← Ünite 7
İşletme Yönetimi

Ünite 7: Koordinasyon ve Kontrol

Steve Jobs ve Apple Kahramanlığı
Örgüt kültürünü oluşturan en önemli unsurlardan biri kurumsal kahramanlardır. Metinde Apple şirketi için Steve Jobs'ın, Microsoft şirketi için ise Bill Gates'in çalışanlar ve kültür üzerinde derin izler bırakan kurumsal kahramanlar olarak yaratıldığı somut birer örnek olarak sunulmaktadır.
Kaplan ve Norton (1992) Gelişimi
Dengeli Başarı Göstergesi (Balanced Scorecard) ilk kez 1992 yılında Robert Kaplan ve David Norton tarafından geliştirilmiştir. Bu model, geleneksel finansal göstergelerin yetersizliğini aşmak amacıyla finansal olmayan performans ölçütlerini sisteme dahil etmiştir.
Polanyi (1966) Bilgi Sınıflandırması
Bilgiyi 'açık bilgi' ve 'örtülü bilgi' olmak üzere iki temel boyutta inceleyen ilk bilim insanı 1966 yılındaki çalışmasıyla Michael Polanyi olmuştur. Polanyi, örtülü bilgiyi eylem temelli ve transferi zor bir yapı olarak tanımlamıştır.
Anadolu'da Tarım Devrimi (M.Ö. 7000)
İnsanlığın avcılık ve toplayıcılıktan yerleşik üretime geçtiği ilk yerleşim yeri M.Ö. 7000 yıllarında Anadolu'daki Çatalhöyük olmuştur. Bu neolitik devrim, hayvanların evcilleştirilmesini ve takas ekonomisinin doğuşunu tetiklemiştir.

Anahtar Kavramlar

İletişimAnlamın bir göndericiden alıcıya transfer edilmesi ve alıcı tarafından tam olarak anlaşılması sürecidir. İletişimin gerçekleşmesi için bilginin sadece iletilmesi yetmez, alıcının zihninde doğru şekilde çözümlenmesi gerekir.
Geri BildirimGönderilen mesajın alıcı tarafından yorumlanıp anlamlandırılmasından sonra, alıcının göndericiye verdiği karşılık veya geri beslemedir. İletişim sürecinin çift yönlü olmasını ve mesajın doğru anlaşıp anlaşılmadığının kontrol edilmesini sağlar.
Biçimsel İletişimİşletmenin resmi organizasyon yapısı ve emir-komuta zinciri sınırları içerisinde gerçekleşen resmi bilgi akışıdır. Aşağı doğru, yukarı doğru, yatay ve çapraz olmak üzere dört farklı yönde gerçekleşebilir.
Biçimsel Olmayan İletişimResmi iletişim kanalları dışında, işletmenin hiyerarşik yapısına bağlı kalmadan söylenti, dedikodu ve sosyal sohbetler yoluyla gerçekleşen bilgi akışıdır. Genellikle söylenti zinciri olarak adlandırılır ve resmi boşlukları doldurur.
Örgüt KültürüÖrgüt üyelerinin paylaştığı ortak sosyal değerler, standartlar, normlar, inançlar, hikayeler, semboller ve temel varsayımlar topluluğudur. Yeni çalışanlara karşılaşılan sorunlar karşısında doğru düşünme ve hissetme yöntemi olarak öğretilir.
KoordinasyonBir iş birliği sistemi olan örgütlerde, ortak amaçlara ulaşabilmek için farklı birimlerin, bireylerin ve grupların faaliyetlerinin uyumlaştırılması ve bir araya getirilmesi sürecidir.
Kontrolİşletmenin önceden belirlenmiş amaç ve hedeflerine ulaşma yönündeki ilerleyişinin izlenmesi, standartlarla karşılaştırılması ve sapmaların düzeltilmesi sürecidir.
Kıyaslama (Benchmarking)Belirli bir iş sürecinde veya alanda en iyi uygulamalara sahip olan lider işletmelerin belirlenmesi, incelenmesi ve onların yöntemlerinin taklit edilerek kendi işletmesine uyarlanması yöntemidir.
İleri Dönük KontrolSorunlar henüz ortaya çıkmadan önce girdilerin ve kaynakların denetlenmesini, gelecekteki olası hataların önceden tahmin edilerek önleyici tedbirlerin alınmasını amaçlayan kontrol türüdür.
Eş Zamanlı KontrolFaaliyetler ve iş süreçleri devam ederken anlık olarak gerçekleştirilen, standartlara uygunluğu sağlamak amacıyla süreç içinde anında ayarlamalar yapılmasına olanak tanıyan denetim türüdür.
Geriye Dönük KontrolTamamlanmış bir faaliyetin sonuçlarına ilişkin verilerin toplanması, değerlendirilmesi ve gelecekteki benzer faaliyetleri geliştirmek amacıyla düzeltici önlemlerin alınmasını içeren geri bildirime dayalı kontrol türüdür.
Dengeli Başarı GöstergesiFinansal göstergelerin yanı sıra müşteri, içsel süreçler ve öğrenme-gelişme gibi finansal olmayan boyutları da içeren, işletme stratejisini somut eylemlere dönüştüren çağdaş bir performans yönetim sistemidir.
Örtülü BilgiBireyin kişisel deneyimlerine, sezgilerine, inançlarına ve hareket becerilerine dayanan, formüle edilmesi, yazılması ve başkalarına transfer edilmesi son derece zor olan öznel bilgi türüdür.

Diğer Önemli Bilgiler

Buhar Makinesi ve Sanayi Devrimi

İngiltere'de buhar makinesinin icat edilmesiyle başlayan Sanayi Devrimi, kitlesel üretimi doğurmuş ve insanın ürettiği ürüne yabancılaşmasına yol açan büyük bir ekonomik dönüşüm süreci başlatmıştır.

Yirminci Yüzyıl Sonu Bilgi Devrimi

20. yüzyılın sonlarında bilgisayar ve internet teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla başlayan üçüncü büyük devrim, bilginin kütüphanelerden çıkıp herkesin anlık erişimine açılmasını ve küresel düzeyde paylaşılmasını sağlamıştır.

PERT ve CPM Teknikleri

Operasyonel denetim sistemlerinde projelerin öngörülen zaman ve bütçe sınırları içinde tamamlanmasını sağlamak amacıyla Program Değerleme ve Gözden Geçirme Tekniği (PERT) ile Kritik Yol Yöntemi (CPM) kullanılır.

Shein (1985) Örgüt Kültürü Tanımı

Edgar Schein 1985 yılında yayınladığı eserinde, örgüt kültürünü bir grubun dış adaptasyon ve iç entegrasyon sorunlarıyla başa çıkarken geliştirdiği ve yeni üyelere doğru algılama biçimi olarak öğrettiği varsayımlar olarak tanımlamıştır.

Koçel (2011) İletişim Teknikleri

Profesör Tamer Koçel tarafından 2011 yılında ortaya konan çalışmada, yöneticilerin organizasyonel iletişimi etkinleştirmek için sonucu izleme, haber akışının yönetimi, empati, tekrar ve sade dil tekniklerini kullanması gerektiği belirtilmiştir.

Sınavda Dikkat Et

  • İletişim tanımında 'anlamın transferi' ve 'anlaşılması' kelimelerine dikkat edin; sadece mesaj göndermek iletişimin kurulduğu anlamına gelmez.
  • Dikey koordinasyon (ast-üst arası) ile yatay koordinasyon (aynı seviye) ayrımını iyi bilin; sorularda unvanlar üzerinden senaryolar kurulabilir.
  • Kontrolün ilk adımının 'standartların belirlenmesi' olduğunu unutmayın; kontrol süreci amaçlar belirlendikten sonra bu adımla başlar.
  • Anlık düzeltici önlem (günü kurtarma) ile temel düzeltici önlem (kök nedeni çözme) arasındaki farkı senaryo sorularında karıştırmayın.
  • Dengeli Başarı Göstergesinin 4 boyutunu (Finansal, Müşteri, İçsel Süreçler, Öğrenme ve Gelişme) ezberleyin; hangisinin bu boyutlardan biri olmadığı sorulabilir.
  • Veri (ham), enformasyon (organize) ve bilgi (işlenmiş/anlamlı) sıralamasını ve aralarındaki farkları mutlaka öğrenin.