← Ünite 8
Temel İlkyardım Bilgisi

Ünite 8: Bulaşıcı Hastalıklarda Uyulması Gereken Kurallar

Koplik Lekeleri
Kızamık hastalığına özgü spesifik bir belirti olup, yanağın iç kısmındaki mukozada, azı dişlerinin hemen hizasında ortası beyaz çevresi kırmızı renkte görülen lezyonlardır.
SARS Salgını (2003)
İlk olarak 2003 yılının Şubat ayında Çin'de ortaya çıkan ve Temmuz 2003'te kontrol altına alınan Akut Solunum Yetmezliği Sendromu, dünya genelinde 774 kişinin ölümüne neden olmuştur.
COVID-19 Başlangıcı
13 Ocak 2020'de tanımlanan yeni tip koronavirüs, ilk olarak Aralık 2019'un sonlarında Çin'in Vuhan eyaletinde solunum yolu belirtileri gösteren bir hasta grubunda tespit edilmiştir.
14 Gün Altın Kuralı
COVID-19 şüphesi veya yurt dışı seyahati sonrasında, virüsün kuluçka süresinin uzunluğu göz önünde bulundurularak bireyin kendini diğer insanlardan tamamen ayırdığı karantina süresidir.

Anahtar Kavramlar

SağlıkDünya Sağlık Örgütü tarafından sadece hastalık ve sakatlığın olmaması değil; fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik hâli olarak tanımlanan durumdur.
Bulaşıcı HastalıkZararlı mikroorganizmaların veya parazitlerin neden olduğu, insandan insana, hayvandan insana ya da çevresel aracılarla sağlıklı bireylere geçebilen hastalıklardır.
İnkübasyon SüresiBir enfeksiyon etkeninin vücuda girişinden itibaren ilk hastalık belirtilerinin ortaya çıkmasına kadar geçen kuluçka süresidir.
Salgın (Epidemi)Bir hastalığın belirli bir bölgede, belirli bir zaman diliminde normalde beklenenden çok daha fazla sayıda ve hızda ortaya çıkması durumudur.
PandemiBir enfeksiyon hastalığının ülkeleri, kıtaları hatta tüm dünyayı kapsayacak şekilde çok geniş bir coğrafi alanda yayılım göstermesi durumudur.
EndemikBir enfeksiyon etkeninin veya hastalığın belirli bir coğrafi bölgede veya toplulukta sürekli ve alışılmış düzeyde görülmesi durumudur.
SporadikBir enfeksiyonun belirli bir bölgede zamana bağlı olmaksızın, tek tük ve seyrek olgular hâlinde ortaya çıkması durumudur.
EradikasyonBir hastalığın ve o hastalığa yol açan etkenin yeryüzünden tamamen yok edilmesi ve ortadan kaldırılması işlemidir.
SterilizasyonBir maddenin üzerinde veya içinde bulunan zararlı ya da zararsız tüm mikroorganizmaların tamamen öldürülmesi ve arındırılması işlemidir.
DezenfeksiyonCansız maddeler üzerindeki hastalık yapıcı (patojen) mikroorganizmaların kimyasal maddeler yardımıyla uzaklaştırılması veya yok edilmesi işlemidir.
SanitasyonÇevresel ortamlardaki hastalık etmenlerinin halk sağlığı açısından güvenli ve kabul edilebilir düzeylere indirilmesi veya tamamen ortadan kaldırılmasıdır.
Toplumsal BağışıklıkBir toplumda aşılanan birey sayısının yüksek olması sayesinde, aşılanmamış kişilerin de hastalıkla karşılaşma riskinin dolaylı olarak azalması durumudur.

Diğer Önemli Bilgiler

Kuduz Aşısı Süresi

Kuduz riski taşıyan şüpheli bir hayvan ısırığı veya tırmalaması durumunda, virüsün sinir sistemine ulaşmasını engellemek amacıyla ilk 48 saat içinde aşı uygulamasına başlanmalıdır.

Trahom ve Körlük

Chlamydia trachomatis bakterisinin neden olduğu trahom hastalığı, dünya genelinde önlenebilir körlük vakalarının en sık karşılaşılan temel sebebini oluşturmaktadır.

Hansen Basili (1873)

Lepra (cüzzam) hastalığının etkeni olan Mycobacterium leprae basili, 1873 yılında bilim insanı Gerhard Armauer Hansen tarafından keşfedilmiştir.

Poliomyelitis Eradikasyonu

Çocuk felci hastalığı, konakçısının sadece insan olması ve koruyuculuğu son derece yüksek bir aşısının bulunması nedeniyle yeryüzünden tamamen silinmeye en yakın hastalıktır.

Hepatit C Yaygınlığı

Dünya genelinde yaklaşık 170 milyon insanın enfekte olduğu tahmin edilen Hepatit C virüsü, tüm karaciğer hastalıklarının %25-40'ından sorumlu tutulmaktadır.

Sınavda Dikkat Et

  • Sağlığın DSÖ tanımını iyi öğrenin; sadece fiziksel değil, ruhsal ve sosyal yönden de tam bir iyilik hâli olduğunu unutmayın.
  • Bulaşıcı hastalık yayılım terimlerini (pandemi, epidemi, endemi, sporadik) karıştırmayın; özellikle dünya genelini kapsayan yayılıma 'pandemi' dendiğini unutmayın.
  • Yılan ve akrep sokmalarında emme ve kesme işlemlerinin kesinlikle yapılmaması gerektiğini, bunun ilkyardımcının zehirlenmesine yol açacağını aklınızda tutun.
  • Kızamık hastalığı sorulduğunda ağız içindeki ayırt edici 'Koplik lekeleri' bilgisini doğrudan doğruya doğru şıkka yönelmek için kullanın.
  • Temel yaşam desteğinde solunum kontrolünün (Bak-Dinle-Hisset) 10 saniye, nabız kontrolünün ise en az 5 saniye yapılması gerektiğini süre soruları için ezberleyin.
  • COVID-19 ve MERS gibi hastalıklardan korunmada en kritik kuralın '14 gün izolasyon' ve en az 20-30 saniye el yıkama olduğunu unutmayın.