Ünite 3: İlaç ve Tedavi ile İlgili Genel Kavramlar — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Farmakoterapi yöntemlerini (radikal, palyatif ve semptomatik) tanımlayarak, her biri için metinde yer alan örneklerin dışında günlük hayattan veya klinik uygulamalardan birer örnek geliştiriniz.
Yanıt / ipucu
Radikal tedavi hastalığı kökten çözer (örn: enfeksiyonda antibiyotik), palyatif süreci yavaşlatır (örn: kanser ağrısı yönetimi), semptomatik ise şikayeti giderir (örn: ateş düşürücü). Kendi örneklerinizi oluştururken hastalığın kökenine mi yoksa belirtisine mi odaklandığınızı sorgulayınız.
Alıştırma 2myders hazırladı
Majistral ve müstahzar ilaç kavramlarını karşılaştırınız. Eczanede hazırlanan majistral ilaçlarda kullanılan etiket renklerinin (beyaz ve kırmızı) kullanım amacını ve güvenlik açısından önemini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Müstahzar hazır ve ruhsatlıdır; majistral ise hekimin özel formülüne göre eczacı tarafından hazırlanır. Beyaz etiket dâhilen (ağızdan), kırmızı etiket haricen (cilt/mukoza) kullanımı belirtir; bu ayrım hatalı uygulama riskini önlemek için kritiktir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Sıvı farmasötik şekillerden süspansiyon ve emülsiyonların ortak özelliğini belirleyiniz. Bu ilaç formlarını kullanmadan önce neden çalkalanmaları gerektiğini fiziksel karışım prensipleri açısından açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Her iki form da heterojen karışımlardır ve zamanla faz ayrışması yaşarlar. Çalkalama işlemi, etkin maddenin sıvı içerisinde homojen dağılmasını sağlayarak her dozda eşit miktarda ilaç alınmasını garanti eder.
Alıştırma 4myders hazırladı
İlacın vücuda uygulanmasında 'lokal' ve 'sistemik' yollar arasındaki temel farkı, ilacın kan dolaşımıyla olan ilişkisi üzerinden açıklayınız. Neden bazı ilaçların sistemik etki yerine lokal etki göstermesi tercih edilir?
Yanıt / ipucu
Lokal uygulamada ilaç sadece uygulandığı bölgede etki eder ve kana geçmesi istenmez; sistemik uygulamada ise kan yoluyla tüm vücuda dağılım hedeflenir. Lokal tercih, sistemik yan etkilerden kaçınmak ve ilacı doğrudan hedef dokuya ulaştırmak içindir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Parenteral uygulama yollarından intravenöz (IV), intramüsküler (IM) ve subkütan (SC) yöntemlerini; uygulama bölgesi, hacim kapasitesi ve etki hızı açısından bir tablo oluşturarak karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
IV en hızlı etkiyi sağlar ve yüksek hacim (infüzyon) alabilir; IM orta hızda etki eder ve genellikle 5 ml'ye kadar hacimle sınırlıdır; SC ise en yavaş emilime sahip olup genellikle 2 ml'yi geçmemelidir.
