Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Sıra Sizde 3
Ruhçözümleyim inceleme nesnesi olan hastasının davranışlarında bilinçdışı kişiliğinden kaynaklanan etmenleri çözümlemeye çalışırken; öteki için, yazınsal bir etki yaratmak amacıyla imgelem-düşleme yolu ile oluşturulmuş dilsel bir yapıtı, biçimi ve içeriği ile
Kitabın yanıtı
açıklama çabası esastır. Bir yazınsal yapıtta, yazar tarafından bir dil yaratılıyorsa, bu “yazma edimi” de bir davranış olduğundan, söz konusu yazın dili (imgesel dil) yaratımı da öteki davranışlar gibi çözümlenebilir. Ruhçözümcü nevroz hastasının bilinçdışı kişiliğinde gizli, bastırılmış isteklerinin dışa vurum simgesi olan, rüyalarını, hayallerini, düşlerini, sayrılarını, sıkça yinelenen bu imgelerin yansıttığını ileri sürer ve bu imgesel dili çözümleyerek anlamlandırır. Aynı şekilde bir yazar da yapıtını, dış dünyanın gerçekliğinde açığa vuramadığı bilinçdışı isteklerini, yaratıcılık gücünü belirleyen hayal kurma (düşleme) yolu ile tasarladığı imgesel evreni örtük dille yansıtır. Bu bağlamda, her ikisinde de, söz konusu imgeler, içerdiği çok anlamlı simgeler olarak dilde kendilerini yansıtma yolu ile ben söylenin (ben öykülem) bilincini oluştururlar. O andan itibaren, çözümleyicinin inceleme konusu olan bilinçdışı artık “dil”in dışında değil, içindedir. Her ikisi de, ortak öğeleri olan imgeyi konuşacak, sözü imgeye çevirerek anlamlandıracaktır.
Alıştırma 1myders hazırladı
Freud'un ruhsal mekanizmayı oluşturan üç temel yapısını ve 1920'de kurama eklenen iki temel dürtüyü belirterek, yazarın yaratma eylemi ile nevroz arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Ruhsal mekanizma es (altben), ego (ben) ve superego (üstben) yapılarından oluşur; bunlara yaşam dürtüsü (Eros) ile ölüm dürtüsü (Thanatos) eklemlenmiştir. Sanatçı, toplumsal baskılarla bastırdığı isteklerini uyanıklık rüyası (fantezi) yoluyla yapıta aktarır; bu durum normali aşarsa nevroza zemin hazırlar, dolayısıyla yapıt yazarın bilinçdışı isteklerinin simgesel belgesidir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Carl Gustav Jung'un libido kavramı konusunda Freud'dan ayrıldığı temel noktayı açıklayarak, Jung'un kurama kazandırdığı kolektif bilinçdışı ve arketip kavramlarının edebi incelemelerdeki önemini değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Jung, libidoyu sadece cinsel kökenli değil 'yaşamsal enerji' olarak görür. Bireysel bilinçdışının ötesinde, insanlığın ortak mirası olan kolektif bilinçdışını ve mitolojik arketipleri savunur; bu kavramlar masal, efsane ve edebi yapıtlardaki ortak düşsel imgelerin çözümlenmesini sağlar.
Alıştırma 3myders hazırladı
Jacques Lacan'ın 'bilinçdışı bir dil ile kurulur' önermesinden hareketle, onun dilbilimsel temelli psikanaliz kuramının üç temel ilkesini kendi cümlelerinizle özetleyiniz.
Yanıt / ipucu
Lacan'ın üç temel ilkesi şunlardır: 1) İstek Öteki'ni istemektir ve insan kendini Öteki'nde bulur, 2) Simgesel düzen insanın var olabildiği söz alanıdır, 3) İstek, kaynağı eksiklik olan bilinçdışının kilit taşıdır. Bilinçdışı dilbilimsel yöntemlerle incelenir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Charles Mauron'un geliştirdiği 'psikokritik' (ruhçözümsel eleştiri) yönteminin temel aşamalarını ve bu yöntemin edebi metinleri incelerken odaklandığı unsurları açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Psikokritik yöntemi; yazarın temel sorunsalını incelemeyi, güncel gerçeklik ile bilinçdışı gereksinimler arasında koşutluk kurmayı, metinde saplantıya dönüşmüş yinelenen eğretilemeleri bulmayı ve istemdışı imge topluluklarını belirlemeyi amaçlar.
