Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı 2

Ünite 6: Ara Nesil Dönemi Türk Edebiyatında Şiir ve Mensur Şiir — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 20 kelime var.

1 / 200 doğru

Şairin tabiatüstü hayaller yerine fen bilimlerini, tabiat olaylarını ve topluma faydalı bilgileri ••• gücüyle süsleyerek aktarması gerektiğini savunan ••• anlayışıdır. Nabizâde Nâzım bu kavramı savunmuştur.

Ara Nesil — Tanzimat'ın öncü dönemi ile Servet-i Fünun arasında yer alan, yenileşme hareketlerini devralıp geliştiren ve hem eski hem yeni unsurları sentezleyen şair ve yazarlar grubudur. Örneğin İsmail Safa ve Mehmet Celâl bu kuşaktandır.

Mensur Şiir — Vezin ve kafiye kaygısı taşımayan, mısra yerine düz yazı cümleleriyle kurulmuş ancak ••• bir üslup, imge ve yoğun duygusallık barındıran edebî türdür. Örneğin Halit Ziya ve Mehmet Celâl bu türde eserler vermiştir.

Mukayyet Kafiye — Divan şiiri geleneğinde zengin ••• anlamına gelen, ikiden fazla ses benzerliğiyle kurulan ••• çeşididir. Örneğin İsmail Safa şiirlerinde ••• aşırı düşkündür.

Şâir-i Maderzâd — Anadan doğma ••• anlamına gelen ve doğuştan gelen bir şiir yeteneğine sahip sanatçılar için kullanılan unvandır. Muallim Naci bu unvanı İsmail Safa'ya vermiştir.

Şair-i Zî-İrticâl — Doğaçlama şiir yazabilen, hazırlıksız ve kısa zamanda rahatça şiir kaleme alabilen ••• demektir. Bu unvan kolay şiir yazmasıyla tanınan Mehmet Celâl için kullanılmıştır.

Dekadan — Düşkünleşmiş anlamına gelen ve 19. yüzyıl sonunda Fransa'daki sembolistlere takılan bir suçlama adıdır. Bizde Ahmet Midhat ve Mehmet Celâl, Servet-i Fünun şairlerini bu sıfatla eleştirmiştir.

Ada Şairi — Şiirlerinde mekân olarak genellikle Büyükada'yı, adanın yağmurlu ve hüzünlü atmosferini işleyen şairler için kullanılan ifadedir. Bu unvanla anılan başlıca sanatçı Mehmet Celâl'dir.

Mektûbî Kalem — Çeşitli devlet makamlarına yazılan resmî mektupların, emirlerin ve buyrulduların ••• alındığı resmî dairedir. Menemenlizâde Mehmet Tâhir bu ••• müdürlük yapmıştır.

Serdar-ı Ekrem — Padişahların bizzat katılmadığı seferlerde başkomutanlık yetkisiyle görevlendirilen sadrazamlara verilen unvandır. Nigâr Hanım'ın babası Kırım Savaşı'nda bu unvanı taşıyan Ömer Paşa'nın yaveridir.

Meclis-i Meşâyih — Osmanlı döneminde tekkeleri denetlemek ve idari işlerini yürütmek amacıyla şeyhülislamlığa bağlı olarak kurulan resmî kuruldur. Şeyh Vasfî bu kurula üyelik yapmıştır.

Fenni Şiir — Şairin tabiatüstü hayaller yerine fen bilimlerini, tabiat olaylarını ve topluma faydalı bilgileri ••• gücüyle süsleyerek aktarması gerektiğini savunan ••• anlayışıdır. Nabizâde Nâzım bu kavramı savunmuştur.

Tablo Altı Şiir — Bir resimden, ••• veya portreden ilham alınarak yazılan ve resimdeki betimlemeyi ••• diliyle yansıtan ••• türüdür. Ara Nesil şairleri bu tarz ••• denemiştir.

Nesr-i Muhayyel — Recaizâde Mahmut Ekrem tarafından mensur şiir türü için önerilen hayalî ve şiirsel düzyazı anlamına gelen terimdir.

Anjambman — Şiirde cümlenin anlamının tek bir mısrada bitmeyip bir sonraki mısraya veya mısralara taşması sanatıdır. Mehmet Celâl'in bazı şiirlerinde bu teknik görülür.

Mutavassıt — Eski ile yeni, Doğu ile Batı arasında orta yolu savunan, aşırılıklardan kaçınan ılımlı edebî tutum ve bu tutumu benimseyen sanatçıdır. İsmail Safa ve Mehmet Celâl bu gruptadır.

Münâcat — Allah'a yalvarmak, yakarmak ve O'ndan bağışlanma dilemek amacıyla yazılan dinî konulu şiir türüdür. Nabizâde Nâzım bu türde şiirler yazmıştır.

Tevhit — Allah'ın birliğini, tekliğini ve yüceliğini konu edinen, kâinattaki düzeni delil gösteren dinî şiir türüdür.

Hicivname — Bir kişiyi, kurumu veya dönemin aksayan yönlerini eleştirmek, yermek amacıyla yazılan mizahi ve iğneleyici şiir türüdür. İsmail Safa'nın Hasan Hüsnü Paşa'yı eleştiren eseri buna örnektir.

Kalebentlik — Osmanlı döneminde siyasi suçluların veya mahkûmların belirli bir kalede veya kasabada dışarı çıkmamak üzere göz altında tutulması cezasıdır. Müstecabizâde İsmet bu cezayla Bodrum'a sürülmüştür.

Lekeli Humma — Yüksek ateş ve deri döküntüleriyle seyreden, salgın hastalıklardan biri olan tifüs türü rahatsızlıktır. Şair Nigâr Hanım bu hastalıktan dolayı vefat etmiştir.