Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » Tarih Felsefesi 2

Ünite 5: Pozitivist Tarih Kuramı — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 10 soru var.

1 / 100 doğru

Örtük Yasa

Hempel'e göre tarihsel açıklamalarda kullanılan ancak herkesçe bilindiği varsayıldığı için çoğu kez açıkça dile getirilmeyen, arka planda işleyen genel ••• (Örn: Sayıca fazla olan ordunun az olanı yenmesi).

Örtük Yasa — Hempel'e göre tarihsel açıklamalarda kullanılan ancak herkesçe bilindiği varsayıldığı için çoğu kez açıkça dile getirilmeyen, arka planda işleyen genel yasalardır (Örn: Sayıca fazla olan ordunun az olanı yenmesi).

Tarihsellik — Kierkegaard'ın tanımıyla 'olup bitmiş olma' durumunun bir yüklemidir. Gelecek henüz gerçekleşmediği için tarihsel değildir; bu kavramı geleceğe taşımak çelişkidir.

Metafizik Hâl — Teolojik ve pozitif dönemler arasında bir geçiş aşaması olan, doğaüstü etkenlerin yerini soyut güçler ve soyut kavramların (örneğin 'Doğa' kavramı) aldaging bir felsefe dönemidir.

Öndeyi (Prediction) — Olguları yöneten değişmez doğa yasaları bilindiğinde, gelecekte gözlenebilecek olguların bu yasalardan hareketle önceden bilinebilmesi olanağıdır. Pozitivist tarih anlayışında tarihin yasalarının keşfi geleceğin öngörülmesini sağlar.

Birleştirilmiş Bilim (Unified Science) — Neopozitivistlerin (Viyana Çevresi) tüm bilimlerin ortak bir yöntem birliği içinde olması ve doğa bilimlerinin yöntemlerini benimsemesi gerektiğini savunan idealidir.

Teolojik Hâl — İnsan aklının ilk aşaması olup olguların doğaüstü etkenler, tanrılar ve ilk-son nedenler aracılığıyla keyfi bir biçimde açıklanmaya çalışıldığı dönemdir.

Üç Hâl Yasası — Auguste Comte'un insan aklının ve tarihin teolojik, metafizik ve pozitif olmak üzere ardarda üç zorunlu aşamadan geçtiğini savunan temel yasasıdır. Örneğin bilimler ve insanlık bu evrelerden geçerek günümüzdeki pozitif aşamaya ulaşmıştır.

Pozitif Hâl — İnsan aklının mutlak nedenleri aramaktan vazgeçip gözlem ve deney dayanaklı akıl yürütmelerle olgular arasındaki değişmez yasaları keşfettiği en son ve gelişmiş bilimsel aşamadır.

Ters Dedüktif Yöntem — J. S. Mill'in tarihte nedenlerin artık gözlenemez olduğu gerekçesiyle önerdiği, etkilerden hareketle nedenlerin bilgisini çıkarma ve bu yolla tarihsel genelleştirmelere ulaşma yöntemidir.

Toplum Fiziği (Sosyoloji) — Auguste Comte'un doğa bilimlerinin (özellikle fiziğin) başarısından esinlenerek kurduğu, toplumların ve tarih aşamalarının bağlı olduğu yasaları keşfedecek olan pozitif toplumbilim dalıdır.