İnfografik
Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » İşletme Lisans Programı » Çağdaş Lojistik Uygulamaları
← Ünite 8
Çağdaş Lojistik Uygulamaları

Ünite 8: Uygulamadan Örnekler

Türkiye'nin Afet İstatistikleri
Son elli yılda Türkiye'de en sık meydana gelen afet türü %45'lik oranla heyelan olmasına rağmen, en fazla afetzede üreten afet türü %55'lik oranla depremler olmuştur. Heyelanların ürettiği afetzede oranı ise toplamın %21'inde kalmıştır.
Kocaeli'nin Stratejik Önemi
Matematiksel modelleme sonuçlarına göre, Türkiye genelinde sadece tek bir afet yönetim merkezi kurulacak olsaydı, bu merkezin Kocaeli'de kurulması gerekirdi. Kocaeli'deki tek bir merkez, yüksek nüfus yoğunluğu ve aktif fay hatlarına yakınlığı sayesinde ülke nüfusunun %25,21'ine 2 saatte ulaşabilmektedir.
33 Merkezle %99,79 Kapsama Oranı
İnsani yardım kuruluşunun mevcut 33 afet yönetim merkezi doğru lokasyonlara yerleştirilmediği için nüfusun %91,42'sini kapsarken, eniyileme modelleriyle optimize edilen yeni yerleşim planında aynı sayıda merkezle kapsama oranı %99,79'a yükseltilmiştir.
Geri Dönüşümde %47 Yol Tasarrufu
Geri dönüşüm firmasının pilot olarak seçtiği birinci mahallede, Clarke & Wright ve 3-Opt sezgiselleri uygulanarak atık toplama rotası optimize edilmiş ve katedilen mesafe 17 km'den 9 km'ye düşürülerek %47 tasarruf sağlanmıştır.

Anahtar Kavramlar

İnsani LojistikAfet, kriz veya acil durum anlarında, etkilenen insanların hayatta kalması ve temel ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla yürütülen lojistik faaliyetlerdir. Ticari lojistikten farklı olarak kar amacı gütmez, önceliği insan hayatını kurtarmak ve acıları hafifletmektir.
Maksimum Kapsama ProblemiBelirli bir hizmet yarıçapı veya süre sınırı dahilinde, eldeki sınırlı sayıdaki servis merkezini en fazla talebi (nüfusu) kapsayacak şekilde konumlandırmayı amaçlayan yer seçimi modelidir. İnsani yardım kuruluşunun 33 merkezle en yüksek nüfusa 2 saatte ulaşma çabası buna örnektir.
Kapasiteli Araç Rotalama ProblemiBelirli kapasitelere sahip araç filosunun, depo veya merkez noktasından çıkarak tüm müşterilerin taleplerini kapasite sınırlarını aşmadan ve toplam seyahat maliyetini/mesafesini en aza indirecek şekilde karşılayıp merkeze dönmesini sağlayan optimizasyon problemidir.
Clarke & Wright Sezgisel YöntemiAraç rotalama problemlerinde başlangıç çözümleri üretmek için kullanılan tasarruf tabanlı bir sezgisel algoritmadır. Noktaların ayrı ayrı ziyaret edilmesi yerine birleştirilerek rotalar oluşturulması esasına dayanır.
3-Opt Sezgisel YöntemiMevcut bir araç rotasındaki üç kenarı sistematik olarak çıkarıp alternatif yollarla yeniden bağlayarak rotanın toplam uzunluğunu daha da kısaltmayı amaçlayan bir yerel arama ve iyileştirme algoritmadır.
p-Ortanca ProblemiAçılması hedeflenen p adet merkezin konumunu, bu merkezler ile hizmet verecekleri talep noktaları arasındaki toplam ağırlıklı mesafeyi veya ulaşım süresini en aza indirecek şekilde belirleyen yer seçimi modelidir.
Eşleme Problemiİki ayrı grupta yer alan veya aynı gruptaki elemanları, aralarındaki eşleşme maliyetini en aza indirecek şekilde birebir veya gruplar halinde eşleştirmeyi amaçlayan optimizasyon modelidir.
Karar Destek Sistemi (KDS)Yöneticilerin karmaşık karar süreçlerinde veri, matematiksel modeller ve yazılımlar aracılığıyla en doğru stratejik kararları almalarına yardımcı olan etkileşimli bilgisayar tabanlı sistemlerdir.
Evsel AtıkKonutlarda günlük yaşam faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan ve ağır metal içermeyen geri dönüştürülebilir nitelikteki cam, kağıt, plastik, metal ve karton gibi maddelerdir.
Sezgisel YöntemKarmaşık ve matematiksel olarak çözümü çok uzun süren optimizasyon problemlerinde, en iyi çözümü garanti etmeden makul bir süre içerisinde kabul edilebilir en iyiye yakın çözümler üreten algoritmalardır.

Diğer Önemli Bilgiler

Yıllık 1588 kg Karbon Azaltımı

Rotalama optimizasyonu sayesinde geri dönüşüm firmasının araçlarının katettiği mesafe azaltılmış, böylece yıllık 588 litre yakıt tasarrufu sağlanmıştır. Bu tasarruf, doğaya salınacak 1588 kg karbon emisyonunu engellemiştir.

Güvenlik Sektöründe Ekip Tasarrufu

Özel güvenlik şirketinin Türkiye genelindeki operasyonlarında, sezgisel yöntemlerle geliştirilen yeni hizmet ağı tasarımı sayesinde sahada görev yapan ekip sayısı 234'ten 222'ye düşürülerek iş gücü maliyetleri optimize edilmiştir.

Aylık Ulaşım Maliyeti İyileştirmesi

Güvenlik şirketinin ekiplerinin katettiği aylık toplam yol 238.000 km'den p-ortanca modeliyle 227.000 km'ye düşürülmüş, kilometre başına 0.25 TL maliyet üzerinden aylık ulaşım gideri 59.500 TL'den 56.750 TL'ye indirilmiştir.

Sınavda Dikkat Et

  • Afet sıklığı ile afetzede sayısı arasındaki ters orantıya dikkat edin; en sık yaşanan afet heyelan iken en çok afetzede üreten afet depremdir.
  • Maksimum Kapsama Probleminin temel amacının, belirli bir uzaklık/süre kısıtı altında en fazla nüfusa ulaşmak olduğunu unutmayın.
  • Tek bir afet merkezi senaryosunda en yüksek kapsama oranını veren ilin Kocaeli (%25,21) olduğunu sınav için mutlaka aklınızda tutun.
  • Kapasiteli Araç Rotalama Problemini çözmek için önce Clarke & Wright Sezgiseli, çözümü daha da iyileştirmek için ise 3-Opt Sezgiseli kullanılmıştır; bu iki yöntemin sırasını karıştırmayın.
  • Güvenlik şirketi probleminde hem yer seçimi hem de araç rotalama bir arada kullanıldığı için problemin YS-KAR (Yer Seçimi ve Kapasiteli Araç Rotalama) olarak adlandırıldığını bilin.
  • p-ortanca modelinin temel amacının toplam ulaşım süresini veya maliyetini en aza indirmek olduğunu unutmayın.