Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » Osmanlı Devleti Yenileşme Hareketleri 1876 1918

Ünite 8: Toplumsal Yapı ve Değişimi — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 15 kelime var.

1 / 150 doğru

Osmanlı Devleti'nde işçilerin haklarını aramak amacıyla gerçekleştirdikleri toplu iş bırakma yani grev eylemlerine verilen isimdir. Özellikle II. Meşrutiyet'in ilanından sonra büyük bir artış göstermiştir.

Kanun-ı Esasi — Osmanlı Devleti'nin 23 Aralık 1876'da ilan edilen ilk yazılı anayasasıdır. Bu anayasa ile padişahın mutlak yetkileri sınırlandırılmış ve halka sınırlı da olsa seçme-seçilme hakkı tanınarak meşruti monarşi rejimine geçilmiştir.

Heyet-i Mebusan — Kanun-ı Esasi uyarınca açılan Osmanlı parlamentosunun, halk tarafından seçilen milletvekillerinden oluşan alt kanadıdır. Farklı dini ve etnik kökenlerden gelen üyeleri barındıran bu meclis, yasama süreçlerinde görev almıştır.

Heyet-i Âyan — Osmanlı parlamentosunun, üyeleri doğrudan padişah tarafından ömür boyu görev yapmak üzere atanan üst kanadıdır. Yasama sürecinde •••-i Mebusan'dan gelen kanun tasarılarını denetleme yetkisine sahipti.

Panislâmizm (İttihâd-ı İslâm) — II. Abdülhamid döneminde resmi devlet politikası haline getirilen, dünyadaki tüm Müslümanları halifelik makamı etrafında birleştirmeyi amaçlayan siyasi ideolojidir. İmparatorluğun dağılmasını önlemek ve dış politikada sömürgeci güçlere karşı koz elde etmek için kullanılmıştır.

Hafiye Teşkilâtı — II. Abdülhamid tarafından kurulan, doğrudan saraya bağlı çalışan özel iç istihbarat örgütüdür. Toplumun her kesiminden topladığı bilgileri jurnaller halinde padişaha sunarak muhalif hareketleri engellemeyi amaçlamıştır.

Jurnal — Hafiye teşkilatı üyeleri veya sıradan vatandaşlar tarafından saraya sunulan, şüpheli durumları, muhalif faaliyetleri veya kişisel takipleri içeren yazılı ihbar raporlarıdır. Dönemin güvensizlik ve paranoya ortamını besleyen en önemli unsurdur.

Duyûn-ı Umumiyye — 1881 yılında Muharrem Kararnamesi ile kurulan, Osmanlı Devleti'nin dış borçlarını ödemek amacıyla yabancı alacaklıların yönettiği Genel Borçlar İdaresi'dir. Devletin en önemli gelir kaynaklarına doğrudan el koyarak mali bağımsızlığı zedelemiştir.

Altıncı Daire-i Belediyye — 1858 yılında Beyoğlu-Galata bölgesinde modern belediyecilik hizmetlerini yürütmek amacıyla kurulan, Paris belediye modelinden esinlenilen ilk örnek Osmanlı belediye •••. Altyapı, temizlik ve imar işlerinde öncü olmuştur.

Zâtülhareke — 20. yüzyılın başlarında Osmanlı İmparatorluğu'na ithal edilen ilk benzinli otomobillere verilen, 'kendiliğinden hareket eden' anlamına gelen Türkçe isimdir. Dönemin ulaşım kültüründe ve meslek kollarında büyük değişim yaratmıştır.

Deniz Hamamı — Sahilden açıkta, ahşap kazıklar üzerine inşa edilmiş, etrafı kapalı ve haremlik-selamlık olarak ayrılmış geleneksel yüzme alanlarıdır. Günümüz plaj kültürünün Osmanlı dönemindeki ilk muhafazakar prototipidir.

Bonmarşe — 19. yüzyılın sonlarında Beyoğlu ve Galata'da açılan, ithal lüks tüketim mallarının satıldığı, vitrinleri ve geniş ürün yelpazesiyle dikkat çeken büyük Batı tarzı mağazalardır. Tüketim toplumunun oluşmasında etkili olmuştur.

Tatil-i Eşgâl — Osmanlı Devleti'nde işçilerin haklarını aramak amacıyla gerçekleştirdikleri toplu iş bırakma yani grev eylemlerine verilen isimdir. Özellikle II. Meşrutiyet'in ilanından sonra büyük bir artış göstermiştir.

Adem-i Merkeziyet — Prens Sabahattin tarafından savunulan, devletin yönetiminde yerinden yönetimi ve federatif yapıyı esas alan siyasi yaklaşımdır. Üniter devlet yapısına karşı bir alternatif olarak sunulmuştur.

Levanten — Osmanlı liman kentlerinde yaşayan, genellikle ticaretle uğraşan, Avrupalı tüccarlar ile yerli gayrimüslimlerin evliliklerinden doğan veya Doğu'ya yerleşmiş Hristiyan kökenli zümredir. Batı kültürünün yayılmasında köprü görevi görmüşlerdir.

Umumhane — Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde asayiş ve sağlık kontrollerinin yapılabilmesi amacıyla resmi makamların gözetimi altında faaliyet göstermesine izin verilen yasal genelevlerdir.