← Ünite 8
İşletme Yönetimi

Ünite 8: Çağdaş Yönetim Konuları

Davenport ve Prusak (1998) Bilgi Yönetimi
Yazarlara göre bilgi yönetiminin üç temel amacı; bilgiyi açık hale getirmek, bilgi yoğun bir kültür geliştirmek ve insanlar arasında etkileşimi sağlayacak fiziksel ve teknik bir iletişim altyapısı kurmaktır.
Rahim (2002) Çatışma Modeli
Kişilerarası çatışma yönetiminde kişinin kendisi ve başkaları için duyduğu ilgi düzeyine göre beş strateji (işbirliği, uzlaşma, güç kullanma, uyum, kaçınma) belirleyen en yaygın kabul görmüş modeldir.
Thomas (1990) Farklılık Yönetimi
Farklılık yönetimi kavramını ilk kez ortaya atan Thomas'a göre bu süreç farklılıkları kontrol etmek değil, işgücündeki herkese potansiyelini sergileme fırsatı sunan adil bir ortam yaratmaktır.
Exxon Valdez Petrol Sızıntısı (1989)
24 Mart 1989'da Alaska'da meydana gelen kazada 11 milyon galon ham petrol denize sızmış, CEO Rawl'un bölgeye 3 hafta sonra gitmesi gibi kötü kriz yönetimi nedeniyle şirketin itibarı sarsılmış ve 3.5 milyar dolar tazminat ödenmiştir.

Anahtar Kavramlar

SosyalizasyonÖrtülü bilginin bir başkasına yine örtülü bir biçimde aktarılması sürecidir. En somut örneği usta-çırak ilişkisi olup, bilgi gözlem, taklit ve deneyim paylaşımı yoluyla aktarılır.
DışsallaştırmaÖrtülü bilginin açıklanması, ifade edilmesi ve kaydedilerek açık bilgi haline getirilmesi sürecidir. Örneğin, bir ustanın pratik deneyimlerini yazılı bir kılavuza dönüştürmesi bu aşamadır.
BirleştirmeKayıtlı ve açık olan bilgilerin başka bir biçimde bir araya getirilerek yeniden düzenlenmesi sürecidir. Örgüt içindeki farklı departman raporlarının birleştirilerek tek bir analiz raporu oluşturulması örnektir.
İçselleştirmeAçık bilginin örgüt içinde paylaşıldıkça çalışanlar tarafından benimsenmesi ve kişisel örtülü bilgiye dönüştürülmesi sürecidir. Yazılı kuralların zamanla alışkanlık haline gelmesi bu duruma örnektir.
Bilgi YönetimiÖrgütsel amaçlar doğrultusunda bilginin üretilmesi, dağıtılması, depolanması ve etkin bir şekilde kullanılması süreçlerinin sistematik olarak yönetilmesidir.
Çatışmaİki veya daha fazla kişi ya da grup arasındaki amaç, değer, tutum veya kaynak paylaşımı farklılıklarından doğan anlaşmazlık, uyumsuzluk ve zıtlaşma durumudur.
Geleneksel GörüşÇatışmayı tamamen olumsuz, zararlı ve mutlaka kaçınılması gereken yıkıcı bir durum olarak kabul eden klasik yönetim yaklaşımıdır.
İnsan İlişkileri YaklaşımıÇatışmanın tüm grup ve örgütler için doğal ve kaçınılmaz bir olgu olduğunu, varlığının kabul edilmesi gerektiğini ve performansa olumlu katkı sağlayabileceğini savunan görüştür.
Etkileşimci GörüşUyumlu ve barışçıl grupların yeniliğe kayıtsız kalacağını savunarak, grubu dinamik ve yaratıcı tutmak için belirli düzeyde çatışmanın teşvik edilmesi gerektiğini ileri süren yaklaşımdır.
İşbirliği StratejisiÇatışma yönetiminde hem kendi hem de karşı tarafın çıkarlarını en üst düzeyde önemseyen, kazan-kazan ilkesine dayalı, yaratıcı ve ortak çözümler arayan stratejidir.
Uzlaşma StratejisiÇatışan tarafların ortak çıkarlar doğrultusunda kendi taleplerinden karşılıklı olarak fedakarlık yaparak orta noktada buluşmaları sürecidir.
Farklılık Yönetimiİşgücündeki bireysel ve kültürel farklılıkların hoşgörüyle karşılanıp, örgüt için bir maliyet unsuru olmaktan çıkarılarak performansı artıran stratejik bir varlığa dönüştürülmesidir.
Birincil Karakteristik ÖzelliklerEtnik köken, cinsiyet, zeka ve fiziksel engel gibi bireylerin doğuştan sahip olduğu ve değiştiremeyeceği içsel farklılık unsurlarıdır.
İkincil Karakteristik ÖzelliklerMeslek, eğitim düzeyi, medeni durum ve politik inançlar gibi bireylerin sonradan edindikleri ve değiştirebilecekleri sosyal farklılık unsurlarıdır.
KrizÖngörülemeyen, aniden ortaya çıkan, örgütün rutin işleyişini bozan ve varlığını ciddi şekilde tehdit ederek acil eylem gerektiren gerilimli durumdur.
Kurumsal İtibarBir işletmenin geçmişteki tüm eylemlerinin ve geleceğe yönelik beklentilerinin paydaşları nezdinde oluşturduğu algısal ve bütünsel değer temsilidir.
Kurumsal KimlikÖrgütün kendisini nasıl tanımladığı, nasıl gördüğü ve iç paydaşları tarafından nasıl algılandığına ilişkin özelliklerin bütünüdür.
Kurumsal İmajDış paydaşların (müşteriler, tedarikçiler, medya vb.) örgüte dair zihinlerinde oluşturdukları anlık fikir, düşünce ve algılamaların bütünüdür.
RiskKarar veya planlama ortamında sonuçların kesin olarak kestirilememesi durumudur ve tanımlanmış bir tehlikenin gerçekleşme olasılığı ile olası sonuçlarının bileşimidir.
RizkoTehlikeye yakın, olumsuz etkileri olan, bilinmesi ve tahmin edilmesi zor olan ve her zaman sadece kayba (ziyana) yol açan olumsuz durumdur.
Marka FarkındalığıTüketicinin farklı koşullar altında bir markanın adını, logosunu veya sembolünü tanıma ve hatırlama düzeyini ifade eden hafıza kalıcılığıdır.
Marka DenkliğiMarkanın adı, sembolleri, çağrışımları ve itibarının ürüne kattığı finansal ve algısal değerlerin toplamıdır.
StresTehdit oluşturan, değişim ve uyum gerektiren çevresel isteklere karşı organizmanın verdiği bedensel, ruhsal ve zihinsel tepki ve gerginlik sürecidir.
Değişim YönetimiÖrgütün yapısının, süreçlerinin ve kültürünün iç ve dış çevre talepleri doğrultusunda planlı ve sürekli olarak yenilenmesi sürecidir.
Aktif DirençÇalışanların değişime karşı işi yavaşlatma, sabote etme, bilinçli hata yapma veya işi bırakma gibi açık ve eylemsel tepkiler göstermesi durumudur.

Diğer Önemli Bilgiler

Fombrun Kurumsal İtibar Modeli

Fombrun tarafından geliştirilen modelde kurumsal itibarı oluşturan altı bileşen belirlenmiştir: Duygusal cazibe, ürün ve hizmetler, vizyon ve liderlik, kurumsal çevre, finansal performans ve sosyal sorumluluk.

Hans Selye'nin Genel Uyum Sendromu

Selye, organizmanın strese karşı verdiği tepkileri üç aşamalı bir süreç olarak tanımlamıştır: Alarm aşaması (ilk tepki), direnme aşaması (mücadele) ve tükenme aşaması (savunmanın çökmesi).

PwC Türkiye (2006) Risk Raporu

PriceWaterhouseCoopers tarafından yayınlanan çalışmaya göre yeni risk yönetimi yaklaşımı, riski sadece kaçınılması gereken bir tehdit değil, kurum çapında yönetilmesi gereken stratejik bir fırsat olarak görür.

Finlandiyalı Orman İşçileri Araştırması

7.810 Finlandiyalı orman işçisiyle yapılan 8 yıllık araştırmada, yüksek düzeyde tükenmişlik şeklindeki iş stresinin yaratacağı psikolojik zararın, sakat kalmaktan 3.8 kat daha fazla olduğu saptanmıştır.

Japon Erkekleri Felç Araştırması

3.190 Japon erkek üzerinde yapılan uzun soluklu bir çalışmada, yüksek stresli işlerde çalışanların felç geçirme ihtimalinin normal çalışanlara göre yaklaşık iki kat daha fazla olduğu kanıtlanmıştır.

Kalp Krizi Sonrası İşe Dönüş Çalışması

39-59 yaş arası 972 katılımcıyla yapılan 6 yıllık takip çalışmasında, yüksek stresli işlere dönenlerin tekrar kalp krizi geçirme riskinin 2.2 kat daha fazla olduğu bulunmuştur.

Exxon CEO Değişimi (1993)

Exxon Valdez krizini kötü yöneten CEO Lawrence Rawl 1993 yılında istifa etmek zorunda kalmış, yerine Lee Raymond getirilerek şirket örgütsel olarak yeniden yapılandırılmıştır.

Cordova Balıkçıları Protestosu

Exxon Valdez sızıntısı sonrası temizleme çalışmalarının yetersiz kalması üzerine Cordova köyündeki yerel balıkçılar ve çevreciler Exxon yöneticilerine karşı büyük protestolar gerçekleştirmiştir.

Marmara Depremi ve Kriz İlişkisi

Doğal afetlerin kriz yönetimindeki önemini gösteren somut bir örnek olup, önceden hazırlanan acil durum planlarının ve esnek örgütsel yapıların hayati önemini ortaya koymuştur.

Coca-Cola ve Nestle Marka Gücü

Metinde somut marka örnekleri olarak verilen bu firmalar, tüketicinin zihninde oluşturdukları güçlü çağrışımlar ve algılanan kalite sayesinde yüksek marka denkliğine sahiptirler.

Puma ve Milka Sembol Kullanımı

Puma'nın panteri ve Milka'nın mor ineği, markanın algısal ve görsel yönünü güçlendirerek tüketicinin zihninde kalıcı marka çağrışımları oluşturan somut sembol örnekleridir.

Sınavda Dikkat Et

  • SECI modelindeki dört aşamanın (Sosyalizasyon, Dışsallaştırma, Birleştirme, İçselleştirme) yönlerine dikkat edin; sınavda hangisinden hangisine dönüştüğü sorulabilir.
  • Çatışma yönetiminde Rahim'in beş stratejisinin (özellikle işbirliği ve uzlaşma farkı) ayrımını iyi yapın; uzlaşmada karşılıklı ödün verme vardır.
  • Kurumsal kimlik (iç algı) ve kurumsal imaj (dış algı) kavramlarının tanımlarını karıştırmayın; itibar ikisini de kapsayan üst kavramdır.
  • Risk ve belirsizlik farkına dikkat edin; risk istatistiksel olarak ölçülebilir ve tahmin edilebilirken, belirsizlik ölçülemez.
  • Hans Selye'nin stres aşamalarını (Alarm, Direnme, Tükenme) sırasıyla bilin; direnme aşamasında vücut direncinin normalin üstünde olduğunu unutmayın.
  • Değişime direnç türlerinden aktif direnç (sabotaj, işi yavaşlatma) ve pasif direnç (ilgisizlik, protesto) farkını iyi öğrenin.