← Ünite 8
Yönetimde Güncel Yaklaşımlar

Ünite 8: Kurumsal Sosyal Sorumluluk ve Sürdürülebilirlik

Milton Friedman'ın 1970 Makalesi
Nobel ödüllü iktisatçı M. Friedman, 1970 yılında ABD'de yazdığı makalesinde işletmelerin tek amacının kâr artırmak olduğunu savunmuş, hissedarlara kâr ettirmeyen tüm misyonları reddetmiştir.
Archie Carroll'un Sorumluluk Piramidi
Carroll, 1979 yılında kurumsal sosyal sorumluluğu ekonomik, yasal, etik ve gönüllü olmak üzere alt alta sıralanan dört alt grupta incelemiş ve hiyerarşik bir model ortaya koymuştur.
Capital Dergisi KSS Liderleri Araştırması
Capital ve GfK Türkiye'nin ortaklaşa düzenlediği 2016 araştırmasında, iş dünyasının en başarılı bulduğu ilk iki şirket Koç Holding ve Turkcell iken, halkın en beğendiği ilk iki şirket Sabancı Holding ve Koç Holding olmuştur.
Öne Çıkan Başarılı KSS Projeleri
Türkiye'de halk nezdinde en başarılı bulunan projeler arasında Doğan Gazetecilik'in 'Baba Beni Okula Gönder' kampanyası ve Türkiye Omurilik Felçlileri Derneği'nin 'Plastik Kapak Projesi' zirvedeki yerini korumuştur.

Anahtar Kavramlar

PaydaşÖrgütsel amaçların başarılmasını etkileyen veya başarısından etkilenen, hakları çiğnenen veya korunan, ilişkilerden yarar sağlayan veya zarar gören grup veya kişidir. Örnek olarak hissedarlar, müşteriler ve çalışanlar işletmenin paydaşlarıdır.
Birincil Paydaşİşletmenin varlığını sürdürmesi için doğrudan ilişkide olması ve tatmin edilmesi gereken hissedarlar, çalışanlar, müşteriler ve tedarikçiler gibi temel gruplardır.
İkincil Paydaşİşletmeyle doğrudan ekonomik bir sözleşmesi bulunmayan ancak faaliyetlerinden etkilenen veya etkileyen medya, sivil toplum kuruluşları ve meslek odaları gibi gruplardır.
Sosyal Yükümlülükİşletmelerin belirli ekonomik ve yasal sorumlulukları yerine getirmek için yapmak zorunda oldukları, yasaların en alt düzeyde uygulandığı eylemlerdir.
Sosyal Duyarlılıkİşletmelerin bazı popüler sosyal gereksinmelere yanıt olarak, sosyal norm ve değerlerin yönlendirmesiyle pratik ve pazar yönlü kararlar alarak eylemlere girmesi durumudur.
Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS)Bir işletmenin yasal ve ekonomik zorunlulukları dışında, doğru işleri yapma, toplum yararı gözetme ve sosyal sorunların çözümüne gönüllü katılım niyetidir. Örnek olarak şirketlerin eğitim projeleri desteklemesidir.
Ekonomik SorumlulukCarroll'un piramidinin temelini oluşturan, toplumun ihtiyaç duyduğu mal ve hizmetleri üreterek kâr elde etme, maliyetleri düşürme ve uzun dönemli stratejik planlar yapma sorumluluğudur.
Yasal Sorumlulukİşletmelerin ekonomik amaçlarına ulaşırken ahlak, süreç ve yapısal yasallık çerçevesinde faaliyet göstermesi, performansını doğru rapor etmesi ve standartlara uymasıdır.
Etik SorumlulukYasal ve ekonomik sorumlulukların ötesinde, iş yaşamında neyin doğru veya yanlış olduğu konusunda standartlar belirleyerek dürüst, adaletli ve çevreye duyarlı davranma zorunluluğudur.
Gönüllü Sorumluluk (Filantropi)İşletmenin ekonomik, yasal ve etik zorunluluklar dışında, paydaşlara ve topluma gönüllülük esasıyla sağladığı karşılıksız hizmetler ve bağışlardır. Örnek olarak okul yaptırmak verilebilir.
SponsorlukBir kurumun doğrudan herhangi bir kâr gözetmeksizin halk yararına yönelik faaliyetlere ayni veya maddi yardım sağlaması, imajını geliştirmesi ve hedef kitleye ulaşmasıdır. Örnek olarak bir futbol takımına ekipman desteği sağlamaktır.
Kurumsal YönetişimŞirketlerin yönlendirildiği ve kontrol edildiği, yönetim kurulu, hissedarlar ve diğer çıkar grupları arasındaki ilişkiler dizisini içeren; adillik, şeffaflık, hesap verebilirlik ve sorumluluk ilkelerine dayanan sistemdir.
Kurumsal VatandaşlıkBir işletmenin toplum üzerindeki geniş çaplı etkilerini hem işletme hem de toplum yararına bir bütün olarak anlamak ve yönetmektir. Güvenilir ve saygın bir kurum olarak konumlanmayı sağlar.
SürdürülebilirlikBugünün insan ihtiyaçlarının, gelecek nesillerin ihtiyaçlarını karşılama olanaklarını yok etmeden karşılanabilmesi; sosyal, kültürel, bilimsel ve doğal kaynakların ihtiyatlı kullanımıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Garanti Bankası 12 Dev Adam Projesi

Garanti Bankası, 2002 yılından itibaren Türkiye Basketbol Federasyonu işbirliğiyle '12 Dev Adam Basketbol Okulları'nı desteklemiş, 75 merkezde binlerce öğrenciye basketbol eğitimi vermiştir.

Turkcell Kardelenler Projesi

Turkcell'in hayata geçirdiği Kardelenler projesi 15 yıldır sürmekte olup, doğru stratejik düşünceyle binlerce kız çocuğunun geleceğe umutla bakmasını sağlayan sürdürülebilir bir KSS örneğidir.

Akbank Ekonominin Kahramanı Çocuklar

Akbank, Türkiye'nin düşük tasarruf oranını artırmak ve çocuklarda tasarruf bilinci oluşturmak amacıyla 2012 yılında 'Ekonominin Kahramanı Çocuklar' projesini başlatmıştır.

Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu Raporu

1987 yılında yayınlanan 'Ortak Geleceğimiz Raporu'nda sürdürülebilir kalkınma kavramı resmileşmiş ve gelecek kuşakların haklarından ödün vermeden bugünün ihtiyaçlarının karşılanması asıl ilke kabul edilmiştir.

Keith Davis'in Sosyal Sorumluluk Gerekçeleri

Kelgökmen (2010) tarafından aktarılan literatürde, sosyal sorumluluğun artmasına neden olan faktörler arasında toplumun beklentileri, olumlu imaj, etik zorunluluk ve uzun dönemli kârlar yer almaktadır.

OECD Kurumsal Yönetim İlkeleri

OECD (2004) kurumsal yönetimi şirketlerin yönlendirildiği ve kontrol edildiği sistem olarak tanımlamış; yönetim kurulu, hissedarlar ve diğer çıkar grupları arasındaki ilişkiler dizisini bu çerçevede ele almıştır.

Sınavda Dikkat Et

  • Sınavlarda Freeman'ın paydaş tanımına dikkat edin; paydaş sadece hisse sahibi değil, işletmeden etkilenen veya etkileyen herkesi kapsar.
  • Carroll'un piramidinde basamakların sırasını (Ekonomik, Yasal, Etik, Gönüllü) ve hiyerarşik yapısını mutlaka ezberleyin.
  • Sosyal yükümlülük ile sosyal duyarlılık kavramlarını karıştırmayın; yükümlülük zorunlu yasal eylemleri, duyarlılık ise sosyal normlara pratik yanıt vermeyi ifade eder.
  • Milton Friedman'ın görüşünün sadece kâr maksimizasyonu odaklı olduğunu, günümüz modern işletmecilik anlayışı tarafından eleştirildiğini unutmayın.
  • Johnson'ın KSS düzeylerinde 'Sosyal Avukat' ile 'Kısmen Uyumlu' arasındaki farkı iyi kavrayın; avukat düzeyinde amaç para kazanmanın ötesinde iyi olmaktır.
  • Sürdürülebilir kalkınmanın 'Ortak Geleceğimiz Raporu' ile literatüre girdiğini ve gelecek nesillerin haklarını koruma amacı taşıdığını unutmayın.
  • Kurumsal yönetişimin (corporate governance) dört temel prensibi olan adillik, şeffaflık, hesap verebilirlik ve sorumluluk ilkelerini soru kaçırmamak için mutlaka öğrenin.