Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Yeni Türk Edebiyatına Giriş 1

Ünite 8: Metin Çözümlemeleri — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 21 kelime var.

1 / 210 doğru

Uzun bir zaman diliminin veya bir dizi olayın birkaç cümle ya da paragrafta kısaca anlatılmasıdır. Feride’nin çocukluk hatıralarını özetleyerek aktarması bu tekniğe örnektir.

İncipit — Bir romanın veya anlatı metninin giriş cümleleri ya da ilk paragrafıdır. Yazar ve okur arasındaki okuma sözleşmesinin imzalandığı bu bölüm, okura eserin türü ve sunum biçimi hakkında ilk ipuçlarını verir.

İç-Öyküsel Anlatıcı — ••• aynı zamanda romanın veya öykünün başkahramanı olması durumudur. Çalıkuşu romanının ilk dört bölümünde Feride’nin olayları kendi günlüğü üzerinden anlatması iç-••• ben-••• örnektir.

Dış-Öyküsel Anlatıcı — ••• olay örgüsünün dışında, olaylara müdahil olmayan bir konumda bulunmasıdır. Çalıkuşu romanının son bölümünde yer alan tanrısal ••• dış-••• konuma örnektir.

Eksilti (Ellipsis) — Anlatı zamanında bazı olayların veya zaman dilimlerinin hiç anlatılmadan, atlanarak geçilmesidir. Çalıkuşu’nda Kâmran’ın Avrupa’da geçirdiği dört yıllık sürenin tek cümleyle geçiştirilmesi ••• örnek gösterilebilir.

Sahneleme — Olayların özetlenmeden, diyaloglar ve eylemler yoluyla okura eş zamanlı olarak gösterilmesidir. Çalıkuşu ve tiyatro metinlerinde kişilerin karşılıklı konuşmaları ••• tekniğiyle aktarılır.

Özetleme — Uzun bir zaman diliminin veya bir dizi olayın birkaç cümle ya da paragrafta kısaca anlatılmasıdır. Feride’nin çocukluk hatıralarını özetleyerek aktarması bu tekniğe örnektir.

Bildungsroman — Başkahramanın çocukluk veya gençlik yıllarından başlayarak yaşadığı zorluklar ve içsel yolculuk sonucunda olgunlaşma sürecini anlatan roman türüdür. Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu romanı bu türe örnek oluşturur.

Durum Öyküsü — Olay örgüsünden çok, günlük hayatın bir kesitini, insan psikolojisini veya anlık ••• merkeze alan öykü türüdür. Sait Faik’in “Havuz Başı” ••• klasik olay ağırlıklı yapıdan ziyade ••• özelliklerine sahiptir.

Dramatik Yapı — Olayların sıkı bir neden-sonuç bağıyla bağlandığı, gerilimin yüksek olduğu ve seyircinin karakterlerle özdeşleşmesini sağlayan tiyatro •••. Ferhad ile Şirin oyununda ••• unsurlarına yer verilmiştir.

Epik Tiyatro — Seyircinin olaylarla özdeşleşmesini engelleyen, yabancılaştırma efektleri ve prologlarla eleştirel bir mesafe yaratan ••• anlayışıdır. Nâzım Hikmet’in oyununda prologlar ve nesnelerle konuşma sahneleri bu yapıya dayanır.

Prolog — Tiyatro oyunlarında ana perdenin başında yer alan, olayın serimini yapan ve izleyiciyi bir sonraki sahneye hazırlayan giriş bölümüdür. Ferhad ile Şirin oyununun perdeleri ••• bölümleriyle başlamaktadır.

İç Monolog — Bir karakterin zihninden geçenleri, dış ses olmadan doğrudan okura aktaran anlatım tekniğidir. Behçet Necatigil’in şiirinde konuşan kişinin kendi kendine söylenmesi ••• niteliğindedir.

Aura — Walter Benjamin’e göre bir sanat eserinin otantikliğine, biricikliğine ve eşsiz fiziksel atmosferine işaret eden kavramdır. Sanat eserlerinin baskıyla çoğaltılması ••• kaybolmasına yol açar.

Küçük İnsan — Edebiyatta sıradan yaşamları, büyük iddiaları olmayan, günlük kaygılarla yaşayan bireyleri tanımlayan kavramdır. Sait Faik’in öyküsündeki Murtaza Çavuş ve Hacer Ana bu tipin somut örnekleridir.

Gözlem — Yazarın çevresindeki insanları, nesneleri ve doğayı dikkatle inceleyerek edindiği izlenimleri metne aktarmasıdır. Sait Faik’in havuz başındaki insanları betimlemesi güçlü bir ••• dayanır.

Müphemlik (Belirsizlik) — Metinlerde anlamın tek bir noktaya sabitlenmeyip birden çok yoruma açık bırakılmasıdır. Necatigil’in şiirindeki eksik bağlantılar ve iki kısa çizgi ••• yaratır.

İkonografi — Sanat tarihinde eserlerde kullanılan figürlerin, simgelerin ve temaların incelenmesi ve sınıflandırılmasıdır. Necatigil’in şiirinde çarmıha gerilen İsa motifine atıf yapılması ••• bir unsurdur.

Uyarlama — Bir edebî eserin, konunun veya halk hikâyesinin başka bir türe (örneğin romandan tiyatroya) dönüştürülmesidir. Nâzım Hikmet halk hikâyesini tiyatroya uyarlamıştır.

Çatışma — Bir edebî eserde zıt unsurların, fikirlerin veya kişilerin karşı karşıya gelmesidir. “Sergi İzlenimleri” şiiri burjuva ilgisizliği ile sanatın sadeliği arasındaki ••• üzerine kuruludur.

Açık Yapıt — Umberto Eco’nun tanımıyla, kesin bir anlamı dayatmayan, okurun yorum özgürlüğüne ve çelişkili çoklu anlamlara yer veren yaratıcı metinlerdir.

Gürz — Ağır başlı ve saplı, vurucu bir silah türüdür. Ferhad’ın Demirdağ’ı delerken kullandığı •••, hem mücadelenin hem de direncin simgesidir.