Toplam Kalite Yönetimi (TKY)Kalite ile ilgili problemlerin temel nedenlerinin belirlenmesi ve bunların kaynağında çözümlenmesi ile ilgili, şirketin tümünü kapsayan ve tüm paydaşların katılımını amaçlayan yönetsel yaklaşımlar bütünüdür. Örneğin, TKY benimseyen bir işletmede kalite sadece üretim departmanının değil tüm çalışanların sorumluluğundadır.
İstatistiksel Kalite KontrolÜretim süreçlerindeki değişimleri kontrol etmek ve kaliteyi güvence altına almak için örnekleme ve kontrol çizelgeleri gibi istatistiksel tekniklerin kullanılmasıdır. Örneğin, Bell Laboratuvarlarında Shewhart tarafından geliştirilen kontrol kartları bu yöntemin temelidir.
Varyans (Değişim)Bir süreç veya ürün grubundaki standart olmama hâlini, sapmayı veya tekrarlanan süreçlerdeki farklılıkları ifade eden istatistiksel ölçüdür. Örneğin, Deming kalite sorunlarının temelinde bu değişkenliğin yattığını savunmuştur.
KaizenJaponca'da sürekli iyileştirme anlamına gelen, kademeli, sürekli ve küçük iyileştirme faaliyetleriyle standartları sürekli aşma felsefesidir. Örneğin, Masaaki Imai'nin belirttiği gibi her gün ufak önerilerle iş süreçlerinin geliştirilmesi Kaizen uygulamasıdır.
Müşteri OdaklılıkMüşteri istek ve ihtiyaçlarının en üst düzeyde belirlenerek sürekli giderilmesi ve kalitenin müşteri tarafından belirlenmesi esasıdır. Örneğin, TKY felsefesinin temelini müşteri sesini dinlemek ve müşteri tatmini oluşturur.
Kalite GurularıKalite felsefesinin gelişmesine öncülük eden Deming, Juran, Crosby, Feigenbaum, Ishikawa ve Taguchi gibi uzman ve bilim insanlarıdır. Örneğin, Juran kalite yönetiminde kalite planlama, kontrol ve iyileştirme üçlemesini ortaya koymuştur.
ISO 9000 StandartlarıUluslararası Standartlar Organizasyonu (ISO) tarafından yayımlanan, ürün veya hizmete değil ürünü üreten sisteme yönelik kalite güvence standartları serisidir. Örneğin, Gümrük Birliği sonrasında AB'ye ihracat yapmak için işletmelerden ISO 9001 belgesi istenmiştir.
Altı Sigmaİşletmenin bütününde hataları, maliyetleri ve değişkenliği azaltarak milyonda sadece 3,4 hata oranıyla mükemmelliğe ulaşmayı hedefleyen stratejik bir yönetim yaklaşımıdır. Örneğin, Motorola ve General Electric bu stratejiyi başarıyla uygulamıştır.
İşletme Körlüğüİşletmelerin içinde bulundukları durumu kendilerine yeterli bulup çevrelerinde oluşan değişimlere ve pazar taleplerine karşı kayıtsız kalması durumudur. Örneğin, Batı dünyasındaki geleneksel büyük teknolojik sıçrama bekleyişi bu duruma yol açabilmektedir.
PUKÖ DöngüsüPlanla, Uygula, Kontrol Et ve Önlem Al aşamalarından oluşan, süreçlerin sürekli iyileştirilmesini sağlayan döngüdür. Örneğin, hedeflerin saptanıp uygulanması ve sonuçların gözden geçirilerek standartlaştırılması bu döngüyle olur.
Benchmarking (Kıyaslama)Bir işletmenin, iyileşme amacıyla alanlarında en iyi uygulamalara sahip diğer işletmelerin ürün, hizmet ve süreçlerini değerlendirip onlardan öğrenebilmesi sürecidir. Örneğin, bir fabrikanın sektördeki lider rakibinin süreçlerini inceleyip kendi sistemine uyarlamasıdır.
İç Müşteri ZinciriKuruluş içinde bir süreçten diğerine ürün veya hizmet aktaran çalışanların birbirinin müşterisi konumunda olması ve hatasız iş devretmesidir. Örneğin, montaj hattındaki bir işçinin bir önceki hattan gelen parçayı kontrol ederek alması iç müşteri ilişkisidir.
Kalite ÇemberleriGenellikle üretim alanındaki kalite problemlerini çözmek için gönüllü olarak bir araya gelen 8-10 kişilik çalışan gruplarıdır. Örneğin, Kaoru Ishikawa tarafından Japon endüstrisinde yaygınlaştırılan bu çemberler sorun çözmede etkindir.
Kalite Fonksiyonunun Yayılımı (QFD)Müşterilerin günlük dilde dile getirdiği sağlamlık, güvenilirlik gibi beklentileri teknik özelliklere ve tasarım diline çeviren metodolojidir. Örneğin, otomobil alıcısının konfor beklentisinin mühendislik ölçütlerine dönüştürülmesidir.
ÖzdeğerlendirmeBir kuruluşun faaliyetlerini ve iş sonuçlarını iş mükemmelliğini esas alan bir modelle kıyaslayarak kapsamlı ve sistematik olarak gözden geçirmesidir. Örneğin, EFQM mükemmellik modeli baz alınarak kurumun kendi eksiklerini tespit etmesidir.
TÖAİK İyileştirme ModeliAltı Sigma projelerinde kullanılan Tanımlama, Ölçme, Analiz, İyileştirme ve Kontrol aşamalarından oluşan süreç iyileştirme modelidir. Örneğin, projenin başında müşteri ihtiyaçlarının tanımlanıp hata oranlarının ölçülmesi bu modelle yürütülür.
Standart Sapma (Sigma)Herhangi bir nesne veya süreç grubundaki değişkenlik, yayılma ve tutarsızlık miktarını ölçen istatistiksel semboldür. Örneğin, bir üretim hattında üretilen cıvataların ortalama boyuttan ne kadar sapma gösterdiğini ölçer.
Buzdağı Modeli (Hata Maliyetleri)Hata maliyetlerinin hurda ve yeniden işleme gibi görünen kısmının küçük olduğunu, güven, imaj, müşteri ve pazar kaybı gibi görünmeyen kısmının ise çok daha büyük olduğunu ifade eden modeldir. Örneğin, hatalı ürün yüzünden müşterinin mahkemeye gitmesi ve şirketin itibar kaybetmesi buzdağının görünmeyen yüzüdür.
Kalite GüvencesiÜrünün güvenilirliğinin ve kalite özelliklerinin sağlanabilmesi için planlanmış bütün sistematik faaliyetlerin gerçekleştirilerek müşterinin hatalı ürün almamasını garanti etmesidir. Örneğin, NATO'nun AQAP standartları veya ISO 9000 bu kapsamdadır.
Sıfır HataÜretim ve hizmet süreçlerinde hataların önceden önlenerek ilk seferinde doğru işlerin yapılmasını ve hata oranının ortadan kaldırılmasını hedefleyen yaklaşımdır. Örneğin, Philip Crosby ve Motorola'nın kalite programlarının merkezinde yer alır.
