Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Halk Hikâyeleri

Ünite 1: Halk Hikâyesi — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 17 soru var.

1 / 170 doğru

Selçuk

Saz meclislerinde âşığın kendi şiirlerini okumadan önce yahut bir hikâyeyi anlatmaya başlamadan önce fikrî, mistik hatta didaktik tarzda söylediği manzum ürün veya döşeme biçimidir.

Selçuk — Saz meclislerinde âşığın kendi şiirlerini okumadan önce yahut bir hikâyeyi anlatmaya başlamadan önce fikrî, mistik hatta didaktik tarzda söylediği manzum ürün veya döşeme biçimidir.

Sersuhane — Kars ve civarındaki âşıklık geleneğinde, halk hikâyesi anlatmaya başlamadan önce söylenen fikrî, mistik veya didaktik içerikli manzum ve mensur giriş bölümüdür.

Tapşırma — Âşık edebiyatında ve halk hikâyelerinin manzum kısımlarında, şairin şiirin son dörtlüğünde kendi mahlasını veya hikâye kahramanının adını geçirmesine verilen addır.

Mezarda Gül Bitmesi — Tahir ile Zühre, Arzu ile Kamber gibi halk hikâyelerinde dünyada kavuşamayan sevgililerin mezarlarında kırmızı ve beyaz gül bitmesini, aralarında çıkan karaçalının ise kavuşmalarını engellemesini simgeleyen motiftir.

Masal Anası — Halk anlatmalarında ve özellikle masal ile hikâye geleneklerinde anlatıcılık görevini üstlenen kadın anlatıcılara verilen geleneksel addır.

Hekâtçı — Hafızasında hikâye bulunduran, halk hikâyelerini bilen veya yeni hikâye tasnif edebilme yeteneğine sahip olan âşıklara verilen addır.

Pir Dolusu — Rüyasında içen kişiye şiir söyleme yeteneği kazandıran ve kişiyi bir güzele meftun eden bade türüdür. Bu badeden içen kişi sevgilisi için yıllarca dağ bayır dolaşır.

Döşeme — Saz meclislerinde âşıkların hikâyeye başlamadan önce söylediği, dinleyici ile iletişimi sağlamak amacıyla tekerleme ve dualarla süslenmiş manzum ve mensur giriş kısmıdır.

Tayyi Zaman ve Tayyi Mekân — Halk hikâyelerinde ve efsanelerde ermiş kişilerin geçmiş, gelecek veya şimdiki zamanda yolculuk etmesini, uzun mesafeleri kısa sürede kat etmesini ve mekânı ortadan kaldırarak olağanüstü eylemlerde bulunmasını ifade eder.

Er Dolusu — Rüyasında içen kişiye âşıklığın yanında kahramanlık özellikleri de kazandıran bade türüdür. Anadolu sahasında Köroğlu'nun bu tür bade içtiği inancı yaygındır.

Bade — Halk hikâyesi kahramanlarının rüyalarında pirler, dervişler veya Hızır elinden içtikleri ve insanlara şiir söyleme yeteneği kazandıran manevi maddedir.

Toy — Halk hikâyelerinde âşık ve maşukun kavuşturulmasından sonra, gerdeğe gönderilirken diğer kahramanlar tarafından söylenen neşeli ve akıcı güzelleme türündeki türküdür.

Mensur — Halk hikâyelerinde düz yazı biçiminde yazılmış, tasvirlerin ve duygusal yoğunluğu düşük olayların aktarıldığı kısımlardır. Metnin bu bölümünde anlatıcı, ana yapıyı bozmamak şartıyla değişiklik yapma ve ekleme yapma serbestliğine sahiptir.

Manzum — Halk hikâyelerinde duygu yoğunluğunun arttığı yerlerin ve karşılıklı konuşmaların şiir şeklinde dile getirildiği kısımlardır. Genellikle hece vezniyle söylenir ve halk hikâyelerinin değişmeyen, sabit kalan kısımlarını oluşturur.

Peşrov — Halk hikâyesi anlatmaya başlamadan önce söylenen mensur ve manzum parçalara verilen genel addır. Doğu Anadolu geleneğinde hikâyenin başlangıç bölümleri arasında yer alır.

Karavelli — Halk hikâyecilerinin asıl yapıyı bozmadan mensur kısımlara ekledikleri, metinde aslında bulunmayan ancak anlatıcıya göre değişebilen kısa, ibret verici veya güldürücü ek hikâyeciklerdir.

Duvaggapma — Halk hikâyelerinin sonunda âşık ve maşuğun kavuşturulmasından sonra söylenen, genellikle muhammes ve müseddes türünde şen, şakrak, neşeli güzellemelere verilen addır.