← Ünite 1
Denetim

Ünite 1: Denetime Giriş ve Denetim Standartları

3568 Sayılı Meslek Kanunu
Türkiye'de muhasebe ve denetim mesleğini yasal bir çerçeveye oturtan 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Yasası, 13 Haziran 1989 tarihinde 20194 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Sarbanes-Oxley Yasası (2002)
ABD'de yaşanan büyük şirket skandallarının ardından 2002 yılında SEC tarafından yürürlüğe konan bu yasa, denetim firmalarına zorunlu rotasyon getirmiş, bağımsızlığı artırmak için bazı danışmanlık hizmetlerini yasaklamış ve PCAOB'un kurulmasını sağlamıştır.
KGK'nın Kuruluşu
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK), Türkiye'de denetim alanındaki dağınık yapıyı gidermek amacıyla 2 Kasım 2011 tarihinde 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı olarak kurulmuştur.
Yedi Yıl Rotasyon Kuralı
Türk Ticaret Kanunu'nun 400. maddesi uyarınca, bağımsız bir denetleme kuruluşunun görevlendirdiği denetçi, yedi yıl arka arkaya aynı şirket için denetim raporu vermişse, en az iki yıl süreyle değiştirilmek zorundadır.

Anahtar Kavramlar

DenetimEkonomik faaliyetler ve olaylara ilişkin savlarla, önceden belirlenmiş ölçütler arasındaki uygunluk derecesini araştırmak ve sonuçları ilgililere bildirmek amacıyla nesnel biçimde kanıt toplayan ve değerleyen sistematik bir süreçtir.
Finansal Tabloların Denetimiİşletmenin finansal durumunu gösteren bilanço, gelir tablosu gibi raporların, genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak dürüstçe sunulup sunulmadığını belirlemek amacıyla yapılan denetimdir.
Uygunluk Denetimiİşletme içi kurallara, politikalara, yasalara ve hükümet düzenlemelerine ilgili bölümlerce ne derece uyulduğunu saptamak amacıyla gerçekleştirilen denetim faaliyetidir.
Faaliyet DenetimiÖrgütsel faaliyetlerin, kaynakların etkin ve verimli kullanılıp kullanılmadığını saptamak amacıyla sistematik olarak incelenip değerlendirildiği başarım veya yönetim denetimidir.
Dış DenetçiDenetlediği işletmenin çalışanı olmayan, bağımsız çalışan veya bir denetim firmasına bağlı olarak toplumsal sorumluluk bilinciyle denetim hizmeti sunan bağımsız uzmandır.
İç Denetçiİşletmenin kendi personeli olarak çalışan, yönetim kuruluna bağlı biçimde risk yönetimi, kontrol ve yönetişim süreçlerinin etkililiğini değerlendiren ve geliştiren denetçidir.
ÖnemlilikBir bilginin finansal tablolarda eksik bırakılması veya yanlış sunulmasının, bu tablolara dayanarak karar alan kullanıcıların ekonomik kararlarını etkileyebilme durumudur.
Yanlış BeyanRaporlanan bir finansal tablo kaleminin tutarı, sınıflandırması veya açıklaması ile geçerli finansal raporlama çerçevesine göre olması gereken durum arasındaki farktır.
Planlanan ÖnemlilikDenetçinin planlama aşamasında belirlediği, finansal tablolarda yer alabilecek ancak kullanıcıların kararlarını etkilemeyecek maksimum hata ve düzensizlik tutarıdır.
BağımsızlıkDenetçinin denetim sürecinde dış etkenlerden etkilenmeden, kendi uzmanlığına ve yargı gücüne güvenerek nesnel düşünebilmesi ve davranabilmesidir.
Mesleki ÖzenBasiretli bir bağımsız denetçinin aynı koşullar altında ayrıntılara vereceği önemi, göstereceği dikkat, titizlik ve gayreti ifade eden genel standarttır.
İç KontrolYönetim tarafından finansal raporlamanın güvenilirliğini, yasalara uygunluğu ve faaliyetlerin verimliliğini sağlamak amacıyla oluşturulan sistemli süreçtir.
TÜRMOBTürkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği olup, Türkiye'deki mesleki örgütlenmenin en üst çatı kuruluşudur.

Diğer Önemli Bilgiler

YMM Olabilme Şartı

3568 sayılı Kanun'a göre Yeminli Mali Müşavir (YMM) unvanını alabilmek için en az 10 yıl boyunca Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik (SMMM) yapmış olmak, YMM sınavını başarıyla geçmek ve ruhsat aldıktan sonra yemin etmek gerekmektedir.

SMMM Olabilme Eğitimi

SMMM olabilmek için hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi veya siyasal bilimler dallarında en az lisans düzeyinde mezun olmak, en az 3 yıl staj yapmak ve mesleki sınavı kazanmak şarttır.

Avrupa Birliği 2006/43/EC Direktifi

Türkiye'de KGK'nın oluşturulmasında esas alınan bu direktif, üye ülkelerin bağımsız denetim alanında yüksek kalitede bir kamu gözetim, kalite ve güvence sistemi kurmalarını zorunlu kılmaktadır.

Tarihsel Gecikme Örneği

Muhasebe meslek yasası İngiltere'de 1870, Almanya'da 1886 ve ABD'de 1896 yılında çıkarılmışken, Türkiye'de bu alandaki ilk girişimler 1932'de başlamış ancak yasa ancak 1989 yılında çıkarılabilmiştir.

YMM Defter Tutma Yasağı

Yeminli Mali Müşavirleri, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerden ayıran en belirleyici yasal kural, YMM'lerin muhasebe defteri tutmalarının, muhasebe bürosu açmalarının ve bu bürolara ortak olmalarının kesinlikle yasak olmasıdır.

Sınavda Dikkat Et

  • TTK md. 397 ve md. 400 hükümlerine dikkat edin; denetlenmemiş tabloların 'düzenlenmemiş' sayılması ve 7 yıl denetim yapan denetçinin en az 2 yıl değiştirilmesi (rotasyon) sınavda sıkça sorulur.
  • Genel Kabul Görmüş Denetim Standartlarının 3'lü ayrımını (Genel, Çalışma Alanı, Raporlama) ve hangi standardın hangi grupta yer aldığını mutlaka ezberleyin; grupları karıştırmak en yaygın soru tuzağıdır.
  • YMM ve SMMM yetki farklarına odaklanın; YMM'lerin defter tutmasının yasak olduğunu ancak 'tasdik' yetkisine sahip tek meslek grubu olduğunu unutmayın.
  • Önemlilik kavramının göreli olduğunu, işletmenin büyüklüğüne göre değiştiğini ve planlama aşamasında belirlenen ilk tutara 'önemlilik eşiği' dendiğini aklınızda tutun.
  • KGK'nın 2011 yılında kurulduğunu ve Türkiye'de bağımsız denetim standartlarını (BDS) yayımlayan tek yetkili kurum olduğunu bilmek yasal mevzuat sorularında puan kazandırır.