Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Sıra Sizde 1
Siyasi merkezden yönetim ile idari merkezden yönetim arasındaki ilişkiyi tartışınız.
Kitabın yanıtı
İdari merkeziyetçilik, siyasi merkeziyetçiliğin bir sonucudur. Çünkü siyasi bakımdan merkeziyetçiliğin olmadığı bir devlet yönetiminde idari merkeziyetçilik gerçekleşmez. Ancak, siyasi merkeziyetçiliğin varlığı, her zaman zorunlu olarak idari merkeziyetçiliği de ortaya çıkarmaz. Örneğin; siyasi merkeziyetçiliğe sahip çeşitli Avrupa ülkelerinde (İngiltere, İsveç, Danimarka, Hollanda, İtalya vb.) geniş bir idari yerinden yönetim uygulanmaktadır. Türkiye’de hem siyasi merkeziyet hem de idari merkeziyet söz konusudur.
Sıra Sizde 2
Yetki genişliği ilkesi nedir ve nerede uygulanır?
Kitabın yanıtı
Yetki genişliği, merkezî yönetimin, karar alma ve yürütmeye ilişkin bazı yetkilerinin, kendi hiyerarşik yapısı içinde yer alan alt birimlerin başındaki yöneticilere kanunla aktarılmasıdır. Ülkemizde bu ilkenin uygulandığı birimlerin başında il gelmektedir; vali, devletin ve hükûmetin temsilcisi olarak bazı alanlarda yetki genişliği içinde faaliyetlerini yürütür.
Sıra Sizde 3
Üniter devlet ve federal devlet kavramlarını tanımlayınız. Aralarındaki farklılıklar nelerdir?
Kitabın yanıtı
Üniter devlet, merkezî nitelikli tek bir yasama, yürütme ve yargı erkini içeren devlet örgütlenme türüdür. Federalizm ise birçok devletin özel yasalara ve bağımsızlığa sahip olarak tek bir devlet durumunda birleşmeleri yöntemidir. Aralarındaki temel fark, üniter devlette egemenliğin merkezde toplanması ve alt düzeyde başka bir yasama organının bulunmamasıdır; federal sistemde ise egemenlik merkezî yönetim ile eyaletler arasında paylaşılır ve eyaletler anayasal çerçevede otoritesini doğrudan halktan alır.
Sıra Sizde 4
İdari yerinden yönetim ilkesinin yaygın olarak uygulanmasında güdülen başlıca amaçlar nelerdir?
Kitabın yanıtı
Aşırı merkeziyetçiliğin sakıncalarını ortadan kaldırmak, halkın yönetime katılmasını sağlamak, yerel ihtiyaçlarla hizmetler arasında denge kurmak ve kamu hizmetlerindeki verimi ya da etkinliği artırmaktır.
Sıra Sizde 5
Saydamlığın unsurları nelerdir? Ülkemizde saydamlıkla ilgili bir yasal düzenleme var mıdır?
Kitabın yanıtı
Saydamlığın unsurları; kişilerin resmî bilgi ve belgelere ulaşabilme hakkı, kurumların ihale süreçlerini, faaliyet ve denetim raporlarını, işlem süreçlerini ve hizmet standartlarını kamuoyuna sunması, kamu politikası üreten organların toplantılarını izleyebilme hakkı ve önemli kararların halkın görüşüne başvurularak alınmasıdır. Ülkemizde 2003 yılında 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kabul edilmiştir.
Sıra Sizde 6
Hesap verilen makam ve kişilere göre hesap verebilirliğin çeşitlerini belirtiniz.
Kitabın yanıtı
Yönetsel hesap verme, siyasal hesap verme, yasal hesap verme, Sayıştay’a hesap verme, profesyonel hesap verme, toplumsal hesap verme, ombudsmana hesap verme ve etik kuruluna hesap verme şeklinde sınıflandırılabilir.
