Ünite 5: Bilgi Teknolojileri Ortamında Denetim — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Yığın işlem (batch processing) ile çevrim içi gerçek zamanlı işlem (on-line real-time processing) yöntemlerini denetim izi (audit trail) ve hata riski açısından karşılaştırarak bir tablo hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
Yığın işlemde veriler biriktirilerek işlendiğinden denetim izi takibi ve hata tespiti belirli bir zaman sonra gerçekleşir. Gerçek zamanlı işlemde ise veriler anında işlendiğinden hata anında fark edilir ancak sürekli güncellenen dinamik veri tabanlarında geleneksel denetim izini yakalamak daha karmaşık teknikler gerektirir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Geleneksel dosya sisteminden Veri Tabanı Yönetim Sistemi (VTYS) yaklaşımına geçen bir işletmede, bu değişimin veri tutarlılığı ve denetim süreci üzerindeki olumlu etkilerini örneklerle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
VTYS sayesinde ortak veriler tek bir merkezde tutulur; örneğin satış ve satın alma departmanları aynı güncel stok verisini görür, bu da mükerrerliği ve çelişkileri önler. Denetçi açısından ise farklı departmanların verilerini tek tek karşılaştırmak yerine, tek bir merkezi veri tabanı üzerinden sorgulama ve raporlama yapmak denetimi kolaylaştırır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Bir işletmenin BT ortamını denetlerken 'bilgisayarın çevresinden denetim' (kara kutu) ve 'bilgisayarın içinden denetim' (beyaz kutu) yaklaşımlarından hangisinin hangi durumlarda tercih edilmesi gerektiğini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Bilgisayarın çevresinden denetim, sistemin basit olduğu ve girdiler ile çıktılar arasında net bir kağıt veya elektronik denetim izinin bulunduğu durumlarda yeterli olabilir. Ancak karmaşık, bütünleşik ve denetim izinin sistem içinde kaybolduğu ERP gibi yapılarda, programlama mantığını ve otomatik kontrolleri test eden bilgisayarın içinden denetim yaklaşımı zorunludur.
Alıştırma 4myders hazırladı
Bir işletmenin bilgi işlem merkezine yetkisiz erişimleri engellemek için uygulanabilecek genel kontroller ile fatura girişindeki hataları önleyecek uygulama kontrollerine üçer adet örnek bularak listeleyiniz.
Yanıt / ipucu
Genel kontrollere örnek olarak parola kullanımı, biyometrik sistemler ve güvenlik duvarları (firewall) verilebilir. Fatura girişine yönelik uygulama kontrollerine ise kaynak belgelerin önceden numaralandırılması, kodlama hataları için sağlama sayısı (check digit) kullanımı ve girdi sınır kontrolleri örnek gösterilebilir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Genelleştirilmiş Denetim Yazılımları (GDY) kullanan bir denetçinin, büyük ölçekli bir işletmenin satış verileri üzerinde yapabileceği veri analizi ve doğrulama uygulamalarını araştırarak senaryolaştırınız.
Yanıt / ipucu
Denetçi, GDY kullanarak binlerce satırlık satış kütüğünden hızlıca örneklem seçebilir, fatura tutarlarının matematiksel doğruluğunu otomatik olarak yeniden hesaplayabilir. Ayrıca mükerrer fatura numaralarını veya olağan dışı yüksek tutarlı satış işlemlerini filtreleyerek tutarsızlıkları anında raporlayabilir.
