Ünite 8: Osmanlı Diplomasisinde Restorasyon ve Sonrası (1878-1918) — Önemli Kavramlar

Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk ve tek yazılı anayasasıdır. 1876 yılında ilan edilmiş olup, II. Abdülhamid tarafından 1878'de Meclis-i Mebûsân tatil edilene kadar yürürlükte kalmış ve geleneksel hükümdarlık yetkilerini sınırlandırmıştır.

1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi'nin sonunda Osmanlı Devleti'nin imzaladığı ancak ağır şartları nedeniyle Avrupalı devletlerin tepkisini çeken ve Berlin Kongresi'nin toplanmasına yol açan antlaşmadır. Metne göre Osmanlı Balkanlar'daki topraklarının neredeyse tamamını kaybetmiştir.

Ayastefanos Antlaşması'nı gözden geçirmek üzere 1878'de toplanan uluslararası kongredir. Osmanlı Devleti bu kongrede ağır toprak kayıpları yaşamış, kongre kararları uzun vadede Ermeni Meselesi ve Balkan Savaşları gibi krizlere zemin hazırlamıştır.

Ermenilerin yoğun olarak yaşadığı iddia edilen Erzurum, Van, Bitlis, Elazığ, Diyarbakır ve Sivas illerini kapsayan bölgedir. Berlin Kongresi'nin 61. maddesi gereğince bu bölgelerde Ermeniler lehine reformlar yapılması talep edilmiştir.

Osmanlı Devleti'nin zayıflama döneminde büyük devletler arasındaki çıkar çatışmalarından yararlanarak varlığını sürdürme stratejisidir. II. Abdülhamid döneminde İngiltere ve Rusya'ya karşı Almanya'nın denge unsuru olarak sisteme dahil edilmesiyle en yetkin örneklerini bulmuştur.

Kayser II. Wilhelm tarafından 1896'da ilan edilen ve Almanya'nın küresel alanda sömürge yarışına girdiğini, 'güneşteki yerini' almak istediğini ifade eden Alman dış politika stratejisidir.

Makedonya'daki karışıklıkları önlemek amacıyla 1903 yılında Rusya ve Avusturya tarafından hazırlanan ve Osmanlı hükümetine kabul ettirilen reform planıdır. Plan gereği Makedonya bölgesi beş etki alanına bölünerek yabancı generaller görevlendirilmiştir.

1908 yılında Rus Çarı II. Nikola ile İngiltere Kralı VII. Edward arasında gerçekleşen ve Osmanlı Devleti'nin taksim edileceği iddialarının dışarıya sızdırılmasıyla Jön Türk İhtilali'ni tetikleyen kritik zirvedir.

Reval Görüşmesi sonrasında Osmanlı'nın parçalanmasını önlemek ve meşuti yönetimi yeniden tesis etmek amacıyla 3 Temmuz 1908'de Kolağası Resneli Niyazi Bey liderliğinde başlatılan ve II. Abdülhamid'in mutlakiyetine son veren ihtilaldir.

1912 yılında Trablusgarp Savaşı'nı sonlandırmak üzere Osmanlı Devleti ile İtalya arasında imzalanan antlaşmadır. Bu antlaşmayla Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakılmıştır.

Berlin Kongresi kararlarıyla Bulgaristan'ın güneyinde kurulan ve Osmanlı'ya bağlı özerk statüdeki eyalettir. 1885 yılında Bulgar çeteleri tarafından işgal edilerek ilhak edilmiştir.

Dünyadaki Müslümanları Osmanlı halifesinin liderliği altında birleştirmeyi amaçlayan siyasi akımdır. Avrupalı yazarlar tarafından II. Abdülhamid'in dış politikasını tanımlamak için sıklıkla kullanılmıştır.

Konya'dan başlayıp Bağdat'ta sona eren takriben 1.600 kilometrelik stratejik demiryolu hattıdır. 1898'de Almanlara verilmiş, inşası İngiltere ile Almanya arasında büyük bir ekonomik rekabete ve gerilime yol açmıştır.

1886 yılında imzalanan ve Doğu Rumeli'nin Bulgaristan Prensliği'ne bırakılmasını onaylayan, böylece Osmanlı'nın Berlin Kongresi'ndeki ilk kalıcı kaybını tescil eden anlaşmadır.

1894 yılında İngiltere, Fransa ve Rusya tarafından Ermeniler lehine Osmanlı hükümetine reform baskısı yapmak amacıyla oluşturulan diplomatik bloktur.

Birinci Dünya Savaşı öncesinde İngiliz takibinden kaçarak Çanakkale Boğazı'ndan içeri giren ve Osmanlı tarafından satın alındığı ilan edilerek Yavuz ve Midilli adlarını alan Alman savaş gemileridir; Karadeniz'i bombalayarak Osmanlı'nın savaşa girmesine yol açmışlardır.