İnfografik
← Ünite 5
İşletim Sistemleri

Ünite 5: Kişisel Bilgisayar İşletim Sistemleri

Windows 1.0 (1985)
Microsoft'un MS-DOS üzerine oluşturduğu ilk grafik arayüzlü işletim sistemidir. Paint, Not Defteri ve Hesap Makinesi gibi temel programlar bu sürümle gelmiştir.
Windows 95 (1995)
Başlat menüsü, görev çubuğu ve Tak ve Çalıştır (PnP) özelliği ile modern Windows deneyimini başlatan sürümdür. En az 4MB bellek gerektiriyordu.
Windows 10 (2015)
Çoklu platformları destekleyen, başlat menüsünü geri getiren ve bulut teknolojilerine odaklanan en güncel Windows sürümüdür.
Mac OS X 10.0 (2001)
Cheetah kod adıyla çıkan, Unix tabanlı ilk Apple işletim sistemidir. 128 MB RAM ve 800 MB harddisk gereksinimi vardı.

Anahtar Kavramlar

İşletim SistemiBilgisayar donanımı ile kullanıcı arasındaki iletişimi sağlayan, kaynakları yöneten temel yazılımdır. Örneğin, Windows 10 bir kişisel bilgisayar işletim sistemidir.
Açık Kaynak KodluKaynak kodu herkesin erişimine, incelemesine ve değiştirmesine açık olan yazılımlardır. Ubuntu, bu türün en popüler örneklerinden biridir.
Kapalı Kaynak KodluKaynak kodu sadece geliştirici firma tarafından bilinen ve değiştirilemeyen yazılımlardır. Windows ve Mac OS X bu kategoriye girer.
GUI (Grafiksel Kullanıcı Arayüzü)Kullanıcının komut satırı yerine görsel simgeler ve pencerelerle etkileşime girmesini sağlar. Windows 1.0, Microsoft'un ilk GUI içeren sistemidir.
Çoklu Görev (Multitasking)İşletim sisteminin aynı anda birden fazla programı çalıştırma yeteneğidir. Windows 3.0 ile bu özellik gelişmiştir.
Tak ve Çalıştır (PnP)Donanım aygıtlarının sisteme bağlandığında otomatik olarak tanınması ve yapılandırılmasıdır. Windows 95 ile yaygınlaşmıştır.
Bulut TeknolojisiVerilerin yerel disk yerine internet üzerindeki sunucularda saklanması ve yönetilmesidir. OneDrive, Windows 10 ile entegre bir bulut hizmetidir.
Windows HelloParmak izi, yüz veya iris tanıma ile şifresiz oturum açma teknolojisidir. Windows 10 cihazlarda kullanılır.
Başlat MenüsüProgramlara, ayarlara ve dosyalara erişim sağlayan ana giriş kapısıdır. Windows 10'da yeniden tasarlanarak geri dönmüştür.
Dosya GezginiBilgisayardaki dosya ve klasörlerin yönetilmesini, paylaşılmasını sağlayan araçtır. Windows 10'da OneDrive ile entegre çalışır.
Unix TabanlıUnix işletim sistemi mimarisine dayanan sistemlerdir. Mac OS X ve Ubuntu bu mimariyi temel alır.
DockMac OS X masaüstünde sık kullanılan uygulamaların bulunduğu alt çubuktur. Uygulamalara hızlı erişim sağlar.
LaunchpadMac OS X'te kurulu tüm uygulamaların listelendiği ve başlatıldığı arayüzdür.
iCloudApple cihazları arasında verilerin (fotoğraf, not, kişi) senkronize edilmesini sağlayan bulut hizmetidir.
LTS (Uzun Süreli Destek)Ubuntu'nun 5 yıl boyunca güncelleme desteği sunduğu sürümlerdir. Kurumsal kullanım için tercih edilir.
Unity ArayüzüUbuntu'nun 11.04 sürümünden itibaren kullandığı masaüstü arayüzüdür. Başlatıcı çubuk ve Seçke menüsünü içerir.
HUD (Heads Up Display)Ubuntu'da uygulamaların menülerindeki işlevleri aratarak bulmayı kolaylaştıran akıllı arama özelliğidir.
UFW (Uncomplicated Firewall)Ubuntu ile yüklü gelen, ağ trafiğini filtreleyerek güvenliği sağlayan güvenlik duvarı aracıdır.
Evrensel MenüUbuntu masaüstünde, uygulamaların menülerini uygulama arayüzünden bağımsız olarak en üstteki çubukta gösteren yapıdır.
Sistem Tercihleri (System Preferences)Mac OS X'te donanım ve yazılım ayarlarının yapılandırıldığı merkezi kontrol panelidir.
SpotlightMac OS X'te dosya, uygulama ve web araması yapmayı sağlayan gelişmiş arama aracıdır.
İzlenceler (Utilities)Mac OS X'te sistem yönetimi ve bakım araçlarını içeren özel klasördür.

Diğer Önemli Bilgiler

Mac OS X 10.11 El Capitan (2015)

Safari güncellemeleri, ekran bölme özelliği ve Metal for Mac grafik teknolojisi ile performans odaklı bir sürümdür.

Ubuntu 4.10 (2004)

Warthy Warthog kod adıyla çıkan ilk Ubuntu sürümüdür. GNOME 2.8 arayüzü ile dağıtılmıştır.

Ubuntu 12.04 LTS (2012)

Precise Pangolin kod adıyla yayımlanmış, uzun süreli destek süresi 5 yıla çıkarılan önemli bir LTS sürümüdür.

Mark Shuttleworth

Ubuntu'nun geliştiricisi olan Canonical Ltd.'nin kurucusu ve Güney Afrikalı girişimcidir.

Microsoft NT Serisi (1993)

Şirketlerin bilgisayar gereksinimleri için geliştirilen, sunucu ve kurumsal bilgisayarlara yönelik 32-bitlik işletim sistemidir.

Windows 8 (2012)

Hem tablet hem bilgisayarlar için dokunmatik ve fare/klavye uyumlu arayüzü ile Windows Phone'a benzer bir görünüme sahip sürümdür.

Mac OS X 10.9 Mavericks (2013)

Apple'ın vahşi doğa isimlerinden insan odaklı isimlere geçiş yaptığı, ücretsiz güncelleme sözü verilen sürümdür.

Ubuntu LTS Sürümleri

İki yılda bir yayımlanan ve hem masaüstü hem sunucu için 5 yıl boyunca güvenlik ve hata güncellemesi garantisi veren sürümlerdir.

Windows Defender

Windows 10 ile entegre gelen, kötü amaçlı yazılımları tarayan ve koruyan güvenlik uygulamasıdır.

Microsoft Edge (2015)

Windows 10 ile sunulan, web sayfaları üzerinde doğrudan not alma ve vurgulama imkanı veren modern web tarayıcısıdır.

Sınavda Dikkat Et

  • İşletim sistemlerinin kod adları ile sürümlerini karıştırmayın; Ubuntu'nun 'sıfat + hayvan' kuralını unutmayın.
  • Windows 10'un güvenlik araçları olan 'Defender' (kötü amaçlı yazılım) ve 'Güvenlik Duvarı' (ağ trafiği) arasındaki farkı iyi kavrayın.
  • Mac OS X'in Unix tabanlı olduğunu ve Apple'ın kapalı kaynak kodlu yapısını benimsediğini mutlaka not edin.
  • Ubuntu'nun LTS sürümlerinin 5 yıllık destek süresini, sınavda süre ile ilgili sorularda hatırlayın.
  • Windows 10'un 'Ayarlar' uygulamasının dokunmatik dostu olduğunu ve Denetim Masası'nın yerini aldığını bilin.
  • Mac OS X'teki 'Dock', 'Launchpad' ve 'Spotlight' araçlarının görevlerini birbirine karıştırmayın.