Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » Sosyolojiye Giriş

Ünite 4: Siyaset ve Toplum — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 18 soru var.

1 / 180 doğru

Otoriter Devlet

Güçlü bir kişi ya da grubun yönetiminde olan, toplumsal meşruiyetten yoksun, diktatörlük veya oligarşiler şeklinde ortaya çıkan ve muhalefetin bastırıldığı ••• tipidir.

Otoriter Devlet — Güçlü bir kişi ya da grubun yönetiminde olan, toplumsal meşruiyetten yoksun, diktatörlük veya oligarşiler şeklinde ortaya çıkan ve muhalefetin bastırıldığı devlet tipidir.

Devlet — Amacı toplumsal düzeni ve adaleti sağlamak olan, belirli bir toprak parçası üzerinde yerleşmiş bir insan topluluğuna dayanan ve bu topraklar üzerinde nihai meşru kontrole (fiziksel güç tekelini elinde bulunduran) sahip siyasal örgüttür.

Siyaset Sosyolojisi — Siyasal otoritenin kurumsal bir biçimde düzenlenmesini, işlevlerini ve siyasal düzenin sosyal gelişmeler sonucu dönüşümünü inceleyen sosyoloji alt dalıdır. Siyaset bilimi olayları soyutlarken, siyaset sosyolojisi siyaset ile toplumsal yapılar, ideolojiler ve kültür arasındaki karşılıklı ilişkileri inceler.

Totaliter Devlet — Toplumdaki tüm kurumları, kamusal ve özel alan ayrımını ortadan kaldırarak denetim altına alan, şiddet ve korku unsurlarının kullanıldığı devlet tipidir; en belirgin örneği Nazi Almanyası'dır.

Muhafazakârlık — Var olan toplumsal, ekonomik ve kültürel düzenin korunmasını savunan; Aydınlanma'nın doğal hukuk bireyciliğine karşı aile, din, cemaat gibi kurumların ahlaki yüceliğini vurgulayan ideolojidir.

Meşruiyet — Bir iktidarın veya hükümetin otoritesine boyun eğenlerin buna toplumsal rıza ve onay göstermesidir. Örneğin demokratik rejimlerde meşruiyet seçimlere ve halkın rızasına dayanırken, rızanın yitirilmesi meşruiyet krizine yol açar.

Baskı Grupları — Ortak menfaatler etrafında birleşen, iktidar olma hedefi olmaksızın kendi çıkarları doğrultusunda siyasal otoriteler üzerinde baskı kurmaya çalışan sendika ve meslek odası gibi örgütlenmelerdir.

Karizmatik Otorite — İktidarın meşruiyetini liderin olağanüstü olduğuna inanılan kişisel niteliklerinden, kahramanlık ve kutsallık özelliklerinden alan otorite tipidir. Kaotik dönemlerde ortaya çıkar; örneğin Mustafa Kemal Atatürk.

İktidar (Güç) — Bir kişinin ya da grubun, diğerlerinin karşı koymalarına rağmen kendi arzularını ve kararlarını eyleme geçirebilme ve kabul ettirebilme potansiyelidir. Sadece siyasal alanda değil, ebeveyn-çocuk veya patron-işçi gibi tüm toplumsal ilişkilerde görülebilir.

Yasal-Akılcı Otorite — İktidarın ve yönetme yetkisinin rasyonel aklın belirlediği anayasa ve yasalardan alındığı otorite tipidir. Gelişmiş modern ve demokratik ulus-devletlerde bürokratik yapılar eliyle yürütülür.

Otorite — Siyasal anlamda hükümetin meşru güç kullanımı veya itaat yoluyla istikrarın sağlanabildiği hiyerarşik bir ilişkidir. Üretkenliği ve yazarlığı çağrıştıran "authority" kökünden türetilmiştir.

Sosyalizm — 19. yüzyılda sanayileşmeye karşı bir tepki olarak doğan, üretim araçlarının kolektif ya da devlet mülkiyetine dayandığı, eşitlik ve iş birliğini savunan politik sistemdir.

Liberalizm — Siyasal iktidarı sınırlandırarak bireysel hak ve özgürlükleri korumayı amaçlayan, serbest piyasa ekonomisini ve "bırakınız yapsınlar" anlayışını savunan siyasal felsefedir.

Temsili (Liberal) Demokrasi — Bir topluluğu etkileyen kararların, üyelerin bütünü tarafından değil, bu amaç için seçtikleri insanlar tarafından alındığı politik yapıdır. Anayasal hukuk devletine ve özgür seçimlere dayanır.

Laiklik — Din ve devlet işlerinin ayrılmasının ötesinde, din ve vicdan özgürlüğünü içeren, bütün din ve inançtan insanları eşit koşullarda buluşturan bir toplum düzenidir. İktidarların gücünü kutsal kitaplardan değil halkın iradesinden almasını sağlar.

Paternalizm — Baba ile çocuk arasındaki ilişkiye benzer bir biçimde siyasal gücün vatandaşları adına karar alabilme yetisidir. Türkiye'deki siyasi kültürde sıkça görülen "baba devlet" anlayışı buna somut bir örnektir.

Geleneksel Otorite — Güç ve otorite ilişkisinin kalıtsal ayrıcalıklara, geleneklere, göreneklere ve inançlara dayandığı otorite tipidir. Klan, aşiret ve feodal toplumların yanı sıra monarşilerde görülür.

İdeoloji — Toplumsal dünyayı anlamamıza yarayan, toplumsal gerçeklikleri değişik dünya görüşlerine göre anlamlandırma çabalarını içeren inançlar, normlar ve değerler bütünüdür.