Beşinci CumhuriyetFransa'nın 1958 yılında kabul edilen ve yarı başkanlık rejimini öngören günümüzdeki anayasal düzenidir. Cezayir bunalımı sonrasında General de Gaulle'ün öncülüğünde kurulan bu rejim, cumhurbaşkanlığı makamını güçlendiren yapısıyla tanınır.
Yarı-Başkanlık RejimiYürütme erkinin halk tarafından seçilen güçlü bir Cumhurbaşkanı ile meclise karşı sorumlu bir Başbakan (iki başlı yürütme) arasında paylaşıldığı siyasal rejim türüdür. Fransa, bu sistemin çoğunlukçu ve kurumsallaşmış en net örneğidir.
Bayeux SöyleviGeneral de Gaulle'ün 16 Haziran 1946 tarihinde yaptığı ve 5. Cumhuriyet'in anayasal mimarisinin temel hatlarını çizen ünlü söylevidir. Bu söylevde partiler üstü, güçlü bir devlet başkanı ve hakemlik makamı savunulmuştur.
Anayasa Konseyi (Conseil Constitutionnel)Fransa'da yasaların anayasaya uygunluğunu (anayasallık denetimi) yayımından önce denetlemekle görevli, 9 üyeli yüksek yargı benzeri kuruldur. Aynı zamanda cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinin kurallara uygun yapılmasını denetler.
Cohabitation (Birlikte Yaşama)Cumhurbaşkanını seçen seçmen çoğunluğu ile Millet Meclisi'ni seçen çoğunluğun siyasal yelpazenin farklı kesimlerinden olması durumudur. Fransa'da bu asimetrik durum, sistemin tıkanmasına yol açmadan uzlaşma içinde yönetilmiştir.
Raison d'Etat (Hikmet-i Hükümet)Devletin çıkarlarının, dinî veya ahlaki kuralların üstünde tutulması ilkesidir. Devrim öncesi dönemde Kardinal Richelieu tarafından Katolik olmasına rağmen Protestan prensleri desteklemek amacıyla uygulanmıştır.
Militan DemokrasiDemokrasinin kendi kendini koruması amacıyla, rejimin temel ilkelerine ve kurucu ruhuna sadakat göstermeyen siyasal partilere karşı yasal ve kurumsal sınırlamalar getiren anlayıştır. 1958 Anayasası'nda bu iklimi yansıtan hükümler vardır.
Topal ÖrdekYürütme erkinin başı olan Cumhurbaşkanı ile Meclis çoğunluğunun farklı siyasi partilerden/görüşlerden olması durumunu ifade etmek için kullanılan siyaset bilimi terimidir. Fransa'da bu durum 'birlikte yaşama' ile aşılmıştır.
Güneş Kral (14. Louis)1643-1715 yılları arasında Fransa'yı yöneten, mutlak monarşinin ve aşırı merkeziyetçiliğin simgesi olan ve 'Devlet benim!' sözüyle tanınan Fransa kralıdır.
Eski Düzen ve Devrim (L'Ancien Régime et la Révolution)Alexis de Tocqueville'in kaleme aldığı ve Fransız Devrimi ile önceki krallık dönemi arasındaki merkeziyetçi ve eşitlikçi sürekliliği incelediği ünlü eseridir.
ParisçilikFransız siyasal ve toplumsal yaşamında kararların ve yetkilerin başkent Paris'te toplanmasından kaynaklanan, taşranın dışlandığı inancına dayalı müzmin merkeziyetçi rahatsızlıktır.
Tutuk ToplumFransa'nın aşırı merkeziyetçi yapısı nedeniyle karar alıcıların toplumsal gerçeklerden kopması ve yerelin çözüm üretememesi durumunu betimlemek için toplumbilimcilerin kullandığı kavramdır.
Bilgeler KuruluFransa'da toplumu veya siyasal düzeni ilgilendiren kritik sorunların farklı siyasal eğilimleri yansıtan uzmanlarca soğukkanlılıkla incelenmesi için geçici olarak (ad hoc) kurulan kurullardır.
Yönetsel Aracı (Ombudsman)1970'lerde İsveç modelinden esinlenilerek Fransa'da kurulan, yürütme organındaki eksiklik ve yanlışları her yıl raporla Millet Meclisi'ne bildiren denetim makamıdır.
Ulusal İdarecilik Okulu (ENA)Fransa'da bakanlıkların ve kamusal kurumların üst düzey yöneticilerini, yani yeni seçkinler sınıfını yetiştiren, zorlu sınavlara dayalı üst düzey yükseköğretim kurumudur.
Aşar VergisiFeodal dönemden beri tarım ürünlerinden onda bir oranında alınan ve köylüler üzerinde büyük yük oluşturan, Fransız Devrimi ile kaldırılan vergi türüdür.
Dreyfus Davası3. Cumhuriyet döneminde Yüzbaşı Alfred Dreyfus'ün Yahudi olması nedeniyle haksız yere casuslukla suçlandığı, Fransa'yı ikiye bölen ve hukuk devleti tartışmalarını derinleştiren ünlü davadır.
Vichy Rejimiİkinci Dünya Savaşı başında 3. Cumhuriyet'in Nazi ordularına yenilmesinden sonra kurulan, Alman işgal güçleriyle işbirliği yapan faşist karakterli rejimdir.
Avrupa Koalisyon SavaşlarıFransız Devrimi'nden itibaren Avrupa'yı yirmi yılı aşkın süre bir uçtan diğer uca savaş alanına çeviren, Napoléon döneminde de devam eden büyük savaşlar dizisidir.
Paris Komünü1870 Fransa-Prusya yenilgisinin ardından Paris'te kurulan ve Versailles hükümet güçlerince bastırılması sonucunda 30 binden fazla insanın hayatını kaybettiği Fransa tarihinin en kanlı olaylarından biridir.
Yüzergezer OylarFransız seçmenlerinin belirli bir siyasi partiye körü körüne bağlanmayıp, adayların programlarına ve dönemsel koşullara göre oy değiştirebilen kesimini ifade eder.
Araçsal DeğerlerGünümüz Fransa toplumunun benimsediği, aşkın/mutlak inançlar yerine zaman ve zeminle sınırlı, pazarlık edilebilir ve komşuluk ilişkilerini düzenleyen pratik değerlerdir.
