraf edilme süreçlerinden de yasal olarak sorumlu tutulması ilkesidir.

Bir ürünün ham maddesinin doğadan çıkarılmasından başlayarak üretim, dağıtım, kullanım ve nihayetinde geri kazanım veya bertaraf edilmesine kadar geçen tüm aşamaların çevreye olan etkilerinin bütünsel olarak incelenmesidir.

Ürünlerin kullanım ömürleri bittiğinde tersine lojistik süreçlerinde daha kolay, hızlı ve düşük maliyetle parçalarına ayrılabilmesi ve geri kazanılabilmesi amacıyla henüz tasarım aşamasındayken bu kriterlere uygun olarak planlanmasıdır.

Tedarik zinciri boyunca gerçekleştirilen tüm lojistik faaliyetlerin çevreye olan olumsuz etkilerini en aza indirmeyi hedefleyen, sürdürülebilir ve ekolojik açıdan duyarlı lojistik yönetim yaklaşımıdır.

Geri kazanılmış, yenilenmiş, onarılmış veya kullanılmış ikinci el ürünlerin ve parçaların standart birinci el piyasasının dışında, daha uygun fiyatlarla alıcı bulduğu alternatif ticaret pazarıdır.