← Ünite 7
Temel Bilgi Teknolojileri 1

Ünite 7: Sosyal Ağlar

Sosyal Ağlar - kaynak sayfa görseli
Kaynak: ders kitabı, sayfa 181
Manuel Castells ve Enformasyon Çağı
Sosyolog Manuel Castells, 2005 yılında yayınlanan 'Ağ Toplumunun Yükselişi' eserinde enformasyonun üretim ve aktarımının toplum için gücün temel kaynağı haline geldiğini ve yeni bir toplumsal örgütlenme biçimi doğurduğunu savunmuştur.
Marshall McLuhan ve Küresel Köy
1960'lı yıllarda elektronik medyanın toplumları bir küresel köye dönüştüreceğini öne süren Marshall McLuhan, her yeni iletişim teknolojisinin bireylere yeni sosyal değerler katacağını ve toplumsal yapıyı şekillendireceğini belirtmiştir.
Stanley Milgram ve Altı Derece Hipotezi
Psikolog Stanley Milgram, 1967 yılında yaptığı çalışmalarda bir kişinin tanımadığı birine ulaşmak için en fazla beş aracı kişi kullanarak (altı adımda) bunu gerçekleştirebileceğini kanıtlamış, ilk sosyal ağ sitesi de adını buradan almıştır.
TÜİK 2014 Bilişim Teknolojileri Araştırması
Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2014 verilerine göre Türkiye'de internet kullanan bireylerin oranı %53,8'dir; internet kullananların %78,8'i sosyal ağ sitelerine katılmakta, %30,8'i ise internet üzerinden sipariş vermektedir.

Anahtar Kavramlar

Ağ ToplumuEnformasyonun üretimi, işlenmesi ve aktarımının toplum için temel güç kaynağı haline geldiği, birbiriyle bağlantılı düğümlerden oluşan yeni toplumsal örgütlenme biçimidir. Örnek olarak, küresel iletişim ağındaki televizyonlar ve haber stüdyoları bu ağın düğümlerini oluşturur.
Web 2.0Kullanıcıların sadece pasif okuyucu olmadığı, içerik üreten, paylaşan ve etiketler/reytingler aracılığıyla metadata oluşturan aktif üreticiler olduğu ikinci nesil internet teknolojileridir. Örnek olarak Facebook, Twitter ve YouTube verilebilir.
Sosyal MedyaElektronik ve internet araçlarının, insanların deneyimlerini ve bilgilerini paylaşmak, tartışmak amacıyla kullandığı sosyal etkileşim ortamıdır. Sosyal ağlar, bloglar, wikiler ve forumlar sosyal medyanın temel bileşenleridir.
MetadataKullanıcıların sosyal medya içeriklerine ekledikleri etiketler, reytingler ve sınıflandırmalar aracılığıyla üretilen 'veriye ilişkin veri'dir.
Düğüm (Node)Sosyal ağ haritalarında nokta şeklinde gösterilen ve ağın yapı taşları olan kişi veya kurumlardır. Örneğin bir iletişim ağındaki televizyon kanalları veya sosyal ağdaki bireysel kullanıcı profilleri birer düğümdür.
Küçük Dünya Fenomeniİnternette birbirleriyle iletişime geçen bireylerin yarattığı küçük dünyayı ve herkesin birbirine az sayıda adımda ulaşabildiğini savunan olgudur. Stanley Milgram'ın altı derece yaklaşımı bu fenomene dayanır.
Altı Derece YaklaşımıBir kişinin tanımadığı başka birine ulaşmak için en fazla beş aracı kişi kullanarak (altı adımda) bunu gerçekleştirebileceğini belirten hipotezdir. İlk sosyal ağ sitesi olan 'Six Degrees' adını buradan almıştır.
Üç Derece KuralıYaptığımız veya söylediğimiz her şeyin ağımız aracılığıyla dalga dalga yayılarak arkadaşlarımız (1. derece), arkadaşlarının arkadaşları (2. derece) ve onların arkadaşları (3. derece) üzerinde etki yaratma eğiliminde olduğunu belirten kuraldır.
İçsel Bozulma AçıklamasıBilgi iletildikçe ve uzakdaki kişilere ulaştıkça doğruluğunda çocukların telefon oyununda olduğu gibi bir azalma ve bozulma meydana gelmesini ifade eden durumdur.
Ağ Kararsızlığı AçıklamasıAğlardaki bağların sonsuza dek sürmemesi (arkadaşlığın bitmesi, taşınma vb.) nedeniyle ortalama olarak dört derece ve ötesindeki insanlarla kalıcı bağlara sahip olunamaması durumudur.
Konnektivizm (Bağlantıcılık)George Siemens tarafından öne sürülen, dijital çağın öğrenme kuramı olarak bilinen ve öğrenmenin bireylerin çeşitli bilgi kaynaklarıyla etkileşimi ile ortak ilgi alanlarındaki sosyal ağlara katılımları yoluyla gerçekleştiğini savunan yaklaşımdır.
Viral PazarlamaÜrün ve markaların, sosyal ağlardaki tanıdık tavsiyeleri ve 'paylaş, beğen' mekanizmaları aracılığıyla dalga dalga ve hızla geniş kitlelere yayılması ve tanınmasıdır.
Ağ Dokuma YaklaşımıVar olan bir ağı iyileştirmek ve geliştirmek amacıyla, 'ağ dokumacısı' adı verilen bir düğümün ağa eklenmesi ve birbiriyle bağı olmayan düğümleri birbirine bağlaması sürecidir.
Sosyal Ağ SenteziBir amaca yönelik olarak yeni bir sosyal ağ oluşturmak üzere düğümlerin neler olması gerektiği ve bunlar arasındaki ilişkilerin nasıl tasarlanacağını inceleyen yaklaşımdır.
Yurttaş GazeteciliğiSosyal ağ kullanıcılarının kendi metinlerini, resimlerini ve videolarını paylaşarak geleneksel medyanın dışından yeni bir bilgi ve haber kaynağı oluşturma ve iletişimde etkili olma durumudur.
Nefret SöylemiBireylere ırkları, ten renkleri, etnik kökenleri, dinleri, cinsiyetleri veya cinsel kimlikleri gibi ayrımcılık temellerinde yöneltilen nefreti içeren ve teşvik eden söylemlerdir.
Medya Okuryazarlığıİçeriğe erişebilmek için teknolojiyi kullanabilme becerisi ile sunulan içeriği anlama ve değerlendirme yeteneğini kapsayan, erişim, analiz, değerlendirme ve içerik üretiminden oluşan yeterliliktir.
Medya AkıcılığıTüketici konumunda mesajın aracın etkilerinden arındırılarak anlaşılması ve analiz edilmesi; üretici konumunda ise mesaj içeriğinin, hedef kitlenin ve doğru ortamın netleştirilerek tasarlanması sürecidir.
Dijital Akıcılıkİnternet ve arama motorlarının çalışma mantığını anlama, çevrim içi bilgileri eleştirel olarak sorgulama, güvenilirliğini farklı kaynaklardan kontrol etme ve kullanıcı çeşitliliğinin farkında olma becerisidir.
Grup KutuplaşmasıBenzer görüşlere sahip bireylerin üye oldukları ortak grupta tartışırken birbirlerini sürekli onaylaması sonucu, tartışmanın başlangıç noktasına göre çok daha radikal ortak görüşlere bağlanması durumudur.

Diğer Önemli Bilgiler

We Are Social 2014 Küresel Dijital İstatistikleri

We Are Social raporuna göre Türkiye'de en yaygın sosyal ağlar %93 ile Facebook, %72 ile Twitter, %70 ile Google+, %33 ile LinkedIn ve %26 ile Instagram'dır; Türkiye'de 36 milyon aktif Facebook hesabı bulunmaktadır.

Facebook'un Kuruluşu ve Kullanıcı Verileri

2004 yılında Harvard Üniversitesi öğrencisi Mark Zuckerberg tarafından kurulan Facebook, 2015 yılı Mart ayı itibarıyla günlük ortalama 936 milyon aktif kullanıcıya ulaşmış devasa bir sosyal paylaşım platformudur.

Twitter'ın Kuruluşu ve Aktif Kullanıcı Profili

Jack Dorsey tarafından 2006 yılında geliştirilen Twitter, aylık 302 milyon aktif kullanıcısı ve günlük atılan 500 milyon tweet ile anlık iletişimin ve mikroblog kültürünün en önemli merkezidir.

Google+ Kapanma Tarihi

Google tarafından 2011'de açılan sosyal ağ platformu Google+, istenen düzeyde sürdürülemediği için 2 Nisan 2019 tarihinde tüm hesaplar, sayfalar ve ilgili içerikler kalıcı olarak kapatılmıştır.

Tumblr'ın Temelleri

David Karp tarafından 2007 yılında kurulan Tumblr, microblog ve blog arasında yer alan, öykülerden fotoğraflara, animasyonlardan videolara kadar 235 milyon farklı blogu barındıran bütünleşik bir yapıdır.

Instagram'ın Doğuşu

Kevin Systrom ve Mike Krieger tarafından 2010 yılında öncelikle iOS (iPhone-iPad) cihazlar için geliştirilen Instagram, fotoğrafların filtrelenerek sanatsal bir dille sosyal ağlarda paylaşılmasını sağlayan mobil uygulamadır.

LinkedIn ve Profesyonel Ağlar

Reid Hoffman tarafından 2003 yılında kurulan LinkedIn, dünya çapında 200 ülke ve bölgede 300 milyon üyeye sahip, profesyonellerin özgeçmiş paylaştığı, iş aradığı ve kariyer odaklı iletişim kurduğu en büyük ağdır.

YouTube'un Küresel Boyutu

Chad Hurley, Steve Chen ve Jawed Karim tarafından 2005 yılında kurulan YouTube, 1 milyardan fazla kullanıcıya sahip olup her gün yüz milyonlarca saat video izlenen dev bir video paylaşım ve reklam dağıtım platformudur.

Facebook Ruh Hali Yayılım Araştırması

ABD'de Kaliforniya Üniversitesi, Yale ve Facebook ortaklığıyla yapılan araştırmada, yağmurlu günlerde negatif mesajların arttığı, mutlu mesajların ise arkadaşlar arasında %1,75 oranında olumlu artış yaratarak duyguların bulaşıcı olduğunu kanıtlamıştır.

Christakis ve Fowler'ın Üç Derece Kuralı Araştırması

N. A. Christakis ve J. H. Fowler'ın (2009) araştırmalarına göre, tavırlar, hisler, siyasi görüşler, kilo alma ve mutluluk gibi olgular tıpkı dalga yayan taş gibi tam üç derece uzağa kadar yayılma eğilimi göstermektedir.

Sınavda Dikkat Et

  • Web 1.0 ve Web 2.0 arasındaki farkı iyi kavrayın; Web 1.0'da kullanıcı pasiftir, Web 2.0'da ise içerik üreten ve paylaşan aktif üreticidir.
  • Stanley Milgram'ın 'altı derece yaklaşımı' ile Christakis ve Fowler'ın 'üç derece kuralı' birbirine karıştırılmamalıdır; etki 3 dereceye kadar yayılırken genel bağlantı 6 derecedir.
  • LinkedIn'in profesyonel kariyer ve özgeçmiş odaklı bir ağ olduğunu, Twitter'ın ise mikroblog ve anlık iletişime (140 karakter) dayandığını unutmayın.
  • Medya okuryazarlığının erişim, analiz, değerlendirme ve içerik üretiminden oluştuğunu; dijital akıcılığın ise internet araçlarını eleştirel sorgulama becerisini kapsadığını mutlaka ezberleyin.
  • İşletmelerin Facebook'ta tanıtım için bireysel hesap değil 'Sayfa' açması gerektiği sınavda sık sorulan pratik sorulardandır.
  • TÜİK ve We Are Social istatistiklerindeki oranlara (Türkiye'de internet kullanım oranı ve en çok kullanılan sosyal ağ sıralaması) dikkat edin.
  • Grup kutuplaşması ve içsel bozulma gibi sosyolojik kavramların tanımlarını metne sadık kalarak tekrar edin.