Resmi Sağlık TanımıSağlık profesyonelleri tarafından yapılan, tıbbi ve bilimsel kriterleri esas alan tanımlardır. Bu tanımlar genellikle hastalıkların fizyolojik ve biyolojik boyutlarına odaklanır.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Sağlık TanımıSağlığı yalnızca hastalık ve sakatlık halinin olmayışı değil, bedensel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik hali olarak açıklayan en yaygın kabul görmüş modern tanımdır.
Koruyucu Sağlık HizmetleriKişileri hastalanmaktan, yaralanmaktan ve erken ölümden korumak amacıyla hastalık ortaya çıkmadan önce alınan önlemlerin tümüdür. Örnek olarak aşılama hizmetleri gösterilebilir.
Birincil (Primer) KorumaHastalık kişide biyolojik olarak başlamadan önce çevresel olumsuz etmenleri yok etmek veya aşılama, kişisel hijyen ve iyi beslenme gibi önlemlerle hastalığın görülmesini önlemektir.
İkincil (Sekonder) KorumaHastalıkların henüz belirtisiz veya hafif belirtili dönemlerindeyken erken tanı konularak tedavi edilmesini içeren hizmetlerdir. Kanser taramaları bu gruba girer.
Üçüncül (Tersiyer) KorumaKlinik bulgular ortaya çıktıktan sonra hastaların en iyi şekilde tedavi edilmesi, sakatlıkların önlenmesi ve kalıcı bozukluğu olan hastaların rehabilite edilmesidir.
Kişiye Yönelik Koruyucu Sağlık HizmetleriBireyleri hastalık etkenlerine karşı dirençli kılmak ve erken tanı koymak amacıyla hekim ve sağlık personeli tarafından yürütülen aşılama, aile planlaması gibi hizmetlerdir.
Çevreye Yönelik Koruyucu Sağlık Hizmetleriİnsanın çevresindeki biyolojik, fiziksel ve kimyasal olumsuz etmenleri yok etmeye yönelik temiz su sağlanması, atık bertarafı ve gıda güvenliği gibi mühendislik hizmetleridir.
Tedavi Edici Sağlık HizmetleriHastalık veya sakatlık durumlarıyla karşılaşan bireylerin bu zararlardan kurtarılması ve çalışma güçlerinin yeniden kazandırılması amacıyla sunulan ayakta veya yatarak tedavi hizmetleridir.
Rehabilitasyon HizmetleriDoğuştan veya kaza/hastalık sonucu oluşan sakatlık ve kısıtlılıkları olan bireylerin hareket kabiliyetini artırarak topluma uyum sağlamalarını ve bağımsız yaşayabilmelerini amaçlayan tıbbi ve sosyal hizmetlerdir.
Yataksız Sağlık KuruluşlarıBirinci basamak tedavi hizmetlerinin koruyucu hizmetlerle bir arada sunulduğu, hastaların sağlık sistemine ilk başvurduğu ASM ve TSM gibi temel kuruluşlardır.
Dikey ÖrgütlenmeTek bir sağlık sorununa veya programa yönelik olarak merkezden en uç noktaya kadar hiyerarşik bir yapıyla kurulan, sıtma veya verem mücadelesi gibi tek amaçlı hizmet örgütüdür.
Kanun Hükmünde Kararname (KHK)Yasama organının verdiği yetkiye dayanarak hükümetin çıkardığı, meclis tasdikinden geçtikten sonra kanun gücünü kazanan kararname türüdür (örn. 663 sayılı KHK).
Aile Sağlığı Merkezi (ASM)Bir veya birden fazla aile hekimi ile aile sağlığı elemanından oluşan, birinci basamak kişiye yönelik koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmetlerinin verildiği kuruluştur.
Aile Hekimliği Bilgi Sistemi (AHBS)Aile hekimliği birimlerinde sunulan sağlık hizmetlerinin ve hasta bilgilerinin elektronik ortamda kayıt altına alınarak Bakanlık veri tabanına aktarılmasını sağlayan yazılımdır.
Gezici Sağlık HizmetiAile hekimi ve sağlık elemanlarının, müdürlükçe tespit edilen uzak mahalle, köy, mezra gibi yerleşim birimlerine giderek yerinde sunduğu sağlık hizmetidir.
Toplum Sağlığı Merkezi (TSM)Bölgesindeki toplum sağlığını korumak, riskleri belirlemek, birinci basamak koruyucu ve iyileştirici hizmetleri koordine etmek ve denetlemekle görevli sağlık kuruluşudur.
Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması (AÇS-AP) BirimiKadın, ana, çocuk ve ergenlerin sağlık düzeyini yükseltmek, üreme sağlığı ve aile planlaması hizmetleri sunmak üzere TSM bünyesinde kurulan bağlı birimdir.
Verem Savaş Dispanseri (VSD) BirimiTüberküloz hastalığına ilişkin teşhis, tedavi, tarama ve Doğrudan Gözetimli Tedavi (DGT) faaliyetlerini yürüten TSM bağlı birimidir.
Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi (KETEM)Ulusal kanser tarama standartlarına göre toplum tabanlı kanser taramalarını, erken teşhis eğitim ve danışmanlık faaliyetlerini yürüten TSM birimidir.
Doğrudan Gözetimli Tedavi (DGT)Tüberküloz hastalarının ilaçlarını her dozda bir sağlık personelinin veya sorumlunun gözetiminde içmesini sağlayarak tedavi terkini önleyen stratejidir.
Sağlık Eviİdari yönden TSM'ye, hizmet yönünden aile hekimlerine bağlı olarak, nüfus kriterlerini sağlayan köylerde ebe veya hemşire aracılığıyla koruyucu sağlık hizmeti sunan birimdir.
Halk Sağlığı LaboratuvarıHalk sağlığının korunması kapsamında birey ve toplum sağlığını etkileyen etmenleri inceleyen, klinik ve klinik dışı analizler (su, mikrobiyoloji vb.) sunan laboratuvardır.
Halk Sağlığı Bilgi Sistemi (HSBS)TSM, bağlı birimler ve müdürlüklerin doğrudan gerçekleştirdikleri sağlık hizmetlerini kayıt altına alıp takip etmelerini sağlayan bilgi yönetim sistemidir.
112 Acil Sağlık HizmetleriAcil tıbbi müdahale gerektiren durumlarda eğitimli ekiple olay yerine kısa sürede ulaşıp hastanın uygun sağlık kuruluşuna naklini sağlayan kesintisiz acil hizmet sistemidir.
