Ünite 2: Uluatam, Ö. (1978). Kamu Maliyesi, Ankara — Önemli Kavramlar

Üretim faktörlerinin üretime sokulması sonucu düzenli ve süreklilik arz ederek elde edilen ekonomik değerlerin gelir kabul edildiği teoridir. Bu teoriye göre sürekliliği olmayan kazançlar gelir sayılmaz; örneğin bir kişinin elde ettiği ücret ve faiz gelirleri bu kapsamdadır.

Bir kişinin belirli bir dönem sonundaki tüm varlıklarında meydana gelen net artışı gelir olarak kabul eden geniş kapsamlı teoridir. Kaynak teorisinden farklı olarak süreklilik aranmaz ve miras gibi karşılıksız kazançlar da gelire dahil edilir.

1949 yılında kazanç vergisinin kaldırılmasıyla yürürlüğe giren ve gerçek kişilerin gelirlerinin vergilendirilmesini düzenleyen temel kanundur. Türkiye'deki modern vergi reformlarının en önemli ayaklarından biridir.

1984 yılında kabul edilip 1985'te yürürlüğe giren 3065 sayılı kanunla hayatımıza giren, harcamalar üzerinden alınan en temel dolaylı vergi türüdür. Türk vergi sistemindeki reform niteliğindeki düzenlemelerdendir.

Ağustos 2002'de yürürlüğe giren 4760 sayılı yasa ile ihdas edilen, belirli mal ve ürün grupları üzerinden tek aşamalı olarak alınan harcama vergisidir.

Ticari kazancın gerçek usulde tespitinde kullanılan, birinci sınıf tüccarların defter tutma ve kazanç hesaplama yöntemidir. İşletmenin aktif ve pasifini gösteren mali tablolar üzerinden vergi matrahı belirlenir.

İşletme ile ilgili olan bina, arazi, gider, damga vergisi, belediye vergileri ve harçlar gibi ayni vergi, resim ve harçların ticari kazancın tespitinde gider olarak indirilebileceğini düzenleyen maddedir.

Genellikle binek otomobilleri kapsayan tarifedir ve bu tarifeye göre işletme adına ödenen MTV tutarlarının ticari kazancın tespitinde gider olarak indirilmesi yasaktır.

Kamyon gibi yük ve ticari taşıma araçlarını kapsayan tarifedir; bu tarifeye tabi taşıtlar için ödenen MTV tutarları ticari kazancın safi tutarının hesaplanmasında gider olarak indirilebilir.

Vergilendirmede adaletin sağlanması amacıyla mükelleflerin vergi ödeyebilme kapasitelerini gösteren gelir, harcama ve servet gibi ekonomik göstergelerin bütünüdür.